Οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι απώλειας και επαναπρόσληψης βάρους – το γνωστό φαινόμενο του «yo-yo dieting» – ενδέχεται να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη μυϊκή υγεία, σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF).
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Radiology, δείχνει ότι οι άνθρωποι μέσης ηλικίας που παρουσιάζουν συχνές αυξομειώσεις βάρους χάνουν σημαντικά περισσότερη μυϊκή μάζα στους μηρούς σε σύγκριση με όσους διατηρούν σχετικά σταθερό βάρος.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα και μαγνητικές τομογραφίες από 1.433 ενήλικες μέσης ηλικίας, οι οποίοι συμμετείχαν στη μακροχρόνια μελέτη Osteoarthritis Initiative, που παρακολουθεί άτομα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας γόνατος.
Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για τέσσερα χρόνια. Κάποιοι διατήρησαν σχετικά σταθερό βάρος, ενώ άλλοι πέρασαν επανειλημμένα από φάσεις απώλειας και επαναπρόσληψης κιλών.
Με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, οι επιστήμονες ανέλυσαν τις μαγνητικές τομογραφίες και υπολόγισαν:
- τον όγκο των μυών στους μηρούς,
- το λίπος που υπήρχε μέσα στους μυς,
- το λίπος γύρω από την άρθρωση του γόνατος.
Σχεδόν τετραπλάσια απώλεια μυϊκής μάζας
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.
Οι συμμετέχοντες που παρουσίαζαν συνεχείς αυξομειώσεις βάρους έχασαν σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερη μυϊκή μάζα στους μηρούς σε σχέση με όσους είχαν σταθερό βάρος.
Συγκεκριμένα:
- όσοι ακολουθούσαν κύκλους απώλειας και επαναπρόσληψης βάρους έχασαν περίπου 3,7% της μυϊκής μάζας των μηρών,
- ενώ στα άτομα με σταθερό βάρος η απώλεια ήταν περίπου 1%.
Η διαφορά παρέμεινε σημαντική ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, ο δείκτης μάζας σώματος, η σωματική δραστηριότητα, η διατροφή και άλλοι παράγοντες υγείας.
Η μυϊκή μάζα δεν αναπληρώνεται εύκολα
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης είναι ότι μετά από κάθε κύκλο απώλειας και επαναπρόσληψης βάρους, οι συμμετέχοντες ανέκτησαν κυρίως λίπος και όχι τη μυϊκή μάζα που είχαν χάσει
.«Όταν το βάρος αυξομειώνεται επανειλημμένα, οι άνθρωποι χάνουν μεγάλες ποσότητες μυϊκής μάζας μαζί με το λίπος και στη συνέχεια δεν ανακτούν τους μυς που έχασαν», δήλωσε ο καθηγητής Ακτινολογίας του UCSF Thomas Link, επικεφαλής της μελέτης.
«Αυτό δείχνει ότι είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τη μυϊκή μάζα κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους, καθώς αποτελεί βασικό παράγοντα για τη συνολική υγεία», πρόσθεσε.
Τι σημαίνει για όσους χάνουν βάρος με φάρμακα
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη δεν πραγματοποιήθηκε σε άτομα που λάμβαναν τα νεότερα φάρμακα για την παχυσαρκία, όπως οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1.
Ωστόσο, εκτιμούν ότι τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν τέτοιες θεραπείες και ενδέχεται να διακόπτουν και να επανεκκινούν τη θεραπεία τους.
Δεν έχει σημασία μόνο η ζυγαριά
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η επιτυχία μιας προσπάθειας απώλειας βάρους δεν πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά από τον αριθμό των κιλών που χάνονται.
«Πρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα πώς η απώλεια βάρους επηρεάζει τον οργανισμό πέρα από τον αριθμό που δείχνει η ζυγαριά», τόνισε ο Thomas Link.
Όπως εξηγεί, η απώλεια λίπους αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας, καθώς εξίσου σημαντικές είναι οι επιπτώσεις στη μυϊκή μάζα, στα οστά, στις αρθρώσεις και γενικότερα στη λειτουργικότητα του οργανισμού.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι κατά την απώλεια βάρους είναι απαραίτητο να λαμβάνονται μέτρα για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας.
Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, η τακτική άσκηση με αντιστάσεις και η σωστή ιατρική παρακολούθηση μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της μυϊκής απώλειας, ιδιαίτερα σε άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, όπου η φυσιολογική μείωση της μυϊκής μάζας αποτελεί ήδη σημαντική πρόκληση.
