Ένα γενετικά τροποποιημένο νεφρό από έναν χοίρο με το όνομα Wilma κατάφερε να κρατήσει στη ζωή για εννέα μήνες έναν 66χρονο άνδρα με νεφρική ανεπάρκεια, χρονικό διάστημα-ρεκόρ παγκοσμίως, λειτουργώντας επιτυχώς ως «γέφυρα» μέχρι να υποβληθεί σε μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού.

Ο Tim Andrews έπασχε από τελικού σταδίου νεφρική νόσο, η οποία είχε προκληθεί από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Οι πιθανότητες να λάβει ανθρώπινο νεφρό μέσα σε διάστημα πέντε ετών ήταν μόλις 9%, ενώ ο κίνδυνος να πεθάνει ή να αφαιρεθεί από τη λίστα αναμονής ξεπερνούσε το 40%.

Η μεταμόσχευση νεφρού προσφέρει την καλύτερη επιβίωση και ποιότητα ζωής για τους ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου. Ωστόσο, η παγκόσμια ζήτηση για ανθρώπινα όργανα υπερβαίνει κατά πολύ τη διαθέσιμη προσφορά.

Χειρουργοί στις ΗΠΑ κατάφεραν να μεταμοσχεύσουν στον Andrews έναν νεφρό από τη Wilma, έναν μικρόσωμο χοίρο της φυλής Yucatan, αφού προηγουμένως είχαν τροποποιήσει γενετικά το όργανό της ώστε να είναι περισσότερο συμβατό με το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου.

Το νεφρό κράτησε τον Andrews μακριά από την αιμοκάθαρση για εννέα μήνες, το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Όταν το όργανο άρχισε να παρουσιάζει ανεπάρκεια, ο ασθενής έλαβε νεφρό από νεκρό ανθρώπινο δότη. Πρόκειται επίσης για την πρώτη φορά που νεφρό χοίρου χρησιμοποιήθηκε προσωρινά ως «γέφυρα» μέχρι τη μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού.

Οι λεπτομέρειες αυτής της σημαντικής εξέλιξης, η οποία δημιουργεί ελπίδες για εκατομμύρια ανθρώπους με νεφρική ανεπάρκεια , δημοσιεύθηκαν στο ιατρικό περιοδικό The Lancet.

Ο Andrews, από το Νιου Χάμσαϊρ, χαρακτήρισε τη μεταμόσχευση του νεφρού του χοίρου «θαύμα», προσθέτοντας: «Ήμουν και δεν ήμουν ζωντανός εδώ και πολύ καιρό». Όπως ανέφερε, κατάφερε να μαγειρεύει, να σκουπίζει με την ηλεκτρική σκούπα και να κάνει μεγάλες βόλτες με τον σκύλο του, την Cupcake.

Η πρωτοποριακή επέμβαση

Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε από χειρουργική ομάδα του Mass General Brigham, ενός μη κερδοσκοπικού, ολοκληρωμένου ακαδημαϊκού συστήματος υγείας στη Μασαχουσέτη.

Η μεταμόσχευση πραγματοποιήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2025 στο Massachusetts General Hospital.

Η μεταμόσχευση γενετικά τροποποιημένων οργάνων χοίρου έχει προταθεί εδώ και χρόνια ως πιθανή λύση στο πρόβλημα της έλλειψης ανθρώπινων οργάνων. Ωστόσο, η πρώτη μεταμόσχευση νεφρού χοίρου σε ζωντανό άνθρωπο, το 2024, είχε τραγική έκβαση έπειτα από 52 ημέρες, όταν ο ασθενής πέθανε από προβλήματα που σχετίζονταν με την καρδιά και όχι με τη μεταμόσχευση.

Σύμφωνα με το The Lancet, μέχρι σήμερα καμία προηγούμενη μελέτη δεν είχε καταγράψει επιβίωση μοσχεύματος από χοίρο για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών.

Πριν από τη μεταμόσχευση, τον Ιανουάριο του 2025, η Wilma είχε υποστεί συνολικά 69 γενετικές τροποποιήσεις. Ορισμένες από αυτές είχαν σχεδιαστεί ώστε να περιορίζουν τον κίνδυνο μετάδοσης ιών που θα μπορούσαν να αποτελέσουν απειλή για τον άνθρωπο, ενώ άλλες είχαν ως στόχο να καταστήσουν το όργανο περισσότερο συμβατό με τον ανθρώπινο οργανισμό και να μειώσουν την πιθανότητα ανοσολογικής απόρριψης.

Η ομάδα του Mass General Brigham τονίζει το γεγονός ότι ο Andrews έζησε με το γενετικά τροποποιημένο νεφρό του χοίρου για 271 ημέρες, πριν λάβει ανθρώπινο νεφρό από δότη.

Η περίπτωσή του αποτελεί τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη περίοδο επιβίωσης χωρίς αιμοκάθαρση μετά από ξενομεταμόσχευση νεφρού χοίρου σε ζωντανό άνθρωπο, καθώς και την πρώτη περίπτωση κατά την οποία ένας ασθενής μετακινήθηκε επιτυχώς από μεταμόσχευση νεφρού χοίρου σε μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού, σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα.

«Η έλλειψη οργάνων είναι η μεγαλύτερη κρίση που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή στον τομέα των μεταμοσχεύσεων», δήλωσε ο Dr Leonardo Riella, από το Center for Transplantation Sciences και το Division of Nephrology του Mass General Brigham.

«Γνωρίζουμε ότι η καλύτερη θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου που έχουν αναπτύξει νεφρική ανεπάρκεια είναι η μεταμόσχευση, αλλά απλώς δεν διαθέτουμε αρκετά ανθρώπινα όργανα για να πραγματοποιούμε μεταμοσχεύσεις εγκαίρως.

»Το όραμά μας είναι ότι η ξενομεταμόσχευση θα μπορούσε να συμβάλει στην κάλυψη αυτού του κενού – αρχικά ως γέφυρα, ώστε να απαλλάσσονται οι ασθενείς από την αιμοκάθαρση όσο περιμένουν έναν ανθρώπινο δότη νεφρού, και ενδεχομένως, καθώς θα επιβεβαιώνουμε τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και ανθεκτικότητα της μεθόδου, ως ξεχωριστής αυτόνομης θεραπείας».

Ανάγκη για περαιτέρω κλινικές δοκιμές

Περίπου έξι μήνες μετά τη μεταμόσχευση, αναπτύχθηκε βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία του νεφρού του χοίρου, η οποία εξελίχθηκε σε ανεπάρκεια του οργάνου. Το νεφρό αφαιρέθηκε εννέα μήνες μετά τη μεταμόσχευση.

Έπειτα από αρκετούς μήνες κατά τους οποίους επέστρεψε στην αιμοκάθαρση, ο Andrews έλαβε νεφρό από νεκρό ανθρώπινο δότη, το οποίο λειτούργησε καλά κατά τους έξι μήνες της παρακολούθησης, σύμφωνα με το The Lancet.

Δεν εντοπίστηκαν νέα αντισώματα κατά ανθρώπινων ιστών, γεγονός που δείχνει ότι το νεφρό του χοίρου δεν είχε καταστήσει δυσκολότερη την επιτυχή λειτουργία του ανθρώπινου νεφρικού μοσχεύματος. Σε κανένα στάδιο δεν ανιχνεύθηκαν ιοί ή άλλα παθογόνα που προέρχονταν από τον χοίρο.

Η ερευνητική ομάδα τονίζει ότι πρόκειται για έναν και μόνο ασθενή, χωρίς ομάδα σύγκρισης, και ότι το αποτέλεσμα αντανακλά την προσεκτική επιλογή του ασθενούς και την εντατική εξειδικευμένη φροντίδα που μπορεί να μην είναι διαθέσιμη σε άλλα κέντρα.

Θα χρειαστούν περαιτέρω κλινικές δοκιμές, όπως εκείνη στην οποία συμμετείχε ο Andrews. Ωστόσο, η επιτυχία αυτή ανοίγει τον δρόμο για τη χρήση μεταμοσχεύσεων νεφρού από χοίρο ως «γέφυρα» και για άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μεγάλους χρόνους αναμονής για ένα ανθρώπινο νεφρό, ανέφεραν οι ερευνητές.

Πηγή: Guardian