Η νόσος Lyme δεν περιορίζεται πλέον στις περιοχές όπου παραδοσιακά καταγράφονταν τα περισσότερα κρούσματα. Η εξάπλωση των πληθυσμών των τσιμπουριών, σε συνδυασμό με την επιμήκυνση της περιόδου δραστηριότητάς τους, αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

Ερευνητές αναζητούν πλέον νέους τρόπους πρόληψης, από εμβόλια και έτοιμα αντισώματα έως φάρμακα που στοχεύουν απευθείας τα τσιμπούρια.

«Βλέπουμε πολύ περισσότερους ασθενείς, πολύ περισσότερους ανθρώπους να μολύνονται», δηλώνει στο BBC ο Thomas Hart, αναπληρωτής καθηγητής Μοριακής Μικροβιολογίας και Ανοσολογίας στο Johns Hopkins. «Είναι καλή στιγμή να υπάρξει ένα νέο μέσο πρόληψης».

Η νόσος του Lyme προκαλείται από βακτήρια του γένους Borrelia και μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπουριών. Το χαρακτηριστικό εξάνθημα σε σχήμα «στόχου» είναι ένα από τα πιο γνωστά συμπτώματα, ενώ μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, κόπωση, ρίγη και μυϊκοί πόνοι. Χωρίς θεραπεία, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε επίμονα προβλήματα, ακόμη και νευρολογικές επιπλοκές.

Τα τσιμπούρια εξαπλώνονται

Η κλιματική αλλαγή, οι ηπιότεροι χειμώνες, αλλά και η αύξηση των δασικών εκτάσεων και των πληθυσμών ελαφιών δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες για τα τσιμπούρια. Σε ορισμένες περιοχές, η περίοδος δραστηριότητάς τους πλησιάζει πλέον τους 12 μήνες.

Για τους ανθρώπους, ωστόσο, η πρόληψη είναι πιο δύσκολη από ό,τι στα κατοικίδια, για τα οποία υπάρχουν ήδη χάπια, ειδικά κολάρα και άλλες θεραπείες.

Στο επίκεντρο τα εμβόλια

Το πιο προχωρημένο εμβόλιο κατά της Lyme αναπτύσσεται από τις Pfizer και Valneva. Το PF-07307405 στοχεύει την πρωτεΐνη OspA στην επιφάνεια του Borrelia burgdorferi. Η ιδέα είναι τα αντισώματα που δημιουργεί το εμβόλιο να εξουδετερώνουν τα βακτήρια μέσα στο τσιμπούρι, πριν αυτά μεταδοθούν στον άνθρωπο.

Σε μελέτη φάσης 3 με περισσότερους από 9.400 συμμετέχοντες, το τετραδοσικό σχήμα εμφάνισε αποτελεσματικότητα άνω του 70% στην πρόληψη της Lyme. Ωστόσο, τα λιγότερα περιστατικά από τα αναμενόμενα περιόρισαν τη στατιστική ισχύ των αποτελεσμάτων.

Παράλληλα, η Moderna δοκιμάζει δύο εμβόλια που επίσης στοχεύουν την OspA, ενώ ερευνητές του Yale εξετάζουν μια διαφορετική προσέγγιση: εμβόλιο που θα ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό απέναντι στο σάλιο του τσιμπουριού.

Αντισώματα και χάπι που σκοτώνει τα τσιμπούρια

Μια άλλη στρατηγική είναι η χορήγηση έτοιμων αντισωμάτων κατά της OspA. Το TNX-4800 έχει ολοκληρώσει μελέτη φάσης 1 και σχεδιάζεται μελέτη φάσης 2.

Την ίδια ώρα, η Tarsus Pharmaceuticals αναπτύσσει το TP-05, ένα χάπι που στοχεύει το νευρικό σύστημα του τσιμπουριού και θα μπορούσε να το σκοτώνει πριν μεταδώσει τη Lyme ή άλλα παθογόνα. Το ίδιο χάπι κυκλοφορεί ήδη ως μασώμενο στους σκύλους. Η μελέτη φάσης 2 βρίσκεται σε εξέλιξη, με αποτελέσματα να αναμένονται το πρώτο εξάμηνο του 2027.

Κανένα από τα νέα αυτά μέσα δεν είναι ακόμη διαθέσιμο για ευρεία χρήση. Μέχρι τότε, οι ειδικοί συνιστούν αποφυγή της υψηλής βλάστησης, χρήση προστατευτικών ρούχων, ντους και προσεκτικό έλεγχο του σώματος μετά την επιστροφή από εξωτερικούς χώρους.

Πηγή: BBC