Χειρουργοί μεταμόσχευσαν για πρώτη φορά έναν πνεύμονα από γενετικά τροποποιημένο χοίρο σε εγκεφαλικά νεκρό ασθενή και διαπίστωσαν ότι λειτούργησε για εννέα ημέρες, όπως αποκάλυψαν ερευνητές.

Η εργασία αυτή αποτελεί την τελευταία εξέλιξη σε μια τεχνική που ονομάζεται ξενομεταμόσχευση και έχει ως στόχο την επίλυση της κρίσης έλλειψης οργάνων: σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μόνο το 10% της παγκόσμιας ζήτησης για τέτοιου είδους μεταμοσχεύσεις καλύπτεται.

Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος να διανυθεί προτού οι πνεύμονες χοίρων μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ασθενείς.

Ο Δρ Τζάστιν Τσαν, χειρουργός μεταμόσχευσης πνευμόνων στο NYU Langone Transplant Institute, ο οποίος δεν συμμετείχε στην εργασία, χαρακτήρισε τη μελέτη «συναρπαστική και πολλά υποσχόμενη», αλλά είπε ότι η έκθεση αφορούσε μόνο έναν ασθενή. «Αυτοί οι πνεύμονες δεν είναι σε θέση να συντηρήσουν ανεξάρτητα έναν ασθενή», πρόσθεσε.

Ο Andrew Fisher, καθηγητής αναπνευστικής μεταμοσχευτικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Newcastle, συμφώνησε. «Αυτή η εργασία είναι πολύ ευπρόσδεκτη για την προώθηση της κατανόησής μας, αλλά αποτελεί ένα μικρό βήμα προς τα εμπρός. Απαιτείται πολύ περισσότερη δουλειά και δεν βρισκόμαστε στην αυγή μιας εποχής μεταμόσχευσης πνευμόνων χοίρων», είπε.

Η ξενομεταμόσχευση έχει γίνει ένα πολύ δημοφιλές πεδίο έρευνας τα τελευταία χρόνια, με την καρδιά, τα νεφρά και το ήπαρ να συγκαταλέγονται μεταξύ των οργάνων που έχουν μεταμοσχευθεί σε ανθρώπους από χοίρους. Τα τελευταία είναι συνήθως γενετικά τροποποιημένα με την αφαίρεση ορισμένων γονιδίων χοίρου και την εισαγωγή συγκεκριμένων γονιδίων ανθρώπου, προκειμένου να μειωθεί η απόρριψη των οργάνων από τον οργανισμό του λήπτη.

Οι μελέτες συχνά διεξάγονται αρχικά σε λήπτες που είναι εγκεφαλικά νεκροί, πριν, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιηθούν σε ζωντανούς ασθενείς. Αν και έχουν υπάρξει μόνο λίγες περιπτώσεις ζωντανών ληπτών, πολλοί έχουν πεθάνει εντός εβδομάδων ή μηνών από τη χειρουργική επέμβαση, αν και όχι απαραίτητα από επιπλοκές σχετικές με τη μεταμόσχευση. Ωστόσο, ορισμένοι με μεταμοσχευμένους νεφρούς χοίρου έχουν επιβιώσει με τα όργανα να λειτουργούν ακόμη αρκετούς μήνες μετά την επέμβαση.

Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι η ξενομεταμόσχευση με πνεύμονες είναι ιδιαίτερα δύσκολη.

«Κάθε αναπνοή που παίρνεις φέρνει το εξωτερικό περιβάλλον στο σώμα», είπε ο Fisher. Αυτό σημαίνει ότι οι πνεύμονες πρέπει να είναι πολύ ικανοί να ανταποκρίνονται σε επιθέσεις από ρύπανση, λοιμώξεις και άλλες πηγές. «Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα στους πνεύμονες είναι πολύ ευαίσθητο και πολύ ενεργό, πράγμα που σημαίνει ότι όταν έχεις να κάνεις με μεταμόσχευση οργάνων, όπου ξέρεις ότι δεν θέλεις το ανοσοποιητικό σύστημα να είναι πολύ ενεργό, αυτό δημιουργεί επιπλέον προκλήσεις».

Σε άρθρο τους στο περιοδικό Nature Medicine, ερευνητές στην Κίνα ανέφεραν πώς μεταμόσχευσαν τον αριστερό πνεύμονα ενός χοίρου Bama Xiang με έξι γενετικές τροποποιήσεις σε έναν 39χρονο εγκεφαλικά νεκρό άνδρα.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι ο πνεύμονας παρέμεινε λειτουργικός για 216 ώρες και δεν προκάλεσε υπεροξεία απόρριψη, δηλαδή μια γρήγορη, βίαιη ανοσολογική αντίδραση του σώματος του δέκτη. Επίσης, δεν υπήρχαν σημάδια λοίμωξης.

Ωστόσο, 24 ώρες μετά τη μεταμόσχευση, ο πνεύμονας παρουσίασε σημάδια συσσώρευσης υγρού και βλάβης, πιθανώς αρχικά λόγω φλεγμονής που σχετίζεται με τη μεταμόσχευση. Και παρά το γεγονός ότι ο λήπτης έλαβε ισχυρά ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, το μεταμοσχευμένο όργανο δέχτηκε προοδευτική επίθεση από αντισώματα, με αποτέλεσμα να υποστεί σημαντική βλάβη με την πάρο

«Η επίδραση της βλάβης πιθανώς υποτιμήθηκε [επειδή] ο λήπτης είχε ακόμα έναν από τους δικούς του πνεύμονες, ο οποίος θα είχε αντισταθμίσει τον κατεστραμμένο πνεύμονα του χοίρου», δήλωσε ο Fisher.

Ο καθηγητής Peter Friend, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα ήταν περίπλοκα λόγω του γεγονότος ότι ο εγκεφαλικός θάνατος προκαλεί οξεία φλεγμονώδη κατάσταση. «Έτσι, μέρος αυτού που παρατηρούν μπορεί να είναι αποτέλεσμα της εγκεφαλικής νεκρότητας του λήπτη», είπε.

Οι ερευνητές που πραγματοποίησαν τη μελέτη δήλωσαν ότι η προσέγγιση πρέπει να βελτιωθεί.

«Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για τη βελτιστοποίηση των ανοσοκατασταλτικών αγωγών, τη βελτίωση των γενετικών τροποποιήσεων, την ενίσχυση των στρατηγικών διατήρησης των πνευμόνων και την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης λειτουργίας του μοσχεύματος πέρα από την οξεία φάση», έγραψαν.

Ο Friend δήλωσε ότι διερευνώνται και άλλες προσεγγίσεις για την αύξηση της διαθεσιμότητας οργάνων, συμπεριλαμβανομένης της αναδιαμόρφωσης των οργάνων των δοτών με τη χρήση βλαστοκυττάρων.

Ορισμένες ερευνητικές ομάδες διερευνούν επίσης τη δυνατότητα ανάπτυξης εξανθρωπισμένων οργάνων σε χοίρους ή πρόβατα.

Ο Fisher πρόσθεσε ότι, ενώ η ξενομεταμόσχευση πνευμόνων είναι πολλά υποσχόμενη, μια άλλη ελπιδοφόρα οδός είναι η θεραπεία πνευμόνων ανθρώπινων δοτών που θεωρούνται ακατάλληλα για μεταμόσχευση, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

«Αν το πετύχουμε, είναι κάτι που μπορεί να εφαρμοστεί μέσα σε λίγους μήνες και σίγουρα σε λίγα χρόνια θα μπορούσε να κάνει πολύ μεγάλη διαφορά», είπε.