Tα κόκκινα μαλλιά αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γενετικά γνωρίσματα στον άνθρωπο. Αν και έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος, νέα έρευνα υποστηρίζει ότι το γονίδιο που ευνοεί την παραγωγή της χαρακτηριστικής κόκκινο-πορτοκαλί χρωστικής μπορεί να προσφέρει και ένα σημαντικό βιολογικό πλεονέκτημα.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS Nexus, η παραγωγή της χρωστικής φαιομελανίνης (pheomelanin) φαίνεται να προστατεύει τα κύτταρα από τη συσσώρευση μιας ουσίας που, σε υψηλές συγκεντρώσεις, μπορεί να αποδειχθεί τοξική.
Ο ρόλος της κυστεΐνης
Η κυστεΐνη είναι ένα απαραίτητο αμινοξύ που χρησιμοποιεί ο οργανισμός για τη σύνθεση πρωτεϊνών. Ωστόσο, όταν τα επίπεδά της αυξηθούν υπερβολικά μέσα στα κύτταρα, μπορεί να προκαλέσει κυτταρική βλάβη και να ενεργοποιήσει μηχανισμούς κυτταρικού θανάτου.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η φαιομελανίνη – η χρωστική που δίνει το χαρακτηριστικό κόκκινο ή πορτοκαλί χρώμα στα μαλλιά και σε ορισμένα πτηνά – αξιοποιεί την κυστεΐνη για τη σύνθεσή της. Με αυτόν τον τρόπο, φαίνεται να μειώνει την περίσσεια της ουσίας μέσα στα κύτταρα, λειτουργώντας ως ένας φυσικός μηχανισμός προστασίας.
«Τα ευρήματα αυτά αποτελούν την πρώτη πειραματική απόδειξη ότι η φαιομελανίνη επιτελεί μια συγκεκριμένη φυσιολογική λειτουργία», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Πώς έγινε η έρευνα
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε 65 ενήλικους σπίνων zebra (zebra finches), ένα είδος πτηνού του οποίου το χαρακτηριστικό πορτοκαλί ράμφος οφείλεται στη φαιομελανίνη.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν το μόριο ML349, το οποίο εμποδίζει τη σύνθεση της φαιομελανίνης, προκειμένου να εξετάσουν τι συμβαίνει όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει τη συγκεκριμένη χρωστική.
Τα αρσενικά πτηνά που έλαβαν κυστεΐνη μαζί με το ML349 εμφάνισαν σημαντικά μεγαλύτερη κυτταρική βλάβη σε σύγκριση με εκείνα που έλαβαν μόνο κυστεΐνη. Αντίστοιχα, και τα θηλυκά πτηνά που κατανάλωσαν μόνο κυστεΐνη παρουσίασαν περισσότερες ενδείξεις κυτταρικής βλάβης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η παραγωγή φαιομελανίνης συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας της κυστεΐνης, μετατρέποντας την περίσσειά της σε μια αδρανή χρωστική που αποθηκεύεται σε κερατινοποιημένες δομές, όπως τα φτερά.
Ένα εξελικτικό αίνιγμα
Η φαιομελανίνη έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια τους επιστήμονες, καθώς προηγούμενες έρευνες είχαν συνδέσει τα χαρακτηριστικά που ευνοούν την παραγωγή της – όπως τα φυσικά κόκκινα μαλλιά – με αυξημένο κίνδυνο μελανώματος, ακόμη και χωρίς μεγάλη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Μέχρι σήμερα παρέμενε ασαφές γιατί τα συγκεκριμένα γενετικά χαρακτηριστικά διατηρήθηκαν κατά την εξέλιξη του ανθρώπου, παρά τους πιθανούς κινδύνους.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο προστατευτικός ρόλος της φαιομελανίνης στην απομάκρυνση της περίσσειας κυστεΐνης ενδέχεται να εξηγεί γιατί τα γονίδια που σχετίζονται με τα κόκκινα μαλλιά εξακολουθούν να υπάρχουν στους ανθρώπινους πληθυσμούς.
Όπως επισημαίνουν, «τα ευρήματα αποδεικνύουν τον ρόλο της φαιομελανίνης στη διατήρηση της ομοιόστασης της κυστεΐνης και ανοίγουν νέους δρόμους για την καλύτερη κατανόηση του κινδύνου μελανώματος και των περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα της κυστεΐνης».
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο ίδιος προστατευτικός μηχανισμός λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και στον άνθρωπο και πώς μπορεί να επηρεάζει την εμφάνιση του μελανώματος ή άλλων παθήσεων.
Πηγή: Independent
