Μια απλή εξέταση αίματος θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθά στον εντοπισμό ατόμων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας πολλά χρόνια πριν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα αυξημένα επίπεδα της πρωτεΐνης GDF15, η οποία απελευθερώνεται όταν τα κύτταρα βρίσκονται υπό στρες, συνδέονται με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή. Η συσχέτιση ήταν ιδιαίτερα ισχυρή για την αγγειακή άνοια, ενώ ήταν ασθενέστερη για τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται δεκαετίες πριν

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι βιολογικές αλλαγές που οδηγούν σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ, ξεκινούν πολλά χρόνια – ακόμη και δεκαετίες – πριν εμφανιστούν προβλήματα μνήμης ή άλλες γνωστικές διαταραχές.

Για τον λόγο αυτό, η αναζήτηση βιοδεικτών στο αίμα αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους τομείς της έρευνας, καθώς μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση ατόμων υψηλού κινδύνου και την εφαρμογή προληπτικών παρεμβάσεων.

Παρακολούθησαν περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους

Στη νέα μελέτη αναλύθηκαν δεδομένα από περισσότερους από 500.000 συμμετέχοντες, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για διάστημα 15 έως 25 ετών.

Οι ερευνητές συνέκριναν τα επίπεδα της πρωτεΐνης GDF15 με τη μετέπειτα εμφάνιση διαφορετικών μορφών άνοιας, αξιοποιώντας στοιχεία από έξι ανεξάρτητες πληθυσμιακές μελέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ισλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι άτομα με υψηλά επίπεδα GDF15 πριν από την ηλικία των 55 ετών είχαν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια τις επόμενες δεκαετίες.

Ισχυρότερη σχέση με την αγγειακή άνοια

Η GDF15 αποδείχθηκε πολύ καλύτερος προγνωστικός δείκτης για την αγγειακή άνοια σε σχέση με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Παράλληλα, τα αυξημένα επίπεδά της συνδέθηκαν με συρρίκνωση του εγκεφάλου και βλάβες στα μικρά εγκεφαλικά αγγεία, όπως καταγράφηκαν σε απεικονιστικές εξετάσεις, ακόμη και σε άτομα που δεν παρουσίαζαν προβλήματα μνήμης ή σκέψης.

Ίσως δεν είναι μόνο δείκτης αλλά και μέρος του προβλήματος

Οι επιστήμονες διερεύνησαν επίσης εάν η συγκεκριμένη πρωτεΐνη συμμετέχει ενεργά στους μηχανισμούς που οδηγούν στην άνοια.

Σε εργαστηριακά πειράματα διαπίστωσαν ότι η GDF15 μεταβάλλει τον μεταβολισμό ανοσοκυττάρων και μειώνει τη φυσική αντιική τους άμυνα, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδέχεται να μην αποτελεί απλώς έναν βιοδείκτη, αλλά να εμπλέκεται και στις βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με τη νευροεκφύλιση.

Προοπτικές για έγκαιρη διάγνωση

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και σε άλλους πληθυσμούς, η μέτρηση της GDF15 θα μπορούσε να ενταχθεί στο μέλλον στις προληπτικές εξετάσεις μέσης ηλικίας, συμβάλλοντας στην αναγνώριση ατόμων με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται επιπλέον μελέτες για να διευκρινιστεί ο ακριβής ρόλος της πρωτεΐνης και να αξιολογηθεί η αξιοπιστία της ως εργαλείου προληπτικού ελέγχου στην καθημερινή κλινική πράξη.