Η απρόσκοπτη πρόσβαση στη θεραπεία αποτελεί καθημερινή ανάγκη για τους ανθρώπους που ζουν με συγκεκριμένες σπάνιες και χρόνιες παθήσεις. Ωστόσο, οι ανάγκες τους και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν δεν λαμβάνουν πάντοτε την ανάλογη προσοχή στον δημόσιο διάλογο.

Η Διεθνής Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για το Πλάσμα, που πραγματοποιείται την εβδομάδα 5–9 Οκτωβρίου 2026, αποτελεί ευκαιρία να αναδειχθεί η σημασία της συνεχούς φροντίδας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αντιμετωπίζει προκλήσεις στη διασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού με φάρμακα που προέρχονται από το πλάσμα.

Περίπου 1.000.000 ασθενείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζονται σε αυτά τα φάρμακα για την αντιμετώπιση σπάνιων παθήσεων. Για πολλούς, η θεραπεία είναι μακροχρόνια, συχνά διά βίου και απαιτεί τακτική χορήγηση. Η διαθεσιμότητά της συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση της πάθησής τους και τη δυνατότητα συμμετοχής τους στην οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή.

Η διαθεσιμότητα των φαρμάκων ως ευρωπαϊκή προτεραιότητα

Σύμφωνα με τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 40% του πλάσματος που χρησιμοποιείται για την παρασκευή αυτών των φαρμάκων για ασθενείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εξάρτηση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για μια πιο ανθεκτική ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού, η οποία θα ανταποκρίνεται στις θεραπευτικές ανάγκες και θα περιορίζει την έκθεση σε πιθανές διαταραχές.

Σε ενημέρωσή του με ημερομηνία 22 Σεπτεμβρίου 2026, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) αναφέρει συνεχιζόμενες ελλείψεις σε αρκετά φάρμακα που περιέχουν ανθρώπινες φυσιολογικές ανοσοσφαιρίνες, οι οποίες επηρεάζουν μία σειρά από κράτη μέλη της ΕΕ. Όπως επισημαίνει ο Οργανισμός, οι αιτίες είναι πολυπαραγοντικές και περιλαμβάνουν την απροσδόκητη αύξηση της κλινικής ανάγκης, ενώ η διαθεσιμότητα διαφέρει ανά χώρα και προϊόν.

Η εξάρτηση από τις εισαγωγές και οι καταγεγραμμένες ελλείψεις υπογραμμίζουν την ανάγκη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τη διασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού της Ευρώπης με πλάσμα, απαραίτητου για την παρασκευή φαρμάκων που σώζουν ζωές. Η συστηματική αξιολόγηση των θεραπευτικών αναγκών, ο έγκαιρος εντοπισμός προβλημάτων διαθεσιμότητας και ο συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση της αδιάλειπτης φροντίδας των ασθενών.

Αριθμοί και καθημερινές ανάγκες φροντίδας

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ασθενείς με ορισμένες πρωτοπαθείς ανοσοανεπάρκειες, των οποίων ο οργανισμός δεν παράγει επαρκή αντισώματα ή παράγει αντισώματα που δεν λειτουργούν σωστά. Η θεραπεία με ανοσοσφαιρίνες συμβάλλει στη μείωση των λοιμώξεων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για πολλούς, είναι απαραίτητη σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, ανάλογα με τις ατομικές τους ανάγκες και υπό την καθοδήγηση του θεράποντος ιατρού τους.

Για αυτούς τους ασθενείς, η πρόσβαση στη φαρμακευτική αγωγή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προγραμματισμού της ζωής τους. Η δυνατότητα να βασίζονται στη σταθερή πρόσβαση στη θεραπεία έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ίδιους και τις οικογένειές τους, καθώς τους επιτρέπει να προγραμματίζουν την εργασία, τις σπουδές και τις καθημερινές τους υποχρεώσεις.

Ανάγκες που αξίζουν μεγαλύτερης προσοχής

Για τους ασθενείς που χρειάζονται τακτική, μακροχρόνια θεραπεία, η διαθεσιμότητα των φαρμάκων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό της υγειονομικής περίθαλψης και στην εφαρμογή του στην πράξη. Αυτό σημαίνει ότι τα συστήματα υγείας πρέπει να γνωρίζουν πόσοι ασθενείς χρειάζονται θεραπεία, να προβλέπουν τη ζήτηση βάσει των θεραπευτικών αναγκών και να προσδιορίζουν εγκαίρως τις ανάγκες εφοδιασμού τους, ώστε ο σχεδιασμός τους να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά. Η ετοιμότητα αυτή είναι απαραίτητη για την πρόβλεψη πιθανών διαταραχών εφοδιασμού πριν αυτές επηρεάσουν τους ασθενείς. Όταν προκύπτουν προβλήματα διαθεσιμότητας, οι ασθενείς και οι θεράποντες ιατροί τους χρειάζονται έγκαιρη ενημέρωση για τα φάρμακα που επηρεάζονται και για το χρονικό διάστημα που εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν οι διαταραχές αυτές.

Η Διεθνής Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για το Πλάσμα αποτελεί ευκαιρία να ενταχθούν στον δημόσιο διάλογο και στον σχεδιασμό της υγειονομικής περίθαλψης αυτές οι ανάγκες, που συχνά δεν λαμβάνουν την προσοχή που τους αναλογεί. Οι ανάγκες των ασθενών πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο των αποφάσεων για τον εφοδιασμό με φάρμακα και των πολιτικών υγείας συνολικά, με έγκαιρο εντοπισμό των εμποδίων πρόσβασης, προτεραιότητα στην αδιάλειπτη θεραπεία και ενημέρωση των ασθενών για κάθε αλλαγή που επηρεάζει τη φροντίδα τους.