Τα φάρμακα τύπου GLP-1 έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο συζητημένα αλλά και τα πιο δημοφιλή "εργαλεία" για την απώλεια βάρους. Αρχικά σχεδιασμένα για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, έγιναν αντικείμενο δέους όταν αποδείχθηκε ότι μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη μείωση κιλών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μια νέα τάση αρχίζει να κερδίζει έδαφος: το λεγόμενο microdosing, δηλαδή η χρήση μικρότερων δόσεων από τις συνιστώμενες, με στόχο χαμηλότερο κόστος και λιγότερες παρενέργειες.

Αν πληκτρολογήσει κανείς τη λέξη αυτή στα social media θα βρει χιλιάδες ιστορίες δήθεν ή αληθινών χρηστών με τα σχετικά βίντεο, στα οποία υποστηρίζουν "πόσο άλλαξε η ζωή τους", "πόσο ωφελήθηκαν" κτλ. Δεν είναι λίγοι δε και οι celebrities, όπως η Ρέμπελ Γουίλσον, που δηλώνουν δημοσίως τον ενθουσιασμό τους από αυτήν τη λύση. Να σημειωθεί δε ότι στην περίπτωση της κωμικού ηθοποιού, αυτή έχει συμβόλαιο με πάροχο υγείας στις ΗΠΑ που παρέχει την υπηρεσία του microdosing.

Ωστόσο, πίσω από αυτή την «εύκολη λύση», ελλοχεύουν κίνδυνοι που κάνουν τους ειδικούς να εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τα λεγόμενα compounded φάρμακα (γαληνικά φάρμακα)— σκευάσματα που προκύπτουν από τροποποίηση εγκεκριμένων φαρμάκων και δεν υπόκεινται στους ίδιους αυστηρούς ελέγχους.

Οι κίνδυνοι

Τα φάρμακα που δεν παρασκευάζονται σε αποστειρωμένο περιβάλλον μπορούν να προκαλέσουν βακτηριακές λοιμώξεις. Κατά τη διαίρεση των δόσεων ενδέχεται να προκύψουν σφάλματα μέτρησης, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε τυχαία υπερδοσολογία. Σύμφωνα με το Brown Health, το 2023 σημειώθηκε αύξηση σχεδόν 1.500 % στις κλήσεις που αφορούσαν τυχαία υπερδοσολογία ενέσιμων φαρμάκων για την απώλεια βάρους.

«Δεν συνιστώ τη χρήση αυτών των σκευασμάτων, καθώς δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς ούτε ως προς την αποτελεσματικότητα ούτε ως προς την ασφάλεια», δηλώνει ορθά κοφτά στον Independent ο Δρ. W. Scott Butsch, Διευθυντής Ιατρικής της Παχυσαρκίας στο Ινστιτούτο Μεταβολικής και Βαριατρικής Ιατρικής στην Cleveland Clinic,

Πολλοί δε τονίζουν το παράδοξο ότι σε μια εποχή που εκφράζεται τόσο έντονος φόβος για τα φάρμακα και δη τα ενέσιμα (βλέπε εμβόλια) και τις μακροχρόνιες παρενέργειες τους στην στην υγεία, όταν έρχετια η ώρα της χρήσης φαρμάκων για το αδυνάτισμα, η κουβέντα αυτή φαντάζει περιττή.

Ο Δρ. John Cleek, ειδικός σε θέματα βαριατρικής, σχολιάζει χαρακτηριστικά ότι « ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα ήταν άνετοι να κάνουν ένεση με ένα άγνωστο φάρμακο — αλλά ουσιαστικά αυτό συμβαίνει όταν χρησιμοποιούν compounded GLP-1».

Για τους ειδικούς ωστόσο, το γεγονός ότι τα σκευάσματα του microdosing περιέχουν άγνωστα συστατικά, είναι θέμα και μάλιστα μεγάλης σοβαρότητας.

Τα GLP-1, ανεξάρτητα από τη δόση, μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ορισμένα αντιπηκτικά και ορμονικά αντισυλληπτικά δρουν στον οργανισμό.

Η αναποτελεσματικότητα

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην ασφάλεια, αλλά επεκτείνεται και στην αποτελεσματικότητα.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για άτομα που προσπαθούν να χάσουν λιγότερο από 5% του σωματικού τους βάρους, τονίζει η Δρ Katy Williams, ειδικός στη βαριατρική ιατρική στο University of Missouri Health Care, .

«Αρχικά, επικεντρωθείτε στον τρόπο ζωής σας. Ο γιατρός σας ή ένας ειδικός στην απώλεια βάρους θα μπορέσει σίγουρα να εντοπίσει τομείς όπου μπορείτε να κάνετε ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής σας, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια βάρους 2,3 έως 4,5 κιλών», αντιπροτείνει.

Η μικροδοσολογία για τη μείωση των παρενεργειών, όπως η ναυτία και ο έμετος, είναι επίσης αναποτελεσματική, δήλωσε ο Butsch. Αυτά τα συμπτώματα συνήθως βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου, αλλά οι γιατροί μπορούν να συστήσουν αλλαγές στη διατροφή ή φάρμακα κατά της ναυτίας.

«Αν πάρετε μειωμένη δόση, διατρέχετε τον κίνδυνο το φάρμακο να εξαφανιστεί από τον οργανισμό σας γρηγορότερα από ό,τι απαιτείται», είπε. «Και όταν το πάρετε ξανά, θα εμφανιστεί ξανά αυτή η παρενέργεια, επειδή δεν υπήρχε σταθερή ποσότητα του φαρμάκου στον οργανισμό σας».

Οι μύθοι

Μύθος #1: Οι μικροδόσεις είναι απλώς μικρότερες δόσεις εγκεκριμένων φαρμάκων GLP-1

Τα φάρμακα GLP-1 που έχουν εγκριθεί από τις υπηρεσίες ασφάλειας φαρμάκων και τροφίμων παγκοσμίως διατίθενται σε προ-συσκευασμένες και προ-γεμισμένες σύριγγες — κάθε σύριγγα περιέχει μία συνταγογραφημένη δόση. Η διαίρεση αυτού του φαρμάκου σε μικρότερες δόσεις θα δυσχέραινε τη μέτρηση μιας σταθερής δόσης και θα αύξανε τον κίνδυνο μόλυνσης (λόγω της επαναχρησιμοποίησης της σύριγγας).

Για να δημιουργηθούν μικρότερες δόσεις, το φάρμακο παρασκευάζεται — κατά παραγγελία και προετοιμάζεται από εξουσιοδοτημένο φαρμακοποιό ή γιατρό. Δεδομένου ότι τα παρασκευασμένα φάρμακα δεν παράγονται από τον κατασκευαστή σε δοσολογίες που έχουν δοκιμαστεί κλινικά, δεν είναι εγκεκριμένα.

«Δεν μπορούμε να εγγυηθούμε την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα αυτών των φαρμακείων παρασκευής, επειδή δεν υπόκεινται σε ρύθμιση», λέει η Δρ. Williams. «Στην καλύτερη περίπτωση: είναι το ίδιο φάρμακο και η ίδια σύνθεση. Στη χειρότερη περίπτωση: δεν παίρνετε αυτό που νομίζετε ότι παίρνετε, τουλάχιστον όχι με συνέπεια.»

Μύθος #2: Ένα προσωρινό εργαλείο που θα σας βοηθήσει να δημιουργήσετε υγιεινές συνήθειες

Ακούγεται ιδανικό — παίρνετε μικρές δόσεις ενός φαρμάκου για να σταματήσετε την πείνα και τις λιγούρες, ενώ μαθαίνετε να τρώτε πιο υγιεινά και να ασκείστε τακτικά. Όταν σταματήσετε τη μικροδοσολογία, θα έχετε τη δύναμη της θέλησης και τις συνήθειες για να διατηρήσετε το βάρος σας.

Το πρόβλημα είναι ότι τη στιγμή που θα σταματήσετε το φάρμακο GLP-1, θα επιστρέψετε αμέσως στο να νιώθετε πείνα και να λαχταράτε ανθυγιεινά τρόφιμα. Το τμήμα του εγκεφάλου μας που ελέγχει το σωματικό μας βάρος (υποθάλαμος) αντιλαμβάνεται κάθε απώλεια βάρους ως λιμοκτονία και λειτουργεί ασυνείδητα μέσω ορμονικών σημάτων για να αυξήσει την πείνα και τις λιγούρες και να μειώσει την καύση θερμίδων, ώστε να επαναφέρει το βάρος σας (συγκεκριμένα το λίπος) στο επίπεδο που ήταν πριν από την απώλεια βάρους.

Μύθος #3: Η μικροδοσολογία είναι μια εξαιρετική επιλογή αν δεν έχετε πολλά κιλά να χάσετε

Τα φάρμακα GLP-1 — στην εγκεκριμένη δοσολογία και σύνθεση — έχουν αποδειχθεί ότι βοηθούν στην απώλεια βάρους. Μιμούνται τις επιδράσεις της φυσικής ορμόνης (GLP-1) που ρυθμίζει την όρεξη, την πέψη και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Όμως, όπως όλα τα φάρμακα έχουν κινδύνους και οφέλη.

«Τα οφέλη φαίνεται να υπερτερούν των κινδύνων όταν έχετε μέτρια έως σοβαρή παχυσαρκία», λέει η Δρ. Williams. «Η απώλεια 5% έως 15% του σωματικού σας βάρους μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία. Αλλά αν είστε υπέρβαροι ή έχετε ήπια παχυσαρκία χωρίς συναφείς παθήσεις, οι κίνδυνοι μπορεί να υπερτερούν του οφέλους. Θα πρέπει να είναι μια εξατομικευμένη απόφαση με βάση τον κάθε ασθενή ξεχωριστά».

Μύθος #4: Η μικροδοσολογία GLP-1 έχει οφέλη για την υγεία πέρα από την απώλεια βάρους

Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι η ρύθμιση της ορμόνης GLP-1 μπορεί να βοηθήσει στην ευαισθησία στην ινσουλίνη ενώ έχει και άλλα μεταβολικά οφέλη. Η Δρ. Williams προσθέτει ότι νέες μελέτες αποκαλύπτουν οφέλη που αφορούν άλλες χρόνιες παθήσεις, όπως καρδιακές παθήσεις, διαβήτη τύπου 1 και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).

Το πρόβλημα είναι ότι έχουν μελετηθεί μόνο τα φάρμακα και οι δόσεις που έχουν εγκριθεί από τις ρυθμιστικέ αρχές υγείας.

«Υπάρχουν μερικά πραγματικά εκπληκτικά οφέλη από αυτά τα φάρμακα», λέει η Δρ. Williams. «Αλλά σε ό,τι αφορά το όφελος των μικρών δόσεων, αυτό μένει να το δούμε. Κανείς δεν ξέρει πραγματικά την επίδραση αυτών.»

Με πληροφορίες από Independent, LiveHEALTHY, Brown University