Η επαναλαμβανόμενη αυξομείωση βάρους, γνωστή και ως «γιό-γιό» , θεωρείται από καιρό ανθυγιεινή και ενδεχομένως ακόμη χειρότερη από το να παραμένει κανείς υπέρβαρος. Ωστόσο, μια σημαντική νέα ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Diabetes & Endocrinology υποστηρίζει ότι αυτή η πεποίθηση δεν υποστηρίζεται από ισχυρά επιστημονικά στοιχεία.

Σε ένα άρθρο με τίτλο «Personal View», ο καθηγητής Φαίδων Μάγκος, του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης και ο καθηγητής Norbert Stefan του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας για τον Διαβήτη (DZD), του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Τύμπινγκεν και του Helmholtz Munich εξέτασαν ερευνητικά δεδομένα δεκαετιών που αφορούσε τόσο ανθρώπους όσο και ζώα. Αφού εξέτασαν τα στοιχεία, δεν βρήκαν καμία πειστική απόδειξη ότι η επαναλαμβανόμενη αυξομείωση βάρους από μόνη της προκαλεί μακροπρόθεσμη βλάβη σε άτομα με παχυσαρκία.

«Πολλοί άνθρωποι που αγωνίζονται με το βάρος τους αποθαρρύνονται από το να προσπαθήσουν να χάσουν βάρος επειδή φοβούνται ότι το " γιό-γιό» των κιλών θα οδηγήσει σε απώλεια μυικού ιστού και θα βλάψει κατά κάποιον τρόπο το μεταβολισμό τους», λέει ο καθηγητής Μάγκος. «Η ανασκόπησή μας δείχνει ότι αυτοί οι φόβοι είναι σε μεγάλο βαθμό αβάσιμοι. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα οφέλη από την προσπάθεια απώλειας βάρους υπερτερούν σαφώς των θεωρητικών κινδύνων των διακυμάνσεων βάρους».

Εδώ και χρόνια, οι διακυμάνσεις βάρους συνδέονται με ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων υγείας, όπως μεγαλύτερη συσσώρευση λίπους, ταχύτερη απώλεια μυϊκής μάζας, επιβράδυνση του μεταβολισμού και αυξημένο κίνδυνο διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων. Αυτές οι ανησυχίες έχουν επηρεάσει την κοινή γνώμη και ακόμη και τις ιατρικές συμβουλές, οδηγώντας ορισμένους ανθρώπους να πιστεύουν ότι οι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες δίαιτας μπορεί τελικά να προκαλέσουν περισσότερη βλάβη παρά όφελος.

Η νέα ανάλυση αμφισβητεί αυτή την ιδέα.

Τι διαπίστωσαν οι ερευνητές

Οι ερευνητές εξέτασαν παρατηρητικές μελέτες, τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές και μελέτες σε ζώα που εστίαζαν στην επαναλαμβανόμενη απώλεια και επαναπρόσληψη βάρους. Εξετάσαν πώς οι διακυμάνσεις βάρους επηρεάζουν το σωματικό βάρος, τη σωματική σύνθεση, το μεταβολισμό και τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.

«Μόλις ληφθούν σωστά υπόψη οι προϋπάρχουσες παθήσεις, η γήρανση και η συνολική έκθεση στην παχυσαρκία, οι υποτιθέμενες βλαβερές επιπτώσεις των διακυμάνσεων βάρους εξαφανίζονται σε μεγάλο βαθμό», εξηγεί ο καθηγητής Stefan.

Η ανασκόπηση δεν βρήκε συνεπή στοιχεία ότι οι διακυμάνσεις βάρους οδηγούν σε υπερβολική απώλεια άλιπης (μυϊκής) μάζας ή προκαλούν μόνιμη επιβράδυνση του μεταβολισμού. Σε πολλές περιπτώσεις, τα άτομα που επανέκτησαν βάρος επέστρεψαν σε σωματική σύνθεση παρόμοια με αυτή από την οποία ξεκίνησαν, αντί να καταλήξουν σε χειρότερη κατάσταση. Οι ερευνητές επίσης δεν βρήκαν ισχυρά στοιχεία ότι οι διακυμάνσεις βάρους ευθύνονται για τη σταδιακή μακροπρόθεσμη αύξηση βάρους που παρατηρείται συνήθως στην παχυσαρκία.

Οι συγγραφείς τονίζουν μια σημαντική διάκριση. Η επαναπρόσληψη βάρους μπορεί να αναιρέσει πολλά από τα θετικά αποτελέσματα της απώλειας βάρους, συμπεριλαμβανομένων των βελτιώσεων στα επίπεδα σακχάρου, αρτηριακής πίεσης και χοληστερόλης. Ωστόσο, η απώλεια αυτών των οφελών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα άτομο γίνεται λιγότερο υγιές από ό,τι ήταν πριν χάσει βάρος.

«Η επαναπρόσληψη βάρους επαναφέρει τα άτομα στο αρχικό επίπεδο κινδύνου — όχι πέρα από αυτό», τονίζει ο Μάγκος. «Υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά μεταξύ της απώλειας οφελών και της πρόκλησης βλάβης.»

Αρκετές μεγάλες μελέτες έδειξαν επίσης ότι, όταν οι ερευνητές λαμβάνουν υπόψη το μέσο σωματικό βάρος ενός ατόμου με την πάροδο του χρόνου, η διακύμανση του βάρους από μόνη της δεν συνδέεται πλέον με υψηλότερο κίνδυνο διαβήτη ή καρδιαγγειακών παθήσεων. Αντίθετα, το υπερβολικό σωματικό λίπος φαίνεται να είναι ο κύριος παράγοντας που αυξάνει τον μεταβολικό κίνδυνο.

Επιπτώσεις στα φάρμακα και τη θεραπεία της παχυσαρκίας

Τα ευρήματα έρχονται σε μια εποχή που τα νεότερα φάρμακα για την παχυσαρκία, συμπεριλαμβανομένων των GLP-1 και των διπλών αγωνιστών ινκρετίνης, γίνονται όλο και πιο δημοφιλή. Αυτά τα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν σημαντική απώλεια βάρους, αλλά πολλοί ασθενείς επανακτούν το βάρος τους μετά τη διακοπή της θεραπείας, δημιουργώντας ένα μοτίβο παρόμοιο με τον κύκλο βάρους.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η ανακτήση βάρους δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα επιβλαβής. Ακόμη και οι προσωρινές περίοδοι μείωσης βάρους μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής, ακόμα και αν η απώλεια βάρους δεν είναι μόνιμη.

Πηγή: Deutsches Zentrum fuer Diabetesforschung DZD.