Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο αντικαταθλιπτικό, η σερτραλίνη, φαίνεται να επιφέρει μέτριες βελτιώσεις στα βασικά συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες της θεραπείας, σύμφωνα με νέα ανάλυση που διεξήχθη από ερευνητές του University College London (UCL).

Η σχετική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Mental Health, επανεξέτασε τα αποτελέσματα της ιστορικής μελέτης PANDA, που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2019. Η προηγούμενη έρευνα διαπίστωσε ότι η σερτραλίνη μείωνε το άγχος πριν έχει μετρήσιμο αντίκτυπο στην κατάθλιψη. Σε αυτή τη νέα εργασία, οι επιστήμονες εφάρμοσαν μια πιο λεπτομερή μέθοδο γνωστή ως ανάλυση δικτύου, η οποία τους επέτρεψε να παρακολουθήσουν πώς ανταποκρίνονταν στο φάρμακο συγκεκριμένα συμπτώματα και όχι οι συνολικές βαθμολογίες κατάθλιψης.

Αλλαγές στα συμπτώματα και παρενέργειες

Εξετάζοντας τα δεδομένα σε επίπεδο συμπτωμάτων, η ομάδα διαπίστωσε ότι οι ασθενείς που έλαβαν σερτραλίνη παρουσίασαν μετρήσιμη βελτίωση στη χαμηλή διάθεση και τις αυτοκτονικές σκέψεις μέσα σε δύο εβδομάδες. Ταυτόχρονα, παρατηρήθηκαν ορισμένες σωματικές παρενέργειες, όπως κόπωση, μειωμένη όρεξη και χαμηλή λίμπιντο. Επειδή αυτές οι επιδράσεις συμπίπτουν με τα κοινά συμπτώματα της κατάθλιψης, η ερμηνεία της αιτίας τους απαιτεί προσοχή.

Οι ερευνητές υποδηλώνουν ότι προηγούμενες αναλύσεις, οι οποίες συνδύαζαν όλα τα συμπτώματα κατάθλιψης σε έναν ενιαίο δείκτη, ενδέχεται να έχουν αποκρύψει βελτιώσεις στα πιο κεντρικά συναισθηματικά συμπτώματα της κατάθλιψης.

Σε αυτή την εξελιγμένη ανάλυση, τα πρώιμα οφέλη παρατηρήθηκαν στα συναισθήματα θλίψης, αυτοκριτικής, ανησυχίας και αυτοκτονικών σκέψεων.

Η μελέτη PANDA υπό επανεξέταση

Η μελέτη PANDA, μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη, διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο η σερτραλίνη επηρέαζε άτομα στην Αγγλία που παρουσίαζαν ήπια έως μέτρια συμπτώματα κατάθλιψης. Το 2019, τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν στο The Lancet Psychiatry έδειξαν ότι το άγχος και η συνολική ψυχική υγεία βελτιώθηκαν μέσα σε έξι εβδομάδες από τη θεραπεία, ενώ τα σοβαρά συμπτώματα κατάθλιψης δεν βελτιώθηκαν σημαντικά μέχρι τις 12 εβδομάδες.

Η νέα αυτή ανάλυση επικεντρώθηκε σε δεδομένα από 571 συμμετέχοντες που παρείχαν πλήρη αρχεία συμπτωμάτων. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η συναισθηματική ανάκαμψη μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, με ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά κατάθλιψης να ανταποκρίνονται πιο γρήγορα στη σερτραλίνη από ό,τι υποδείκνυαν οι συνολικές βαθμολογίες κατάθλιψης.

Ορισμένα σωματικά ή οργανικά συμπτώματα, όπως ο κακός ύπνος και η χαμηλή λίμπιντο, είχαν την τάση να επιδεινώνονται αρχικά. Αν και αυτά μπορεί να είναι παρενέργειες των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) όπως η σερτραλίνη, είναι επίσης συχνά σημάδια της ίδιας της κατάθλιψης, γεγονός που καθιστά τα αποτελέσματα πιο περίπλοκα στην ερμηνεία τους.

Χρονοδιάγραμμα των επιδράσεων

Η ανάλυση έδειξε ότι η βελτίωση των συναισθηματικών συμπτωμάτων και των συμπτωμάτων άγχους άρχισε εντός δύο εβδομάδων και συνέχισε να αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. Εν τω μεταξύ, τα σωματικά συμπτώματα επιδεινώθηκαν ελαφρώς στα αρχικά στάδια, αλλά σταθεροποιήθηκαν μετά από περίπου έξι εβδομάδες.