«Καλό κορίτσι!», «Ποιος θέλει βόλτα;» Ερωτήσεις, εντολές, παράπονα, ακόμη και ολόκληρες συζητήσεις όπου μόνο ο ένας από τους δύο συμμετέχει. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες κατοικίδιων μιλούν στα ζώα τους καθημερινά, όμως μέχρι σήμερα οι επιστήμονες δεν είχαν έναν αξιόπιστο τρόπο να μετρήσουν τι ακριβώς λέμε και πώς αλληλεπιδρούμε μαζί τους στην καθημερινότητά μας.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα ανέπτυξαν τώρα το πρώτο αξιόπιστο εργαλείο για την ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι μιλούν στα κατοικίδιά τους στην καθημερινότητα. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Psychiatry, δείχνει ότι οι ιδιοκτήτες κατοικίδιων αφιερώνουν περίπου το ένα δέκατο του συνολικού χρόνου ομιλίας τους, σε συζητήσεις με τα αγαπημένα τους τετράποδα, ενώ αποκαλύπει ότι δεν υπάρχει ένας κοινός τρόπος επικοινωνίας. Κάθε ιδιοκτήτης φαίνεται να έχει το δικό του «στυλ» όταν μιλά στον σκύλο ή τη γάτα του.

«Πολλοί άνθρωποι που έχουν κατοικίδιο λένε ότι το ζώο τους κάνει τη ζωή τους καλύτερη. Ωστόσο, οι επιστημονικές μελέτες δεν καταλήγουν πάντα στο ίδιο συμπέρασμα», λέει η Emily Bray, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια στο Κολέγιο Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα.

Για να μπορέσουν να μελετήσουν αυτές τις αλληλεπιδράσεις, οι ερευνητές δημιούργησαν το AURAL-Pet, ένα σύστημα καταγραφής και κατηγοριοποίησης της ανθρώπινης ομιλίας προς τα ζώα, που λειτουργεί ουσιαστικά σα μια λίστα ελέγχου.

Οι ερευνητές εξετάζουν, μεταξύ άλλων, αν ο ιδιοκτήτης επαινεί το ζώο, του κάνει ερωτήσεις, του δίνει εντολές ή εκφράζει εκνευρισμό. Για να εφαρμόσουν το σύστημα, χρησιμοποίησαν ηχητικές καταγραφές ανθρώπων την ώρα που έκαναν τις καθημερινές τους δραστηριότητες στο σπίτι ή αλλού.

«Ελπίζουμε ότι το AURAL-Pet θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές μελέτες για να κατανοήσουμε πώς οι διαφορές στον τρόπο αλληλεπίδρασης συνδέονται με την ψυχική υγεία και την ευεξία των ανθρώπων», λέει η DaraJonkoski, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Ψυχολογίας.

Οι ερευνητές «κρυφάκουσαν» την καθημερινότητα

Για να καταγράψουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι μιλούν στα κατοικίδιά τους χωρίς να τους ζητήσουν να περιγράψουν οι ίδιοι τη συμπεριφορά τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια εφαρμογή για smartphone που ονομάζεται EAR (Electronically Activated Recorder).

Η εφαρμογή, που έχει αναπτυχθεί από τον καθηγητή Ψυχολογίας Matthias Mehl, ενεργοποιείται σε τυχαίες στιγμές μέσα στην ημέρα και καταγράφει τι συμβαίνει γύρω από τον συμμετέχοντα.

Οι συμμετέχοντες στη συγκεκριμένη μελέτη είχαν δώσει τη συγκατάθεσή τους να χρησιμοποιηθούν οι καταγραφές τους για ερευνητικούς σκοπούς, χωρίς όμως να γνωρίζουν ποιο ακριβώς ερευνητικό ερώτημα εξεταζόταν.

Αυτό θεωρήθηκε σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς σε πολλές μελέτες για τη σχέση ανθρώπων και κατοικίδιων οι συμμετέχοντες γνωρίζουν εξαρχής ότι το αντικείμενο της έρευνας είναι η σχέση τους με το ζώο τους. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται.«Από αυτή την άποψη, η δική μας μελέτη είναι όσο πιο αμερόληπτηγίνεται», εξηγεί η Bray.

Όταν το κατοικίδιο γίνεται… εξομολογητής

Κατά την ανάπτυξη του AURAL-Pet, οι ερευνητές προσπάθησαν να καταγράψουν στοιχεία της σχέσης ανθρώπου και ζώου που θα μπορούσαν να εξηγούν γιατί ένα κατοικίδιο μπορεί να έχει θετική επίδραση στην ευεξία. Για παράδειγμα, εξετάζουν αν η παρουσία του κατοικίδιου οδηγεί τον ιδιοκτήτη να μιλήσει με άλλους ανθρώπους ή αν το ζώο λειτουργεί ως ένα είδος έμπιστου προσώπου.Και οι καθημερινές καταγραφές έδωσαν αρκετά χαρακτηριστικά παραδείγματα.

«Ακούμε πολλά πραγματικά ενδιαφέροντα πράγματα, όπως κάποιον που επιστρέφει σπίτι μετά από μια δύσκολη μέρα στη δουλειά και λέει στο κατοικίδιό του: “Εσύ χαίρεσαι πάντα που με βλέπεις — πάντα με κάνεις να αισθάνομαι τόσο καλά”», λέει η Jonkoski.

Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τώρα το AURAL-Pet σε μια νέα μελέτη, την C.A.R.E., η οποία εξετάζει την ψυχική υγεία και την ευεξία ανθρώπων άνω των 60 ετών.

Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν και με ποιον τρόπο οι συζητήσεις με τα κατοικίδια συνδέονται με την ευεξία των μεγαλύτερων σε ηλικία ανθρώπων.Ένα κατοικίδιο μπορεί, για παράδειγμα, να λειτουργεί ως υποκατάστατο ενός κοινωνικού συντρόφου ή ως κοινωνικός καταλύτης — να δημιουργεί δηλαδή αφορμές για αλληλεπίδραση του ιδιοκτήτη με άλλους ανθρώπους που διαφορετικά μπορεί να μην είχε συμβεί.

Το σημαντικό πλεονέκτημα του εργαλείου, σύμφωνα με τη Bray, είναι ότι επιτρέπει στους ερευνητές να μελετούν την πραγματική συμπεριφορά των ανθρώπων και όχι μόνο όσα οι ίδιοι δηλώνουν σε ερωτηματολόγια.«Μπορούμε να φτάσουμε κατευθείαν στην ανθρώπινη συμπεριφορά, κάτι που αγαπώ ως ερευνήτρια της συμπεριφοράς των ζώων», λέει. «Και οι άνθρωποι είναι ζώα, σωστά;"