Παρότι επηρεάζει το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού, η εμμηνόπαυση παραμένει ανεπαρκώς μελετημένη, τόσο στη βιοϊατρική έρευνα όσο και στην κλινική πρακτική. Με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, ο αριθμός των γυναικών σε μεταεμμηνοπαυσιακή φάση συνεχίζει να αυξάνεται. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2021 οι γυναίκες άνω των 50 ετών αντικατόπτριζαν το 26% του παγκόσμιου πληθυσμού. Οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης δεν αφορούν μόνο στο αναπαραγωγικό σύστημα, αλλά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακές, μεταβολικές, νευροεκφυλιστικές και οστικές παθήσεις.
Μια νέα μελέτη του Barcelona Supercomputing Center (BSC-CNS), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Aging», παρουσιάζει τον πρώτο άτλαντα μεγάλης κλίμακας για τη γήρανση του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος, φωτίζοντας το πώς αυτή η διαδικασία επηρεάζει την υγεία.
Η πορεία της γήρανσης
Μέσα από την ενσωμάτωση 1.112 εικόνων ιστού από 659 δείγματα, τα οποία προέρχονται από 304 γυναίκες ηλικίας 20-70 ετών, και την ανάλυση της έκφρασης χιλιάδων γονιδίων, η έρευνα ανακατασκεύασε την πορεία της γήρανσης σε μήτρα, ωοθήκες, κόλπο, τράχηλο, μαστό και σάλπιγγες.
Αξιοποιώντας την υψηλή ικανότητα ταξινόμησης εικόνων της τεχνητής νοημοσύνης και τους υπερυπολογιστικούς πόρους του ισπανικού υπερυπολογιστή MareNostrum 5, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνικές, όπως η βαθιά μηχανική μάθηση, για να εντοπίσουν τόσο τις παρατηρήσιμες αλλαγές στους ιστούς όσο και τις μοριακές διεργασίες που συνδέονται με τη γήρανση, σε κάθε όργανο.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν γερνούν όλα τα όργανα με ομοιόμορφο ή γραμμικό τρόπο: ενώ οι ωοθήκες και ο κόλπος παρουσιάζουν μια προοδευτική γήρανση που ξεκινά χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση, η μήτρα υφίσταται πολύ πιο απότομες αλλαγές αυτή την περίοδο.
Η ανάλυση αποκαλύπτει, επίσης, ότι όχι μόνο τα όργανα γερνούν διαφορετικά, αλλά το ίδιο συμβαίνει και με τους ιστούς εντός του ίδιου οργάνου, όπως ο βλεννογόνος ή ο μυς της μήτρας, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις σχετικές με την εμμηνόπαυση αλλαγές.
Σημείο καμπής για το αναπαραγωγικό σύστημα
«Μέχρι τώρα, είχαμε την τάση να θεωρούμε την εμμηνόπαυση κυρίως ως το τέλος της αναπαραγωγικής λειτουργίας των ωοθηκών. Ωστόσο, τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι αποτελεί ένα σημείο καμπής που αναδιαμορφώνει ριζικά άλλα όργανα και ιστούς του αναπαραγωγικού συστήματος, και μας επιτρέπουν να εντοπίσουμε τα γονίδια και τις μοριακές διεργασίες που ενδέχεται να κρύβονται πίσω από αυτές τις αλλαγές», σημειώνει η επικεφαλής της μελέτης, Μάρτα Μελέ, επικεφαλής της ομάδας Μεταγραφωμικής και Λειτουργικής Γονιδιωματικής στο BSC.
Έπειτα από ανάλυση δειγμάτων πλάσματος αίματος από 21.441 γυναίκες, η μελέτη εντόπισε επίσης μοριακά σήματα που σχετίζονται με τη γήρανση και μπορούν να ανιχνευθούν στο αίμα. Αυτοί οι βιοδείκτες θα επέτρεπαν τη μη επεμβατική παρακολούθηση της κατάστασης των αναπαραγωγικών οργάνων και την πρόβλεψη κινδύνων που συνδέονται με την εμμηνόπαυση, όπως η πρόπτωση του πυελικού εδάφους ή άλλες επιπλοκές.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
