Πρωτοβουλία για τη δημιουργία παγκόσμιου αποθέματος εμβολίων κατά της mpox ξεκίνησε στις 27 Αυγούστου, με στόχο να διασφαλίσει μακροπρόθεσμα την πρόσβαση των χωρών σε εμβόλια όταν χρειάζεται να αντιμετωπίσουν επιδημικές εξάρσεις της νόσου.
Το νέο απόθεμα, στο οποίο θα μπορούν να έχουν πρόσβαση όλες οι χώρες, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία αργότερα μέσα στον Σεπτέμβριο. Είχε εγκριθεί το 2025 από το Διοικητικό Συμβούλιο της Gavi, της Συμμαχίας Εμβολίων, και χρηματοδοτείται από την Gavi, ενώ τον συντονισμό του έχει αναλάβει η Διεθνής Συντονιστική Ομάδα (ICG) για την Παροχή Εμβολίων.
Στην ICG συμμετέχουν η Διεθνής Ομοσπονδία Εταιρειών του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC), οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF), η UNICEF και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).
Η πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια του Μηχανισμού Πρόσβασης και Κατανομής που δημιουργήθηκε το 2024, κατά την προηγούμενη περίοδο κατά την οποία η mpox είχε χαρακτηριστεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος (PHEIC), και αποσκοπεί στη διασφάλιση έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης στα εμβόλια για την αντιμετώπιση επιδημιών.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της Gavi, Sania Nishtar, υπογράμμισε ότι κατά την επιδημία του 2022 οι χώρες χαμηλότερου εισοδήματος έμειναν πίσω στην πρόσβαση στα εμβόλια, γεγονός που, όπως είπε, κατέδειξε την ανάγκη δημιουργίας ενός μηχανισμού ώστε «αυτό το παγκόσμιο δημόσιο αγαθό» να είναι διαθέσιμο σε όσους το χρειάζονται περισσότερο.
Η ίδια σημείωσε ότι στόχος της Gavi είναι να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες των χωρών και τόνισε πως «κάθε χώρα στον κόσμο – όχι μόνο εκείνες που έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν τα περισσότερα – θα πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο για να σώζει ζωές». Υπενθύμισε επίσης ότι η Gavi είχε στηρίξει τη διεθνή αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης για την mpox το 2024, εξασφαλίζοντας γρήγορη πρόσβαση σε εμβόλια μέσω του First Response Fund.
«Ελπίζουμε ότι αυτό το απόθεμα θα συμβάλει στο να καταστεί ο κόσμος ασφαλέστερος απέναντι στην απειλή αυτής της θανατηφόρας νόσου», ανέφερε.
Η mpox εξακολουθεί να προκαλεί επιδημίες
Η mpox εξακολουθεί να προκαλεί επιδημικές εξάρσεις σε πολλές περιοχές του κόσμου, με περίπου τα δύο τρίτα των καταγεγραμμένων κρουσμάτων να εντοπίζονται στην αφρικανική περιφέρεια.
Από την 1η Ιανουαρίου 2022 έως τις 31 Ιουλίου 2026, 145 χώρες και εδάφη ανέφεραν συνολικά 190.683 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 529 θανάτους.
Η mpox είναι ιογενής νόσος που μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής σωματικής επαφής μεταξύ ανθρώπων. Η μετάδοση από ζώα σε ανθρώπους εξακολουθεί να καταγράφεται σε περιοχές της Αφρικής, διατηρώντας τον κίνδυνο εμφάνισης νέων επιδημιών.
Η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ασθένεια, ιδιαίτερα στα παιδιά και στα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Ο εμβολιασμός των ανθρώπων που κινδυνεύουν από μόλυνση ή σοβαρή νόσηση συμβάλλει στον ταχύτερο περιορισμό των επιδημιών, στην πρόληψη σοβαρών περιστατικών και στη διάσωση ζωών.
Ο γενικός γραμματέας και διευθύνων σύμβουλος της IFRC, Jagan Chapagain, χαρακτήρισε την mpox «τρομερή ασθένεια» και εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη δημιουργία του αποθέματος. «Η πρόσβαση στα εμβόλια – για όλους όσοι τα χρειάζονται – είναι απολύτως ζωτικής σημασίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο μηχανισμός συντονισμού και το απόθεμα θα βοηθήσουν ώστε τα εμβόλια να φτάνουν «στους ανθρώπους και τις κοινότητες που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, όταν και όπου τα χρειάζονται περισσότερο».
Η διεθνής ιατρική συντονίστρια των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Daniela Garone, χαιρέτισε επίσης τη δημιουργία του παγκόσμιου αποθέματος, επισημαίνοντας ότι ο μηχανισμός της ICG επιτρέπει την ισότιμη κατανομή των εμβολίων με βάση τις ανάγκες και τον αντίκτυπό τους στον έλεγχο των επιδημιών.
Όπως σημείωσε, η συνύπαρξη διαφορετικών παραλλαγών της mpox, οι οποίες επηρεάζουν διαφορετικούς πληθυσμούς, απαιτεί πλέον «στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών, περιφερειακών και παγκόσμιων μηχανισμών», αλλά και μεταξύ των προγραμμάτων για τη νόσο, των υπευθύνων υγείας, των κοινοτήτων και των οργανισμών δημόσιας υγείας.
Από την πλευρά της, η εκτελεστική διευθύντρια της UNICEF, Catherine Russell, υπογράμμισε ότι η mpox μπορεί να έχει ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για τα παιδιά, όχι μόνο εξαιτίας των σωματικών επιπτώσεων, αλλά και λόγω του στιγματισμού, της διακοπής της εκπαίδευσης και του φόβου που μπορεί να προκαλέσει η απομόνωσή τους από την οικογένεια και τους φίλους.
Η νέα πρωτοβουλία, σύμφωνα με την ίδια, «θα μας βοηθήσει να εξασφαλίσουμε γρήγορα εμβόλια για τα παιδιά, τις οικογένειες και τις κοινότητες που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο από τη νόσο».
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Tedros Adhanom Ghebreyesus, χαρακτήρισε τη δημιουργία του αποθέματος «σημαντικό βήμα προς μια πιο βιώσιμη και ισότιμη προσέγγιση» για την αντιμετώπιση των επιδημιών mpox.
Όπως ανέφερε, η δημιουργία ενός ειδικού παγκόσμιου αποθέματος, με βάση μια προσέγγιση που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στη διαχείριση άλλων εμβολίων έκτακτης ανάγκης, θα επιτρέψει στις χώρες να έχουν ταχύτερη πρόσβαση στα εμβόλια όταν τα χρειάζονται, «σώζοντας ζωές και περιορίζοντας τις επιδημίες προτού εξαπλωθούν περαιτέρω».
