Πολλαπλοί παράγοντες διαδραματίζουν ρόλο για την έκβαση της νόσου COVID-19 στους ασθενείς που νόσησαν. Γι αυτό το λόγο, είναι σημαντικό να βρεθούν προγνωστικοί δείκτες που θα μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερα φροντίδα του ασθενή.
Στην αρχή της πανδημίας, η ηλικία, το κάπνισμα και το μεγάλο βάρος κατηγοριοποιήθηκαν ως παράγοντες αύξησης του κινδύνου σοβαρής COVID. Υπάρχουν, όμως, και άλλοι βιολογικοί παράγοντες που επηρεάζουν την έκβαση της νόσου και είναι λιγότερο κατανοητοί.
Σκέψου για παράδειγμα τις χιλιάδες πρωτεϊνών με διαφορετικές λειτουργίες που κυκλοφορούν στο αίμα. Κάποιες παίζουν ρόλο στην άμυνα του οργανισμού κατά των ιών. Άλλες μεταφέρουν μόρια γύρω από τον οργανισμό ή δρουν ως μεταφορείς για τη διανομή πληροφορίας.
Μέσω αυτών των λειτουργιών, αυτές οι πρωτεΐνες μπορούν να έχουν αντίκτυπο στην ανάπτυξη και τη σοβαρό της νόσου. Ο καθένας μας έχει διαφορετικές ποσότητες αυτών των πρωτεϊνών στον οργανισμό του. Γι΄αυτό οι άνθρωποι αναπτύσσουν διαφορετικές μορφές της COVID-19: Κάποιοι έχουν συνάχι, κάποιοι ανεβάζουν πυρετό και κάποιοι άλλοι χρειάζεται να πάνε στο νοσοκομείο. Κάποιοι άτυχοι ίσως χρειαστούν να εισαχθούν σε ΜΕΘ και ορισμένοι χάνουν τη ζωή τους.
Καθώς ο αριθμός των πρωτεϊνών στον οργανισμό μας είναι πολύ μεγάλος, είναι δύσκολο να δείξεις ποιες συγκεκριμένα προκαλούν τις διαφορετικές εκβάσεις της νόσου. Ωστόσο, μία ομάδα επιστημόνων επιχείρησε να κάνει ακριβώς αυτό. Εξερεύνησαν πάνω από 3.000 πρωτεΐνες στο αίμα χρησιμοποιώντας μία τεχνική που ονομάζεται Mendelian randomization (Μεντελική κληρονομικότητα). Με αυτόν τον τρόπο, αντί να μετρήσεις κάτι που νομίζεις ότι έχει αντίκτυπο σε μία ασθένεια (σε αυτήν την περίπτωση μία πρωτεΐνη αίματος) και μετά να δεις τα επίπεδα του συνδέονται με σοβαρή ασθένεια, αντ΄αυτού παρακολουθείς μία ποικιλία γονιδίων που επηρεάζουν τα επίπεδα της ουσίας και εξετάζεις πώς αυτή επηρεάζει την έκβαση της νόσου.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι αν κοιτάξεις απευθείας τα επίπεδα πρωτεΐνης στο αίμα, δεν μπορείς να είσαι σίγουρος ότι άλλοι εξωτερικοί παράγοντες – όπως οι επιλογές του τρόπου ζωής ή ακόμα και η ύπαρξη COVID – δεν τα επηρεάζουν τη στιγμή που τα μετράς. Τα γονίδια, από την άλλη, δεν αλλάζουν κατά τη διάρκεια της ζωής κάποιου. Ως εκ τούτου, επιτρέπουν να εντοπίζεις με μεγαλύτερη αξιοπιστία άτομα με υψηλά και χαμηλά επίπεδα των ουσιών που σας ενδιαφέρουν και, επομένως, να κάνεις πιο αξιόπιστες εκτιμήσεις για το πώς κάτι όπως η πρωτεΐνη αίματος επηρεάζει μια ασθένεια όπως η COVID.
Πρωτεΐνες του αίματος που επηρεάζουν την έκβαση της COVID-19
Αναλύοντας τα δεδομένα, εντοπίστηκαν αρκετές πρωτεΐνες που δυνητικά αυξάνουν ή μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής COVID. Για παράδειγμα, διαπιστώσαμε ότι τα αυξημένα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται FAAH2 μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο κάποιος να χρειαστεί νοσοκομειακή περίθαλψη για την COVID. Το FAAH2 αναγκάζει τα κύτταρα να απορροφούν και να αδρανοποιούν ουσίες που ονομάζονται ενδοκανναβινοειδή. Αυτά έχουν αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα και μελέτες έχουν υποστηρίξει ακόμη και ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως θεραπείες για την COVID. Αυτό θα εξηγούσε γιατί η ύπαρξη περισσότερων πρωτεϊνών που τις αφαιρούν είναι προβληματική – αυτό δυνητικά μειώνει την ικανότητα του σώματος να ελέγχει τη φλεγμονή που προκαλείται από την COVID.
Μία άλλη επιδραστική πρωτεΐνη που εντοπίστηκε ήταν το ένζυμο ABO. Αυτό καθορίζει την ομάδα αίματος και αποτελεί «καυτό ζήτημα» για την έρευνα της COVID. H μελέτη έδειξε ότι η ύπαρξη μεγαλύτερων επιπέδων του ΑΒΟ ενζύμου αυξάνει τον κίνδυνο νοσηλείας με COVID και στη συνέχεια την ανάγκη εισαγωγής σε ΜΕΘ. Προηγούμενες μελέτες έδειξαν ότι η ομάδα αίματο Α ειναι πιο κοινή σε εκείνους με σοβαρή COVID. Τα ευρήματα της μελέτης ενίσχυσαν την ιδέα ότι το ένζυνο ABO και η ομάδα αίματος επηρεάζουν τη σοβαρότητα της COVID.
Η COVID μπορεί επίσης να προκαλέσει ασθένεια στα αιμοφόρα αγγεία, ιδιαίτερα όταν είναι σοβαρή. Όμως η μελέτη εντόπισε ότι οι πρωτεΐνες που προσελκύουν λευκά αιμοσφαίρια στο τοίχωμα των αιμοφόρων αγγείων φαίνεται να είναι προστατευτικές έναντι της σοβαρής COVID. Η προσέλκυση περισσότερων λευκών αιμοσφαιρίων βελτιώνει την ανοσολογική απόκριση στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων και ειδικά στην COVID αυτό φαίνεται να βοηθά στην καταπολέμηση της μόλυνσης.
Ο εντοπισμός αυτών των παραγόντων κινδύνου μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να αναπτύξουν νέες θεραπείες, καθώς αυτές οι πρωτεΐνες θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν από νέα φάρμακα (ή υπάρχοντα που έχουν επαναχρησιμοποιηθεί). Η ομάδα επιστημόνων δημιούργησε μια λίστα πρωτεϊνών που μπορούν να τεθούν σε προτεραιότητα από άλλους ερευνητές, έτσι ώστε στο μέλλον να μπορούμε να καταλάβουμε ακόμη περισσότερα για το ποιοι είναι οι βιολογικοί παράγοντες κινδύνου για την COVID.
ΠΗΓΗ: theconversation
