Το άσθμα εμφανίζεται με δύσπνοια (δυσκολία στην αναπνοή), βάρος ή σφίξιμο στο στήθος, συρίττουσα αναπνοή («γατάκια» στο στήθος) ενώ συχνά υπάρχει και βήχας. Χαρακτηριστικό του άσθματος είναι ότι τα συμπτώματά του εμφανίζουν διακύμανση στο χρόνο και την έντασή τους. Μπορεί δηλαδή να εμφανίζονται νωρίς το πρωί, να μεταβάλλονται από μέρα σε μέρα και από εποχή σε εποχή του χρόνου καθώς και μετά από την έκθεση σε κάποιον εκλυτικό παράγοντα (πχ σκόνη, γύρη λουλουδιών, καπνός τσιγάρου, έντονες οσμές, σωματική άσκηση, έντονο γέλιο, stress, ερεθιστικοί παράγοντες στην εργασία, τροφές, υγρασία και μεταβολές καιρικών συνθηκών κτλ.), όπως αναφέρει η κυρία Καλλιόπη Παπαδήμα, Πνευμονολόγος – Εντατικολόγος, Προϊσταμένη Τμήματος Λοιμώξεων του Αναπνευστικού ΕΟΔΥ.
Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινώνονται με τις αναπνευστικές λοιμώξεις ενώ χαρακτηριστικά βελτιώνονται αυτόματα ή μετά από θεραπεία.
Επιπολασμός και στατιστικά στοιχεία
Το άσθμα είναι μια από τις πιο συχνές μη-μεταδοτικές νόσους, εμφανίζεται σε παιδιά και ενήλικες και αποτελεί το πιο συχνό χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.
Υπολογίζεται ότι επηρεάζει περισσότερους από 260 εκατομμύρια ανθρώπους και ευθύνεται για πάνω από 450 χιλιάδες θανάτους το χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Είναι συχνότερο στις Δυτικές χώρες ωστόσο η θνητότητά του είναι μεγαλύτερη στις χώρες με μέσο ή χαμηλό εισόδημα.
Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι περίπου το 9% του γενικού πληθυσμού πάσχει από άσθμα.
Είναι πιο συχνό στα αγόρια στην παιδική ηλικία και στις γυναίκες μετά την ενηλικίωση.
Όσον αφορά τη γεωγραφική του κατανομή είναι συχνότερο (10-15%) σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη και λιγότερο συχνό (0-5%) σε Βόρεια Ελλάδα και Νησιά. (myasthma.gr).
Παθοφυσιολογία
Στο άσθμα προσβάλλονται οι βρόγχοι, οι αεραγωγοί που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Συγκεκριμένα οι αεραγωγοί φλεγμαίνουν, γίνονται δηλαδή ερυθροί και οιδηματώδεις και ο αυλός τους στενεύει.
Επιπλέον, μικροί μύες που περιβάλλουν τους αεραγωγούς συσπώνται και οδηγούν σε περαιτέρω στένωση (βρογχόσπασμο), ενώ παράλληλα αυξημένη παραγωγή βλέννας (πτύελα) αποφράσσει εσωτερικά τους βρόγχους. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι ο περιορισμός τόσο στην είσοδο όσο και στην έξοδο του αέρα από τους πνεύμονες.
Παράγοντες κινδύνου
Η νόσος παρουσιάζει γενετική προδιάθεση (κληρονομικότητα), είναι συχνότερη σε ατοπικά (αλλεργικά) άτομα, παχύσαρκους και σε παιδιά με προωρότητα ή χαμηλό βάρος γέννησης.
Η εμφάνιση των συμπτωμάτων στο άσθμα προϋποθέτει έκθεση σε εκλυτικούς (ερεθιστικούς) παράγοντες, οι συνηθέστεροι των οποίων είναι:
- Κλιματολογικές συνθήκες (ψύχος, υγρασία) – ρύπανση του περιβάλλοντος (καπνός, αφρικανική σκόνη)
- Κάπνισμα (ενεργητικό και παθητικό)
- Αλλεργιογόνα (γύρη λουλουδιών, ακάρεα οικιακής σκόνης, τρίχωμα ζώων)
- Λοιμώξεις (γρίπη, RSV)
- Ερεθιστικές ουσίες (αρώματα, καλλυντικά, λακ, προϊόντα οικιακού καθαρισμού)
- Φάρμακα (ασπιρίνη, Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη, β-αποκλειστές)
- Άσκηση
- Συναισθηματική ένταση, άγχος.
Διαχείριση και θεραπεία
Το βρογχικό άσθμα αποτελεί χρόνια νόσο που δεν είναι ομοιογενής ούτε σταθερή και δεν έχει οριστική θεραπεία.
Μπορεί όμως να ελεγχθεί με φάρμακα, εισπνεόμενα και από του στόματος, ανακουφιστικά (για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων) και ρυθμιστικά (για την αντιμετώπιση της αιτίας), αποφυγή των εκλυτικών παραγόντων και εμβολιασμό με όλα τα εμβόλια που συστήνει το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για Παιδιά και Ενήλικες για την πρόληψη των λοιμώξεων.
Στόχος της αγωγής είναι η διαχείριση και ο έλεγχος των συμπτωμάτων για καλύτερη ποιότητα ζωής για τον ασθενή καθώς και η πρόληψη των επιπλοκών και η διατήρηση της λειτουργικότητας των πνευμόνων.
