Τα παιδιά των παλιότερων γενιών έχουμε συνδέσει το καλοκαίρι με πολύ παιχνίδι, πολλά παγωτά αλλά και …πολύ γιαούρτι πάνω στα σεντόνια λόγω εγκαυμάτων από το χωρίς αντηλιακό και προστασία παιχνίδι στη θάλασσα. Άλλες εποχές, μικρότερη ευαισθητοποίηση του κόσμου για τους κινδύνους του ήλιου και των εγκαυμάτων, λιγότερη γνώση….πολλά κρούσματα μελανώματος χρόνια μετά!

Το ηλιακό έγκαυμα μας βλάπτει με πολλούς τρόπους. Ο κίνδυνος υπερβαίνει κατά πολύ τον βραχυπρόθεσμο πόνο, την ερυθρότητα και την ενόχληση, καθώς μετά την υποχώρηση του ηλιακού εγκαύματος, παραμένουν μόνιμες βλάβες.

Το ηλιακό έγκαυμα επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος και είναι η κύρια αιτία στην πλειονότητα των περιπτώσεων βασικοκυτταρικού καρκινώματος, ακανθοκυτταρικού καρκίνου και μελανώματος, της πιο θανατηφόρας μορφής καρκίνου του δέρματος.

Μεγάλη αμερικανική έρευνα έδειξε ότι τα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική ηλικία συνδέονται με τον κίνδυνο μελανώματος στο μέλλον. Συγκεκριμένα, για κάθε επιπλέον σοβαρό ηλιακό έγκαυμα πριν την ηλικία των 15 ετών, ο κίνδυνος μελανώματος αυξάνεται κατά περίπου 3,2 % ανεξάρτητα από εξατομικευμένες παραμέτρους ευαισθησίας στον ήλιο όπως το χρώμα των ματιών και των μαλλιών.

«Τα ευρήματά μας υπογραμμίζουν τη σημασία της φωτοπροστασίας σε όλα τα παιδιά και υποδηλώνουν ότι τα άτομα που έχουν υποστεί πολλαπλά ηλιακά εγκαύματα με φουσκάλες πριν από την ηλικία των 15 ετών (ανεξάρτητα από άλλους παράγοντες κινδύνου για μελάνωμα) μπορεί να ωφεληθούν από την εντατικοποίηση της παρακολούθησης του καρκίνου του δέρματος», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Academy of Dermatology.

Το ηλιακό έγκαυμα είναι μια φλεγμονώδης αντίδραση στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία που προκαλεί βλάβη στα εξωτερικά στρώματα του δέρματος. Στο επίκεντρο όλων αυτών βρίσκεται η μελανίνη, μια χρωστική ουσία που δίνει στο δέρμα το χρώμα του και το προστατεύει από τις ακτίνες του ήλιου. Η μελανίνη λειτουργεί σκουραίνοντας το δέρμα που δεν προστατεύεται από τον ήλιο. Η ποσότητα μελανίνης που παράγετε καθορίζεται από τα γονίδια, γι' αυτό και μερικοί άνθρωποι καίγονται από τον ήλιο ενώ άλλοι μαυρίζουν. Και τα δύο είναι σημάδια κυτταρικής βλάβης στο δέρμα. Για τα άτομα με λιγότερη μελανίνη, η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο χωρίς προστασία μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα, πρήξιμο και πόνο.Τα ηλιακά εγκαύματα μπορεί να είναι από ήπια έως σοβαρά με φουσκάλες.

Μετά το ηλιακό έγκαυμα, το δέρμα μπορεί να αρχίσει να ξεφλουδίζει. Αυτό είναι ένα σημάδι ότι το σώμα σας προσπαθεί να απαλλαγεί από τα κατεστραμμένα κύτταρα. Μην προσπαθήσετε ποτέ να ξεφλουδίσετε το δέρμα μόνοι σας. Αφήστε το να ξεφλουδίσει φυσικά.

Τα βασικά

• Μερικοί άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς σε ηλιακά εγκαύματα: Ο τύπος του δέρματος καθορίζει την ευαισθησία σας. Τα άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Ωστόσο, ο καθένας μπορεί να υποστεί εγκαύματα.
• Ακόμη και χωρίς εγκαύματα, η έκθεση στον ήλιο αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος. Ακόμη και αν έχετε μαυρίσει ή έχετε σκούρο δέρμα και δεν κοκκινίζετε, ο ήλιος μπορεί να προκαλέσει κυτταρικές βλάβες που μπορεί να οδηγήσουν σε καρκίνο.
• Ο δείκτης UV είναι ένας παράγοντας: Η ένταση του ήλιου ποικίλλει ανάλογα με την εποχή, την ώρα της ημέρας και τη γεωγραφική θέση. Ένας υψηλός δείκτης UV σημαίνει ότι το απροστάτευτο δέρμα θα καεί γρηγορότερα ή πιο σοβαρά. Να είστε προσεκτικοί, ειδικά όταν ο ήλιος είναι πιο έντονος. Αλλά ακόμα και όταν ο δείκτης είναι χαμηλός, ο κίνδυνος παραμένει. Προστατεύστε τον εαυτό σας κάθε μέρα του χρόνου.
• Μπορείτε να καείτε και σε συννεφιασμένη μέρα: Να είστε προσεκτικοί ακόμα και όταν ο ήλιος δεν λάμπει. Έως και το 80% των ακτίνων UV μπορεί να διαπεράσει τα σύννεφα.
• Το ανοιχτό ροζ είναι ακόμα κακό: Όσο ήπιο και αν είναι, κάθε έγκαυμα είναι σημάδι βλάβης στο δέρμα σας που μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη γήρανση και καρκίνο του δέρματος.

Κίνδυνοι από τα ηλιακά εγκαύματα

• Τα επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα αυξάνουν τον κίνδυνο. Για τα άτομα με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, ειδικά εκείνα με γενετική προδιάθεση, τα ηλιακά εγκαύματα παίζουν σαφή ρόλο στην ανάπτυξη μελανώματος. Έρευνες δείχνουν ότι οι ακτίνες UV που βλάπτουν το δέρμα μπορούν επίσης να αλλοιώσουν ένα γονίδιο που καταστέλλει τους όγκους, μειώνοντας τις πιθανότητες των τραυματισμένων κυττάρων να επιδιορθωθούν πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
• Τα άτομα που εργάζονται ή ασχολούνται με αθλήματα σε εξωτερικούς χώρους διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο συχνών ηλιακών εγκαυμάτων που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο του δέρματος.
• Η βλάβη του δέρματος συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου, ξεκινώντας από το πρώτο ηλιακό έγκαυμα. Όσο περισσότερο καίγεστε, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να αναπτύξετε καρκίνο του δέρματος. Η επακόλουθη βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανές έγκαυμα.
• Πέντε ή περισσότερα ηλιακά εγκαύματα υπερδιπλασιάζουν τον κίνδυνο να αναπτύξετε μελάνωμα που μπορεί να είναι θανατηφόρο

Ήλιος και παιδί

Το δέρμα του μωρού είναι απαλό και ευαίσθητο. Κάθε γονιός το καταλαβαίνει διαπιστώνοντας πόσο εύκολα ερεθίζεται ακόμα και στη διαδικασία της αλλαγής της πάνας. Βέβαια, το νεαρό δέρμα επουλώνεται πολύ πιο γρήγορα αλλά είναι επίσης λιγότερο ικανό να προστατευθεί από τραυματισμούς, συμπεριλαμβανομένων των τραυματισμών από τον ήλιο.

Τα μωρά κάτω των 6 μηνών δεν πρέπει ποτέ να εκτίθενται στον ήλιο. Τα μωρά άνω των 6 μηνών πρέπει να προστατεύονται από τον ήλιο και να φορούν γυαλιά ηλίου με προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία για να προστατεύονται τα μάτια τους.

Εάν για λόγους που υπερβαίνουν τις δυνατότητες πρόβλεψης και πρόληψης ένα παιδί πάθει ηλιακό έγκαυμα, ακολουθήστε τις παρακάτω οδηγίες:

• Κάντε μπάνιο με καθαρό, χλιαρό νερό για να δροσίσετε το δέρμα.
• Για μωρά κάτω του 1 έτους, το ηλιακό έγκαυμα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγουσα κατάσταση. Καλέστε αμέσως τον γιατρό σας.
• Για παιδιά ηλικίας 1 έτους και άνω, καλέστε τον γιατρό σας εάν υπάρχει έντονος πόνος, φουσκάλες, λήθαργος ή πυρετός άνω των 38,3^○ C
• Το ηλιακό έγκαυμα μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση. Δώστε στο παιδί σας νερό ή χυμό για να αναπληρώσει τα υγρά του σώματος. Επικοινωνήστε με τον γιατρό εάν το παιδί δεν ουρεί κανονικά, καθώς αυτό αποτελεί επείγουσα κατάσταση.
• Εφαρμόστε ελαφριά ενυδατική λοσιόν για να καταπραΰνετε το δέρμα, αλλά μην την τρίβετε.
• Μην χρησιμοποιείτε φαρμακευτικές κρέμες όπως υδροκορτιζόνη ή βενζοκαΐνη, εκτός εάν σας το συστήσει ο παιδίατρός σας.
• Κρατήστε το παιδί σας μακριά από τον ήλιο μέχρι να επουλωθεί το ηλιακό έγκαυμα.

Πηγές: Medscape, Skin Cancer Foundation