Kορυφαίος χειρουργός που βρίσκεται πίσω από μια κλινική δοκιμή μεταμόσχευσης νεφρών χοίρου σε ζωντανούς ανθρώπους δήλωσε ότι κάποια μέρα τα όργανα αυτά θα μπορούσαν να είναι ανώτερα από αυτά που προέρχονται από ανθρώπινους δότες.
Ο Δρ Robert Montgomery, διευθυντής του Ινστιτούτου Μεταμοσχεύσεων NYU Langone, δήλωσε ότι η πρώτη μεταμόσχευση της σχετικής έρευνας έχει ήδη πραγματοποιηθεί, ενώ μια άλλη αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον Ιανουάριο. Αρχικά, έξι ασθενείς αναμένεται να λάβουν τα όργανα χοίρων, τα οποία έχουν υποστεί γενετική τροποποίηση σε 10 σημεία για να μειωθεί ο κίνδυνος απόρριψης τους από τον ανθρώπινο οργανισμό.
Εάν η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δώσει την έγκρισή της, η δοκιμή θα επεκταθεί σε 44 επιπλέον μεταμοσχεύσεις.
Η προσέγγιση, που ονομάζεται ξενομεταμόσχευση, στοχεύει στην επίλυση του προβλήματος της έλλειψης ανθρώπινων οργάνων.
Οι συμμετέχοντες στη νέα δοκιμή είτε δεν είναι επιλέξιμοι για μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού είτε βρίσκονται σε λίστα αναμονής για ένα τέτοιο όργανο, αλλά θεωρείται πιο πιθανό να πεθάνουν ή να παραμείνουν χωρίς μεταμόσχευση εντός των επόμενων πέντε ετών παρά να το λάβουν.
«Η αλήθεια είναι ότι δεν θα υπάρχουν ποτέ αρκετά ανθρώπινα όργανα», δήλωσε ο Montgomery στην εφημερίδα Guardian.
Μιλάει από εμπειρία. Δεν είναι μόνο ένας πρωτοπόρος χειρουργός μεταμοσχεύσεων και ένας από τους πιο επιδραστικούς ανθρώπους του 2025 σύμφωνα με το περιοδικό Time, αλλά έχει κληρονομήσει μια καρδιακή πάθηση που ονομάζεται διατατική μυοκαρδιοπάθεια, η οποία σκότωσε τον πατέρα και τον αδελφό του. Αφού ο Montgomery υπέστη επτά καρδιακές ανακοπές – μία από τις οποίες είχε ως αποτέλεσμα ένα κώμα διάρκειας ενός μήνα – υποβλήθηκε ο ίδιος σε μεταμόσχευση καρδιάς το 2018.
«Νομίζω ότι όλοι γνωρίζουν ότι έχουμε ένα τρομερό πρόβλημα όσον αφορά την κατανομή των οργάνων, επειδή υπάρχει μεγάλη έλλειψη προσφοράς. Αλλά αν δεν έχεις βρεθεί στη θέση κάποιου που περιμένει μεταμόσχευση, δεν καταλαβαίνεις πλήρως πόσο απίθανο είναι να λάβεις μεταμόσχευση εγκαίρως», είπε.
Μεταμοσχεύσεις ντόμινο και όργανα από δότες με ηπατίτιδα C
Ο Μοντγκόμερι έχει πρωτοπορήσει σε νέες προσεγγίσεις για την αύξηση της προσφοράς ανθρώπινων οργάνων, συμπεριλαμβανομένων των μεταμοσχεύσεων νεφρών με τη μέθοδο ντόμινο. Σε αυτή την περίπτωση, ένας ζωντανός δότης του οποίου ο νεφρός είναι μη συμβατός με τον υποψήφιο λήπτη, αντιστοιχίζεται με έναν άλλο ασθενή, του οποίου ο δικός του μη συμβατός δότης αντιστοιχίζεται στη συνέχεια με έναν άλλο ασθενή και ούτω καθεξής, δημιουργώντας μια αλυσίδα δοτών και ληπτών που αυξάνει τη διαθεσιμότητα συμβατών οργάνων.
Ο Montgomery υπήρξε επίσης πρωτοπόρος στη χρήση οργάνων από δότες με ηπατίτιδα C, θεραπεύοντας τους λήπτες με φάρμακα για την εξάλειψη της λοίμωξης, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι η καρδιά με την οποία μεταμοσχεύτηκε ο ίδιος ήταν θετική σε ηπατίτιδα C.
Ωστόσο, δήλωσε ότι χρειάζονται και άλλες προσεγγίσεις.
«Έχοντας αφιερώσει την καριέρα μου στην προσπάθεια να αυξήσω σταδιακά τον αριθμό των διαθέσιμων ανθρώπινων οργάνων, συνειδητοποίησα ότι δεν κάναμε τόσο μεγάλη πρόοδο, τουλάχιστον όχι με ουσιαστικό τρόπο. Και όποια πρόοδο κάναμε, ακυρωνόταν από τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό των ανθρώπων που περιμένουν για μεταμόσχευση. », δήλωσε χαρακτηρισστικά.
Αν και η ιδέα της ξενομεταμόσχευσης υπάρχει εδώ και δεκαετίες, ο Montgomery υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες εξελίξεις αποδείχθηκαν καθοριστικές, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας δημιουργίας γενετικά τροποποιημένων χοίρων.
Ο Montgomery πραγματοποίησε την πρώτη μεταμόσχευση οργάνου από χοίρο σε άνθρωπο με γενετική τροποποίηση στον κόσμο το 2021. Αν και ο λήπτης του νεφρού ήταν ένας εγκεφαλικά νεκρός άνθρωπος, ο Montgomery είπε ότι ήταν ένα σημαντικό βήμα, που έδειξε ότι τα όργανα δεν απορρίφθηκαν αμέσως και παρείχε κρίσιμα δεδομένα για την ασφάλεια αυτής της προσέγγισης που άνοιξαν το δρόμο για τη χρήση τους σε ζωντανούς ανθρώπους.
Τα εύκολα τροποποιήσιμα όργανα χοίρου
Ο Montgomery είπε ότι είναι ακόμη πιθανό τα όργανα χοίρου να καταστούν τελικά ανώτερα από τα ανθρώπινα για μεταμοσχεύσεις, με την πιθανότητα περαιτέρω γενετικών τροποποιήσεων για να μειωθεί η πιθανότητα απόρριψης. «Θα μπορούσαν να είναι ανώτερα σε κάποιο σημείο, επειδή μπορούμε να τα τροποποιούμε συνεχώς για να τα βελτιώνουμε, κάτι που δεν μπορείς να κάνεις με ένα ανθρώπινο όργανο», είπε.
Μελέτες από ερευνητές, συμπεριλαμβανομένου του Montgomery, έχουν δείξει ότι η μεταμόσχευση του θύμου αδένα του χοίρου – ενός οργάνου που εμπλέκεται στην ανάπτυξη και την επιλογή των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος – μαζί με το νεφρό μπορεί επίσης να βελτιώσει την ανοχή, αυξάνοντας την πιθανότητα να μειωθεί τελικά ή ακόμη και να εξαλειφθεί η ανάγκη για φάρμακα κατά της απόρριψης. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί, αλλά γι' αυτό κάνουμε αυτές τις μελέτες», είπε.
Ενώ η νέα κλινική δοκιμή είναι η πρώτη που πραγματοποιείται με ξενομεταμόσχευση, όργανα χοίρου έχουν μεταμοσχευθεί στο παρελθόν σε μια χούφτα ανθρώπων, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν ήδη σοβαρά άρρωστοι.
Μερικοί από αυτούς τους ασθενείς έπρεπε στη συνέχεια να υποβληθούν σε αφαίρεση των οργάνων και άλλοι πέθαναν, αν και όχι απαραίτητα από επιπλοκές που σχετίζονταν με τη μεταμόσχευση. Ωστόσο, ο Montgomery είπε ότι υπήρχαν δύο ζωντανοί λήπτες νεφρών χοίρου που εξακολουθούσαν να έχουν τα όργανα.
Είπε ότι τα νεφρά και οι καρδιές ήταν πολλά υποσχόμενα όργανα για ξενομεταμόσχευση, ενώ οι πνεύμονες ήταν πιο περίπλοκοι. «[Και] το συκώτι, εξακολουθεί να είναι μυστήριο αν θα λειτουργήσει», πρόσθεσε.
