Η παγκόσμια προσπάθεια για τον τερματισμό της φυματίωσης συνεχίζει να σημειώνει πρόοδο, με λιγότερους ανθρώπους να νοσούν και να χάνουν τη ζωή τους από τη νόσο. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές, καθώς η διεθνής χρηματοδότηση υποχωρεί και εξακολουθούν να καταγράφονται μεγάλα κενά στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία.
Σύμφωνα με την έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τη φυματίωση το 2026, η εγχώρια χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της νόσου αυξήθηκε κατά 14%, φτάνοντας τα 5,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ μεταξύ 2024 και 2025. Η αύξηση αυτή αντιστάθμισε εν μέρει τη μείωση της διεθνούς χρηματοδότησης αντίστοιχης κλίμακας, αναδεικνύοντας τη σημασία των εθνικών επενδύσεων για τη διατήρηση των υπηρεσιών υγείας και των κεκτημένων στην αντιμετώπιση της φυματίωσης.
10,6 εκατ. νέα περιστατικά και 1,1 εκατ. θάνατοι το 2025
Το 2025 εκτιμάται ότι 10,6 εκατομμύρια άνθρωποι νόσησαν από φυματίωση, ενώ 1,1 εκατομμύρια έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο.
Οι θάνατοι έχουν μειωθεί κατά 35% από το 2015, ενώ η θεραπεία της φυματίωσης έχει συμβάλει στη διάσωση περίπου 86 εκατομμυρίων ζωών από το 2000. Με αυτά τα δεδομένα, ο κόσμος έχει επιτύχει τον πρώτο στόχο μείωσης της θνησιμότητας της στρατηγικής του ΠΟΥ «End TB», αν και με πέντε χρόνια καθυστέρηση σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Ωστόσο, η συνολική πρόοδος παραμένει πιο αργή από την απαιτούμενη. Από το 2015, ο παγκόσμιος δείκτης επίπτωσης της φυματίωσης, δηλαδή τα νέα περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού, έχει μειωθεί κατά 14%, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τον στόχο μείωσης κατά 50% έως το 2025. Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από έναν μεμονωμένο λοιμώδη παράγοντα.
Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ενθαρρυντική τη συνεχιζόμενη μείωση των περιστατικών και των θανάτων, ειδικά δεδομένων των περικοπών στη χρηματοδότηση που αντιμετώπισαν πολλές χώρες.
Όπως σημείωσε, πολλές κυβερνήσεις αύξησαν τις δικές τους δαπάνες για να προστατεύσουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί. Ωστόσο, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι εξακολουθούν να πεθαίνουν κάθε χρόνο από μια νόσο που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί. Ο ίδιος κάλεσε τις χώρες και τους εταίρους να διευρύνουν επειγόντως την πρόσβαση στις υπηρεσίες για τη φυματίωση, να προστατεύσουν την απαραίτητη χρηματοδότηση και να επιταχύνουν την ανάπτυξη νέων εργαλείων αντιμετώπισης της νόσου.
Μεγάλες γεωγραφικές ανισότητες στην εξέλιξη της νόσου
Το παγκόσμιο φορτίο της φυματίωσης εξακολουθεί να συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε 30 χώρες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 88% των ανθρώπων που νόσησαν το 2025.
Η πρόοδος παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών του ΠΟΥ. Την περίοδο 2015-2025, η επίπτωση της φυματίωσης μειώθηκε κατά 42% στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ και κατά 30% στην Αφρικανική Περιφέρεια. Αντίστοιχα, η μείωση έφτασε το 18% στη Νοτιοανατολική Ασία και μόλις το 6,6% στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στον Δυτικό Ειρηνικό δεν καταγράφηκε καθαρή μεταβολή, ενώ στην Αμερικανική Περιφέρεια η επίπτωση αυξήθηκε για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά το 2025, φτάνοντας σε επίπεδα κατά 13% υψηλότερα από εκείνα του 2015.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι διαφορές αυτές αντανακλούν τις αποκλίσεις στους παράγοντες κινδύνου για τη φυματίωση, την ισχύ των συστημάτων υγείας, την πρόσβαση στις υπηρεσίες και τα επίπεδα σταθερών επενδύσεων.
Κενά στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία
Παρά την πρόοδο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της νόσου.
Από τα εκτιμώμενα 10,6 εκατομμύρια ανθρώπους που νόσησαν από φυματίωση το 2025, διαγνώστηκαν τα 8,4 εκατομμύρια. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι είτε δεν διαγνώστηκαν είτε δεν καταγράφηκαν.
Επιπλέον, μόλις το 59% των ασθενών που διαγνώστηκαν για πρώτη φορά υποβλήθηκε σε ταχεία διαγνωστική εξέταση που συνιστά ο ΠΟΥ, ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από τον στόχο του 100% για το 2027.
Ιδιαίτερη πρόκληση εξακολουθεί να αποτελεί και η φυματίωση ανθεκτική στα φάρμακα. Από τους εκτιμώμενους 370.000 ανθρώπους που εμφάνισαν φυματίωση ανθεκτική στη ριφαμπικίνη το 2025, μόνο το 42% έλαβε θεραπεία.
Ωστόσο, μεταξύ των ασθενών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία, αυξήθηκε σημαντικά η χρήση του εξαμηνιαίου θεραπευτικού σχήματος που συνιστά ο ΠΟΥ. Συγκεκριμένα, το ποσοστό εφαρμογής του ανέβηκε από 18% το 2024 σε 42% το 2025.
Ανεπαρκής η χρηματοδότηση της έρευνας
Σημαντικά ανεπαρκείς παραμένουν και οι επενδύσεις στην έρευνα για τη φυματίωση.
Το 2023 η χρηματοδότηση της έρευνας ανήλθε σε 1,2 δισ. δολάρια ΗΠΑ, ποσό μικρότερο από το ένα τέταρτο του ετήσιου στόχου των 5 δισ. δολαρίων για το 2027.
Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες επενδύσεις για την ανάπτυξη και την ευρύτερη διάθεση νέων εμβολίων, διαγνωστικών εξετάσεων και θεραπειών.
Η έκκληση του ΠΟΥ για ενίσχυση των επενδύσεων
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καλεί τις κυβερνήσεις και τους συνεργαζόμενους φορείς να ενισχύσουν την πολιτική τους δέσμευση για την αντιμετώπιση της φυματίωσης και να προστατεύσουν, αλλά και να αυξήσουν, τη βιώσιμη χρηματοδότηση των σχετικών δράσεων.
Παράλληλα, ζητά την ταχεία διεύρυνση της πρόσβασης στην πρόληψη, την ταχεία διάγνωση και την αποτελεσματική θεραπεία, καθώς και την επιτάχυνση των επενδύσεων στην ανάπτυξη νέων εργαλείων.
Όπως επισημαίνει ο ΠΟΥ, η πρόοδος πρέπει να επιταχυνθεί σημαντικά, προκειμένου ο κόσμος να επανέλθει σε τροχιά επίτευξης του στόχου για τον τερματισμό της επιδημίας της φυματίωσης.
