Η συνήθεια να περνά κανείς πολλές ώρες μπροστά στην τηλεόραση κατά τη μέση ηλικία ενδέχεται να συνδέεται με δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση και τη νόσο Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer's & Dementia, υποδεικνύουν ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσο καθόμαστε, αλλά και πώς αξιοποιούμε τον χρόνο που περνάμε καθιστοί.
Τι έδειξε η έρευνα
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από περίπου 1.700 ενήλικες, με μέση ηλικία τα 53 έτη, οι οποίοι συμμετείχαν στη μακροχρόνια αμερικανική μελέτη Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC), η οποία διερευνά τη σχέση της καρδιαγγειακής υγείας με την υγεία του εγκεφάλου.
Οι συμμετέχοντες δήλωσαν πόσο συχνά παρακολουθούσαν τηλεόραση στον ελεύθερο χρόνο τους, επιλέγοντας απαντήσεις από το «ποτέ ή σπάνια» έως το «πολύ συχνά». Περισσότερα από 20 χρόνια αργότερα υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.
Η σύγκριση των εξετάσεων έδειξε ότι όσοι ανέφεραν πως έβλεπαν τηλεόραση «πολύ συχνά» παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές στη δομή του εγκεφάλου σε σχέση με όσους παρακολουθούσαν σπάνια.
Αλλαγές που σχετίζονται με άνοια και Αλτσχάιμερ
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές διαπίστωσαν:
- μικρότερο όγκο σε περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται στα πρώτα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ,
- μικρότερους μετωπιαίους και ινιακούς λοβούς, οι οποίοι σχετίζονται με τις εκτελεστικές λειτουργίες και την επεξεργασία της όρασης,
- αυξημένες αλλοιώσεις της λευκής ουσίας , οι οποίες αποτελούν δείκτη νόσου των μικρών αγγείων του εγκεφάλου και έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Τα αποτελέσματα παρέμειναν σταθερά ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η φυσική δραστηριότητα, ο σακχαρώδης διαβήτης, ο δείκτης μάζας σώματος, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
Δεν είναι όλες οι καθιστικές δραστηριότητες ίδιες
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι οι αλλαγές αυτές δεν φαίνεται να οφείλονται αποκλειστικά στην καθιστική ζωή.
Οι συμμετέχοντες που περνούσαν πολλές ώρες καθισμένοι στη δουλειά τους δεν παρουσίασαν αντίστοιχες επιβαρύνσεις. Αντίθετα, εμφάνιζαν μεγαλύτερο όγκο στους μετωπιαίους και ινιακούς λοβούς και λιγότερες αλλοιώσεις της λευκής ουσίας, εύρημα που υποδηλώνει καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πολλές καθιστικές επαγγελματικές δραστηριότητες περιλαμβάνουν πνευματική διέγερση, γεγονός που ενδέχεται να λειτουργεί προστατευτικά.
«Για χρόνια επικεντρωνόμασταν στο πόσο χρόνο περνούν οι άνθρωποι καθιστοί. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι πρέπει να δίνουμε εξίσου μεγάλη σημασία και στο τι κάνουν όσο κάθονται», δήλωσε ο καθηγητής Βιολογικών Επιστημών και Ανθρωπολογίας στο USC Dornsife, David Raichlen, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης.
Οι άνδρες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο
Όταν οι επιστήμονες ανέλυσαν ξεχωριστά τα δεδομένα ανδρών και γυναικών, διαπίστωσαν ότι οι περισσότερες αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου καταγράφηκαν στους άνδρες.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των φύλων ως προς τις επιδράσεις της παρατεταμένης τηλεθέασης, χωρίς όμως να έχουν ακόμη διευκρινιστεί οι ακριβείς μηχανισμοί.
Ανάγκη για περισσότερη έρευνα
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη παρουσιάζει ορισμένους περιορισμούς. Η συχνότητα τηλεθέασης βασίστηκε στις δηλώσεις των ίδιων των συμμετεχόντων και όχι σε αντικειμενική καταγραφή, ενώ δεν υπήρχε μαγνητική τομογραφία στην έναρξη της μελέτης ώστε να καταγραφούν οι αλλαγές με την πάροδο του χρόνου.
Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι οι δραστηριότητες που επιλέγουμε όταν είμαστε καθιστοί μπορεί να έχουν διαφορετικές επιδράσεις στην υγεία του εγκεφάλου.
«Συχνά συμβουλεύουμε το κοινό να περιορίζει τον χρόνο που περνά καθιστό. Ίσως όμως οι συστάσεις στο μέλλον θα πρέπει να επεκταθούν και στο είδος των δραστηριοτήτων που κάνουμε όταν καθόμαστε, καθώς φαίνεται ότι αυτές έχουν διαφορετικές επιδράσεις στην υγεία του εγκεφάλου», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Natan Feter, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο USC Dornsife.
