Σοβαρό πρόβλημα για τις τοπικές κοινωνίες θεωρούν τη χρήση και τη διακίνηση ναρκωτικών δύο στους τρεις πολίτες στην Ελλάδα, ενώ σημαντική είναι και η ανησυχία για τις επιπτώσεις των ουσιών στη δημόσια υγεία και την ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται ιδιαίτερα υποστηρικτική απέναντι σε προσεγγίσεις που δίνουν προτεραιότητα στη θεραπεία, την πρόληψη και την κοινωνική επανένταξη, αντί της ποινικής καταδίκης και της φυλάκισης.

Αυτά είναι μερικά από τα βασικά ευρήματα της πρώτης πανευρωπαϊκής έρευνας κοινής γνώμης που πραγματοποίησε ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA), διερευνώντας τις αντιλήψεις και τις στάσεις των πολιτών απέναντι στο πρόβλημα των ναρκωτικών.

Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 95.883 άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω από την Ευρώπη, εκ των οποίων 76.766 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ. Από την Ελλάδα συγκεντρώθηκαν 3.011 απαντήσεις. Η συλλογή των στοιχείων πραγματοποιήθηκε από τα τέλη Ιουνίου έως τα μέσα Ιουλίου 2026.

Ναρκωτικά: Έντονη ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 66% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα χαρακτηρίζει τη χρήση ουσιών σοβαρό ή πολύ σοβαρό πρόβλημα στην περιοχή όπου κατοικεί. Αντίστοιχα, το 64% εκφράζει την ίδια ανησυχία για τη διακίνηση ναρκωτικών.

Μάλιστα, σχεδόν ένας στους δύο εκτιμά ότι η κατάσταση έχει επιδεινωθεί την τελευταία πενταετία. Συγκεκριμένα, αύξηση της χρήσης ουσιών αντιλαμβάνεται το 48% των πολιτών, ενώ το 46% θεωρεί ότι έχει αυξηθεί η διακίνηση.

Τα ευρήματα αποτυπώνουν την έκταση της ανησυχίας για ένα ζήτημα που δεν περιορίζεται πλέον στην ατομική υγεία, αλλά συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.

Ψυχική υγεία και υπερδοσολογία στο επίκεντρο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις των ναρκωτικών στη δημόσια υγεία.

Το 45% των ερωτηθέντων αναφέρει τα προβλήματα ψυχικής υγείας που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών ως σημαντικό τοπικό πρόβλημα. Ακολουθούν η υπερδοσολογία, με ποσοστό 34%, και τα λοιμώδη νοσήματα, με 24%.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν την ανάγκη για ολοκληρωμένες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, οι οποίες θα περιλαμβάνουν την πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση, την πρόσβαση σε υπηρεσίες θεραπείας και την αντιμετώπιση των επιπλοκών που συνδέονται με τη χρήση ουσιών.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ανησυχία για την υπερδοσολογία και τα λοιμώδη νοσήματα εμφανίζεται εντονότερη στην Ελλάδα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27.

Ανησυχία για την εμπλοκή ανηλίκων

Στο πεδίο της δημόσιας ασφάλειας, η εμπλοκή ανηλίκων στη χρήση και τη διακίνηση ναρκωτικών αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο πρόβλημα, σύμφωνα με το 38% των ερωτηθέντων.

Ακολουθούν η βία και η εγκληματικότητα που συνδέονται με τα ναρκωτικά, με 32%, καθώς και τα εγκλήματα κατά της περιουσίας που διαπράττονται για την εξασφάλιση της χρήσης, με 29%.

Η εμπλοκή ανηλίκων αποτελεί ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα, καθώς υπογραμμίζει τη σημασία της πρόληψης σε σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον, αλλά και της έγκαιρης υποστήριξης παιδιών και εφήβων που βρίσκονται σε ευάλωτες συνθήκες.

Κάνναβη: Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την πρόσβαση και τη νομιμοποίηση

Σχεδόν ένας στους δύο πολίτες (48%) θεωρεί εύκολη ή πολύ εύκολη την πρόσβαση στην κάνναβη.

Σε ό,τι αφορά το καθεστώς διάθεσής της για ψυχαγωγική χρήση, οι απόψεις διαφοροποιούνται. Το 44% τάσσεται υπέρ της απαγόρευσης, το 33% υποστηρίζει τη ρύθμιση της διάθεσης, ενώ το 10% θα προτιμούσε να διατίθεται χωρίς περιορισμούς.

Τα αποτελέσματα καταγράφουν διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τη διαχείριση της κάνναβης, με την απαγόρευση να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό υποστήριξης μεταξύ των συγκεκριμένων επιλογών.

Θεραπεία αντί φυλάκισης: Ισχυρή κοινωνική υποστήριξη

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας αφορά τη στάση των πολιτών απέναντι στα άτομα που κάνουν χρήση ουσιών και έρχονται σε επαφή με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.

Το 63% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα υποστηρίζει τη θεραπεία και την παροχή υποστήριξης αντί της ποινικής καταδίκης ή της φυλάκισης. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ-27, ο οποίος διαμορφώνεται στο 45%.

Παράλληλα, το 57% θεωρεί ότι η κοινωνική επανένταξη πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα για την αντιμετώπιση της χρήσης ουσιών, ενώ το 49% επιλέγει την πρόληψη μέσω της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης.

Αντίθετα, για την αντιμετώπιση της διακίνησης, οι πολίτες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στα αυστηρότερα μέτρα κατά των διακινητών (38%) και στην εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων (36%).

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι οι πολίτες διαχωρίζουν σε σημαντικό βαθμό την αντιμετώπιση των ατόμων που κάνουν χρήση από την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στη θεραπευτική και κοινωνική διάσταση της εξάρτησης.

Κοινωνική αποδοχή: Παραμένει το στίγμα της εξάρτησης

Παρά τη σημαντική υποστήριξη της θεραπείας και της κοινωνικής επανένταξης, η κοινωνική αποδοχή των ατόμων που κάνουν χρήση ουσιών εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.

Μόλις το 40% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα αποδεχόταν ως γείτονα ένα άτομο που κάνει χρήση ουσιών. Το ποσοστό μειώνεται ακόμη περισσότερο, στο 18%, όταν το ερώτημα αφορά το ενδεχόμενο γάμου ενός μέλους της οικογένειας με άτομο που κάνει χρήση.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν την απόσταση που μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στην υποστήριξη πολιτικών θεραπείας σε θεωρητικό επίπεδο και στην προσωπική αποδοχή των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα εξάρτησης.

Πώς διαφοροποιείται η Ελλάδα από την υπόλοιπη Ευρώπη

Στην Ελλάδα καταγράφεται υψηλότερη υποστήριξη της θεραπείας αντί της καταδίκης ή φυλάκισης (63% έναντι 45%), της επανένταξης (57% έναντι 43%) και της πρόληψης (49% έναντι 39%), καθώς και χαμηλότερη υποστήριξη της καταδίκης ή φυλάκισης (15% έναντι 31%).

Συχνότερα αναφέρονται ως τοπικό πρόβλημα η υπερδοσολογία (34% έναντι 24%) και τα λοιμώδη νοσήματα (24% έναντι 15%).