Οι υποσχέσεις των προϊόντων περιποίησης προσώπου είναι εδώ και χρόνια πάνω κάτω οι ίδιες: περισσότερη ενυδάτωση, ενίσχυση του δερματικού φραγμού, προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία και μείωση των σημαδιών γήρανσης. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα ανοίγει έναν νέο δρόμο στην κατανόηση της υγείας του δέρματος, αντιμετωπίζοντάς το όχι μόνο ως εξωτερικό «κέλυφος», αλλά ως ένα ενεργό ανοσολογικό όργανο.
Το δέρμα διαθέτει κύτταρα που μπορούν να αναγνωρίζουν μικρόβια, ρύπους και ενδείξεις τραυματισμού, να απελευθερώνουν μόρια σηματοδότησης και να συντονίζουν διαδικασίες φλεγμονής και αποκατάστασης. Παράλληλα, φιλοξενεί ένα πολύπλοκο οικοσύστημα μικροοργανισμών, το λεγόμενο μικροβίωμα του δέρματος, το οποίο αλληλεπιδρά με τον δερματικό φραγμό και το ανοσοποιητικό σύστημα.
"Η νέα αυτή προσέγγιση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα καλλυντικά προϊόντα, τις μεθόδους με τις οποίες αξιολογούνται, αλλά και τα όρια των ισχυρισμών που μπορούν να χρησιμοποιούν οι εταιρείες.", όπως επισημαίνει στο σχετικό της άρθρο στο The Conversation η King's College του Λονδίνου.
Ο ρόλος της φλεγμονής στην υγεία του δέρματος
Η φλεγμονή αποτελεί φυσιολογικό μηχανισμό άμυνας όταν το δέρμα τραυματίζεται ή έρχεται σε επαφή με παθογόνους παράγοντες. Όταν όμως είναι υπερβολική ή δεν ελέγχεται σωστά, μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση ερεθισμών και δερματικών παθήσεων.
Μελέτες για την ακμή δείχνουν ότι οι φλεγμονώδεις διεργασίες μπορεί να ξεκινούν πριν εμφανιστούν οι χαρακτηριστικές βλάβες στο δέρμα. Η αυξημένη παραγωγή σμήγματος, η απόφραξη των τριχοθυλακίων και το βακτήριο Cutibacterium acnes παραμένουν σημαντικοί παράγοντες, όμως η ανοσολογική απόκριση φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου.
Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και σε άλλες δερματικές παθήσεις. Η ροδόχρους νόσος (rosacea) συνδέεται με φλεγμονή, αλλά και με αλλαγές στα νεύρα και τα αγγεία του δέρματος. Η ατοπική δερματίτιδα περιλαμβάνει τόσο διαταραχή του δερματικού φραγμού όσο και δυσλειτουργία της ανοσολογικής απόκρισης, ενώ η ψωρίαση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ανοσομεσολαβούμενης φλεγμονώδους νόσου.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι πολλές δερματικές παθήσεις δεν μπορούν να εξηγηθούν μόνο από όσα φαίνονται στην επιφάνεια. Το ανοσοποιητικό σύστημα, ο δερματικός φραγμός, τα νεύρα, τα αγγεία και οι μικροοργανισμοί του δέρματος λειτουργούν ως ένα ενιαίο δίκτυο.
Η γήρανση του δέρματος και η «φλεγμονή της ηλικίας»
Η ανοσολογική διάσταση της γήρανσης αποτελεί επίσης αντικείμενο έντονης έρευνας. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο «inflammaging» για να περιγράψουν τη χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή που σχετίζεται με την ηλικία.
Η διαδικασία αυτή θεωρείται ότι μπορεί να επηρεάζει την ικανότητα του δέρματος να επιδιορθώνει τις βλάβες του και να συμβάλλει σε αλλαγές στο κολλαγόνο και σε άλλες δομές που διατηρούν τη σφριγηλότητα και την ελαστικότητά του.
Το ερώτημα που εξετάζουν πλέον οι ερευνητές είναι αν τα προϊόντα περιποίησης μπορούν όχι μόνο να προστατεύουν από την αφυδάτωση και την ηλιακή βλάβη, αλλά και να περιορίζουν επιβλαβείς φλεγμονώδεις διεργασίες. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δεν επαρκούν για να αποδειχθεί ότι τα καλλυντικά μπορούν να επιβραδύνουν τη διαδικασία του inflammaging στον άνθρωπο.
Το μικροβίωμα στο επίκεντρο της νέας κοσμετολογίας
Ένας ακόμη τομέας που κερδίζει έδαφος είναι το μικροβίωμα του δέρματος: οι κοινότητες βακτηρίων, μυκήτων και άλλων μικροοργανισμών που ζουν στην επιφάνειά του.
Οι μικροοργανισμοί αυτοί μπορούν να συμβάλλουν στην άμυνα απέναντι σε παθογόνα, να επηρεάζουν τη λειτουργία του δερματικού φραγμού και να αλληλεπιδρούν με τα κύτταρα του ανοσοποιητικού.
Η βιομηχανία καλλυντικών έχει ήδη στραφεί προς αυτή την κατεύθυνση, με προϊόντα που υπόσχονται «ισορροπία» και «υποστήριξη» του μικροβιώματος. Στην αγορά εμφανίζονται σκευάσματα με προβιοτικά, πρεβιοτικά ή μεταβιοτικά συστατικά.
Αν και ορισμένες μελέτες δείχνουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές για να αποδειχθεί η πραγματική αποτελεσματικότητα αυτών των προϊόντων.
Νέα εργαλεία αξιολόγησης και αυστηρότεροι ισχυρισμοί
Η εξέλιξη της επιστήμης αναμένεται να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο δοκιμάζονται τα προϊόντα περιποίησης. Εκτός από τις κλασικές μετρήσεις δεικτών, όπως η ενυδάτωση, η απώλεια νερού από το δέρμα και οι ρυτίδες, οι μελλοντικές μελέτες μπορεί να περιλαμβάνουν βιολογικούς δείκτες, όπως οι κυτταροκίνες — πρωτεΐνες που μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των κυττάρων.
Ωστόσο, μια εργαστηριακή αλλαγή σε έναν βιολογικό δείκτη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα προϊόν προσφέρει ορατό ή ουσιαστικό όφελος στον καταναλωτή. Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται κλινικές μελέτες που να συνδέουν τους βιολογικούς μηχανισμούς με πραγματικά αποτελέσματα.
Παράλληλα, η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, όπως τα νανοσωματίδια για τη μεταφορά δραστικών συστατικών, δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο.
Όταν τα καλλυντικά πλησιάζουν τα φάρμακα
Η αυξανόμενη χρήση όρων όπως «ανοσολογική προστασία» ή «ρύθμιση της φλεγμονής» δημιουργεί και ένα ρυθμιστικό ζήτημα. Ένα προϊόν που απλώς καθαρίζει, προστατεύει ή βελτιώνει την εμφάνιση του δέρματος μπορεί να θεωρείται καλλυντικό. Αν όμως ισχυρίζεται ότι θεραπεύει ασθένειες ή τροποποιεί ανοσολογικές λειτουργίες, μπορεί να εμπίπτει στην κατηγορία των φαρμάκων, με αυστηρότερες απαιτήσεις τεκμηρίωσης.
Η επιστήμη της φροντίδας του δέρματος εισέρχεται έτσι σε μια νέα φάση, όπου η ανοσία, το μικροβίωμα και η βιολογία του δέρματος βρίσκονται στο επίκεντρο. Οι νέες ανακαλύψεις δημιουργούν σημαντικές προοπτικές, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι εμπορικές υποσχέσεις δεν πρέπει να προηγούνται των επιστημονικών αποδείξεων.
"Για τους καταναλωτές, το ζητούμενο θα είναι να ξεχωρίζουν τις πραγματικά τεκμηριωμένες καινοτομίες από τις τάσεις μάρκετινγκ που χρησιμοποιούν τη γλώσσα της σύγχρονης επιστήμης χωρίς επαρκή στοιχεία.", καταλήγει η Yustina.
Πηγή: The Conversation
