Η αιμορροφιλία Β είναι μια κληρονομική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αιμορραγική τάση λόγω μερικής ή πλήρους ανεπάρκειας του παράγοντα πήξης IX, μιας πρωτεΐνης που απαιτείται για την παραγωγή θρόμβων αίματος για να σταματήσει η αιμορραγία.

Η ανεπάρκεια του παράγοντα IX είναι αποτέλεσμα μεταλλάξεων του αντίστοιχου γονιδίου του παράγοντα πήξης.

Τα παρατεταμένα αιμορραγικά επεισόδια σε ασθενείς με αιμορροφιλία Β μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές, όπως αιμορραγία σε αρθρώσεις, μύες ή εσωτερικά όργανα, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου.

Η αιμορροφιλία Β είναι μια σπάνια εξουθενωτική ασθένεια που επηρεάζει περίπου 1 στα 20.000 έως 50.000 ζωντανά αρσενικά νεογνά.

Τα φάρμακα που είναι επί του παρόντος εξουσιοδοτημένα για τη θεραπεία της αιμορροφιλίας Β στοχεύουν στην πρόληψη αιμορραγικών επεισοδίων ή στη θεραπεία αιμορραγικών επεισοδίων που μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης ή σε επείγουσες περιπτώσεις, ακόμη και όταν οι ασθενείς βρίσκονται σε τακτική θεραπεία.

Οι ασθενείς χρειάζονται ένα ισόβιο θεραπευτικό σχήμα ρουτίνας με ενδοφλέβιες εγχύσεις προϊόντων υποκατάστασης του παράγοντα ΙΧ για να διατηρηθούν επαρκή επίπεδα παράγοντα ΙΧ.

Επομένως, υπάρχει μια ανικανοποίητη ιατρική ανάγκη για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις που θα μπορούσαν να απαλλάξουν τους ασθενείς από το βάρος των συχνών εγχύσεων ή επεισοδιακά τη στιγμή ενός αιμορραγικού συμβάντος.

Τι είναι το Etranacogene dezaparvovec που «θεραπεύει» την σπάνια νόσο

Το Etranacogene dezaparvovec είναι η πρώτη γονιδιακή θεραπεία για τη θεραπεία της αιμορροφιλίας Β. Χορηγείται ως εφάπαξ έγχυση.

Το Etranacogene dezaparvovec βασίζεται σε έναν ιό (αδενο-σχετιζόμενος ιός ή AAV) ο οποίος έχει τροποποιηθεί ώστε να μην προκαλεί νόσο στους ανθρώπους.

Ο ιός περιέχει αντίγραφα του γονιδίου που είναι υπεύθυνο για την παραγωγή του παράγοντα IX.

Όταν εγχέεται στη φλέβα του ασθενούς, ο ιός μεταφέρεται στο ήπαρ, όπου το γονίδιο θα ληφθεί στα ηπατικά κύτταρα του ασθενούς και θα αρχίσει να παράγει παράγοντα IX, περιορίζοντας έτσι τα αιμορραγικά επεισόδια.

Τι έδειξε η μελέτη

Η σύσταση του EMA βασίζεται στα αποτελέσματα δύο προοπτικών, ανοιχτών, μιας δόσης, ενός σκέλους μελετών, στις οποίες εντάχθηκαν 57 ενήλικες άνδρες ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή αιμορροφιλία Β.

Στην πρώτη μελέτη, οι τρεις ασθενείς παρουσίασαν θετικά αποτελέσματα θεραπείας έως και τρία χρόνια μετά την έγχυση.

Στη δεύτερη μελέτη, 52 ασθενείς παρουσίασαν θετικά αποτελέσματα θεραπείας έως και δύο χρόνια μετά την έγχυση. Είναι ακόμη άγνωστο πόσο θα διαρκέσουν τα οφέλη αυτής της εφάπαξ θεραπείας.

Τα δεδομένα αποτελεσματικότητας δείχνουν ότι η θεραπεία μειώνει σημαντικά τη συχνότητα της αιμορραγίας σε σύγκριση με την τυπική φροντίδα (ετήσιος ρυθμός αιμορραγίας μειωμένος από 4,19 σε 1,51 αιμορραγίες ετησίως μετά την έγχυση), επιτυγχάνει κλινικά σχετικά επίπεδα δραστηριότητας παράγοντα IX και ελαχιστοποιεί την ανάγκη για προφυλακτικό παράγοντα IX θεραπεία υποκατάστασης (96 % των ατόμων που έλαβαν θεραπεία με Hemgenix διέκοψαν τη χρήση της συνήθους προφύλαξης).

Ποιες οι παρενέργειες της θεραπείας με Etranacogene dezaparvovec στους ασθενείς

Η πλειονότητα των αναφερόμενων ανεπιθύμητων ενεργειών θεωρήθηκαν ήπιες.

Ηπατοτοξικότητα (ηπατική βλάβη), μια κοινή παρενέργεια λόγω ανοσολογικής αντίδρασης που προκαλείται από αυτές τις γονιδιακές θεραπείες που βασίζονται σε AAV και χαρακτηρίζεται από αύξηση των επιπέδων των ηπατικών ενζύμων που ονομάζονται τρανσαμινάσες, έχει αναφερθεί με το Etranacogene dezaparvovec.

Η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπιστεί επιτυχώς με κορτικοστεροειδή.

Οι ασθενείς θα πρέπει επίσης να παρακολουθούνται για αντιδράσεις που σχετίζονται με την έγχυση. Άλλες συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο και συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη.

Οι ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με Etranacogene dezaparvovec, θα παρακολουθούνται για 15 χρόνια, για την παρακολούθηση της μακροπρόθεσμης αποτελεσματικότητας και ασφάλειας αυτής της γονιδιακής θεραπείας.

«Πράσινο φως» στην κυκλοφορία της θεραπείας στη αγορά

Το Etranacogene dezaparvovec υποστηρίχθηκε μέσω του προγράμματος PRIority MEdicines (PRIME) του EMA, το οποίο παρέχει έγκαιρη και ενισχυμένη επιστημονική και κανονιστική υποστήριξη σε φάρμακα που έχουν ιδιαίτερη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες των ασθενών.

Στη συνολική της αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων, η Επιτροπή Προηγμένων Θεραπειών ( CAT ), η επιτροπή εμπειρογνωμόνων του EMA για φάρμακα που βασίζονται σε κύτταρα και γονίδια, διαπίστωσε ότι τα οφέλη του Etranacogene dezaparvovec υπερτερούσαν των πιθανών κινδύνων σε ασθενείς με αιμορροφιλία Β.

Η CHMP, η επιτροπή φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση του ΕΜΑ, συμφώνησε με την αξιολόγηση και τη θετική γνώμη της CAT και συνέστησε την έγκριση αυτού του φαρμάκου.

Η γνώμη που ενέκρινε η CHMP είναι ένα ενδιάμεσο βήμα στην πορεία της προς την πρόσβαση των ασθενών.

Η γνώμη θα σταλεί τώρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έκδοση απόφασης σχετικά με άδεια κυκλοφορίας σε όλη την ΕΕ .

Μετά τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας, οι αποφάσεις σχετικά με την τιμή και την αποζημίωση θα λαμβάνονται σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους, λαμβάνοντας υπόψη τον πιθανό ρόλο ή τη χρήση αυτού του φαρμάκου στο πλαίσιο του εθνικού συστήματος υγείας αυτής της χώρας.