Νέες παγκόσμιες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους εξέδωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), καθώς το πρόβλημα έχει λάβει διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, το 2024 περίπου 170 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι ηλικίας 5 έως 19 ετών ζούσαν με παχυσαρκία. Από αυτούς, περίπου 70 εκατομμύρια ήταν παιδιά ηλικίας 5-9 ετών και 100 εκατομμύρια έφηβοι 10-19 ετών.
Η συχνότητα της παχυσαρκίας στις ηλικίες 5-19 ετών έχει τετραπλασιαστεί από το 1990, αυξανόμενη από 2% σε 8%.
Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος
Ο ΠΟΥ χαρακτηρίζει την παχυσαρκία χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσο, η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποτελεσματική και μακροχρόνια φροντίδα.
Οι επιπτώσεις της μπορεί να ξεκινήσουν ήδη από την παιδική ηλικία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Παράλληλα, τα παιδιά και οι έφηβοι που ζουν με παχυσαρκία μπορεί να έρθουν αντιμέτωποι με στιγματισμό, διακρίσεις και bullying, με συνέπειες όχι μόνο στη σωματική αλλά και στην ψυχική τους υγεία.
Τι προτείνει ο ΠΟΥ
Για τα παιδιά και τους εφήβους που έχουν παχυσαρκία, ο ΠΟΥ συστήνει την εφαρμογή δομημένων παρεμβάσεων στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και την αλλαγή συμπεριφοράς.
Οι παρεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιούνται εξατομικευμένα ή στο πλαίσιο πολυπαραγοντικών προγραμμάτων, με στόχο όχι μόνο τη μείωση του σωματικού βάρους αλλά κυρίως τη βελτίωση της συνολικής υγείας, της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.
Οι ψηφιακές παρεμβάσεις υγείας μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν, υπό προϋποθέσεις και με εποπτεία γονέα ή φροντιστή.
Τι ισχύει για τα φάρμακα και τις επεμβάσεις
Για τα παιδιά ηλικίας 0 έως 9 ετών, ο ΠΟΥ δεν συνιστά φαρμακευτική αγωγή, βαριατρική χειρουργική επέμβαση ή συσκευές απώλειας βάρους για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Στους εφήβους ηλικίας 10 έως 19 ετών, εγκεκριμένα φάρμακα μπορούν να εξεταστούν μόνο όταν ένα επιβλεπόμενο, πολυπαραγοντικό πρόγραμμα αλλαγής τρόπου ζωής δεν έχει επιτύχει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Η βαριατρική χειρουργική μπορεί να εξεταστεί σε εφήβους με σοβαρή παχυσαρκία, αλλά μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
«Η βάση της φροντίδας για την παχυσαρκία στα παιδιά και τους εφήβους δεν είναι τα φάρμακα ή η χειρουργική επέμβαση, αλλά η πρόσβαση σε ολοκληρωμένη υποστήριξη που ενθαρρύνει την υγιεινή διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τη βιώσιμη αλλαγή συμπεριφοράς», δήλωσε η Δρ Luz María De Regil, διευθύντρια του Τμήματος Διατροφής και Ασφάλειας Τροφίμων του ΠΟΥ.
Στο επίκεντρο και η ψυχική υγεία
Οι νέες οδηγίες υπογραμμίζουν παράλληλα τη σημασία της ψυχικής υγείας, αν και αυτή δεν αποτελεί τον κύριο στόχο των συστάσεων.
Το άγχος, η κατάθλιψη, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων μπορούν να συνδέονται με ανθυγιεινές διατροφικές συμπεριφορές, μειωμένη σωματική δραστηριότητα και κοινωνική απομόνωση.
Την ίδια στιγμή, το στίγμα και ο εκφοβισμός που μπορεί να βιώνουν παιδιά και έφηβοι με παχυσαρκία μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά την ψυχολογική τους κατάσταση.
Ο ΠΟΥ καλεί τους επαγγελματίες υγείας να αντιμετωπίζουν έγκαιρα και παράλληλα την παχυσαρκία και τυχόν προβλήματα ψυχικής υγείας, με παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στην ηλικία και την ανάπτυξη του παιδιού και με ενεργό συμμετοχή της οικογένειας.
Η αντιμετώπιση δεν σταματά στην απώλεια βάρους
Κεντρικό μήνυμα των νέων οδηγιών είναι ότι η διαχείριση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας δεν πρέπει να περιορίζεται στην απώλεια κιλών.
Ο στόχος είναι η βελτίωση της υγείας, της καθημερινής λειτουργικότητας και της ευεξίας του παιδιού, μέσα από εξατομικευμένη και κατάλληλη για την ηλικία φροντίδα.
Παράλληλα, απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση και συνέχεια στη φροντίδα, με τις ανάγκες κάθε παιδιού και της οικογένειάς του να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Ο ΠΟΥ ζητά ευρύτερες πολιτικές πρόληψης
Ο Οργανισμός επισημαίνει ότι η θεραπεία από μόνη της δεν αρκεί για να ανακοπεί η παγκόσμια αύξηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας.
Χρειάζονται πολιτικές που θα κάνουν την υγιεινή διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα πιο προσιτές και οικονομικά προσβάσιμες, καθώς και μέτρα σε πολλούς τομείς, όπως η εκπαίδευση, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, οι μεταφορές και η κοινωνική προστασία.
Οι νέες οδηγίες συμπληρώνουν τις υφιστάμενες συστάσεις του ΠΟΥ για τους ενήλικες και εντάσσονται σε μια δια βίου προσέγγιση με στόχο την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή.
