Η μείωση της βλάβης από τον καπνό (tobacco harm reduction) βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της συζήτησης για το μέλλον της πολιτικής δημόσιας υγείας απέναντι στο κάπνισμα. Ποιος είναι, όμως, ο ρόλος των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης, ποιες είναι οι προκλήσεις για τους καπνιστές και τους επαγγελματίες υγείας και ποια κατεύθυνση θα πρέπει να ακολουθήσουν οι πολιτικές σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο;
Ο Mark Tyndall, MD, ScD, FRCPC, Public Health Consultant, μιλά για τη σημασία της μετάβασης από τα συμβατικά τσιγάρα σε προϊόντα χαμηλότερου κινδύνου, την ανάγκη για ορθή και τεκμηριωμένη ενημέρωση των καπνιστών, αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και η Ευρώπη στον τομέα της μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα.
Με βάση το σύνολο των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, πώς αξιολογείτε τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η μείωση της βλάβης από το κάπνισμα στη μείωση του φορτίου νοσηρότητας που συνδέεται με το κάπνισμα; Και ποια είναι τα σημαντικότερα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα;
MT: Τα σημαντικά ερωτήματα έχουν ήδη απαντηθεί και υποστηρίζονται από επιστημονικά δεδομένα. Η μετάβαση από τα τσιγάρα σε ασφαλέστερα προϊόντα νικοτίνης θα είχε τεράστιο αντίκτυπο στο παγκόσμιο φορτίο των ασθενειών που σχετίζονται με το κάπνισμα. Δεν υπάρχει κανένας σοβαρός άνθρωπος που μπορεί να υποστηρίξει το αντίθετο. Το μόνο ερώτημα που απομένει είναι ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιταχύνουμε αυτή τη μετάβαση.
Πώς μπορεί η πολιτική δημόσιας υγείας να επιτύχει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της πρόσβασης των ενήλικων καπνιστών σε δυνητικά λιγότερο επιβλαβείς εναλλακτικές και της πρόληψης της έναρξης και χρήσης προϊόντων νικοτίνης από τους νέους;
MT: Το ερώτημα αυτό, που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης για τη μείωση της βλάβης, αποτελεί δυστυχώς μια απόσπαση της προσοχής από το πραγματικό ζήτημα. Φυσικά, κάποιοι νέοι θα δοκιμάσουν τη νικοτίνη και θα πρέπει να θεσπίσουμε εύλογα μέτρα αποτροπής, ώστε να τους αποθαρρύνουμε. Σε αυτά περιλαμβάνονται περιορισμοί ηλικίας, περιορισμοί στη διαφήμιση που απευθύνεται στους νέους και ειλικρινής ενημέρωση σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους από τη χρήση προϊόντων νικοτίνης.
Πέρα όμως από αυτές τις παρεμβάσεις κοινής λογικής, θα πρέπει να ενθαρρύνουμε τη χρήση ασφαλέστερων προϊόντων νικοτίνης από τους ενήλικες που καπνίζουν τσιγάρα.
Από τη δική σας οπτική, πώς αξιολογείτε τη σημερινή προσέγγιση στη μείωση της βλάβης από το κάπνισμα στην Ελλάδα; Υπάρχουν συγκεκριμένοι τομείς στους οποίους θεωρείτε ότι θα μπορούσαν να ενισχυθούν η πολιτική ή οι πρακτικές δημόσιας υγείας;
ΜΤ: Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ηγέτη στον τομέα της μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα και πρέπει να υιοθετήσει πολιτικές που ενθαρρύνουν τη μείωση ή την εξάλειψη της χρήσης καπνού μέσω καύσης.
Θα πρέπει επίσης να αντιδράσει στην τρέχουσα κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής, η οποία καθιστά δυσκολότερη την πρόσβαση στο άτμισμα και σε προϊόντα χαμηλού κινδύνου.
Πόσο σημαντική είναι η πλήρης μετάβαση από τα συμβατικά τσιγάρα σε εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης για την επίτευξη ουσιαστικής μείωσης της βλάβης; Και ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας στην ενημέρωση των καπνιστών για τα πιθανά οφέλη αλλά και τους περιορισμούς αυτών των προϊόντων;
ΜΤ: Η παράλληλη χρήση ασφαλέστερων προϊόντων νικοτίνης και τσιγάρων είναι απολύτως προβλέψιμη σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχει τόση παραπληροφόρηση. Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν ασφαλέστερα προϊόντα νικοτίνης δεν έχουν πειστεί ότι το άτμισμα και τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού είναι ασφαλέστερα από το κάπνισμα τσιγάρων.
Αυτό αποτελεί αποτυχία της δημόσιας υγείας και των επαγγελματιών υγείας να παρέχουν ακριβή και τεκμηριωμένη ενημέρωση σχετικά με τον σχετικό κίνδυνο αυτών των προϊόντων.
Είναι σαφές ότι ο στόχος είναι η πλήρης μετάβαση και οι περισσότεροι άνθρωποι θα την επιτύχουν εφόσον έχουν στη διάθεσή τους τις σωστές πληροφορίες.
Μετά τις συζητήσεις στο 9ο Summit for Tobacco Harm Reduction, ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες προτεραιότητες για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που επιδιώκουν να ενσωματώσουν αποτελεσματικότερα τη μείωση της βλάβης στις σύγχρονες στρατηγικές ελέγχου του καπνίσματος;
MΤ: Έχει χαθεί και συνεχίζει να χάνεται υπερβολικά πολύς χρόνος σε ζητήματα που είναι δευτερεύοντα σε σχέση με την κρίση που αντιμετωπίζουμε λόγω του καπνίσματος.
Συγκεκριμένα, διαθέτουμε μια σειρά προϊόντων νικοτίνης που θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά την κατάσταση της υγείας των καπνιστών, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, μέσω της πρόληψης ασθενειών.
Πρέπει να καταστήσουμε απολύτως σαφές ότι αυτά τα προϊόντα προσφέρουν έναν πολύ καλύτερο και ασφαλέστερο τρόπο πρόσληψης νικοτίνης και να διαμορφώσουμε αντίστοιχα τη φορολογική και επικοινωνιακή πολιτική γύρω από αυτά.
Πρόκειται για μια ευκαιρία δημόσιας υγείας που παρουσιάζεται μία φορά σε κάθε γενιά και πρέπει να την αξιοποιήσουμε.
