Μια νέα πειραματική προσέγγιση στην αποκατάσταση τραυματισμών του νωτιαίου μυελού έδειξε εντυπωσιακά αποτελέσματα σε προκλινική μελέτη σε χοίρους, προσφέροντας ελπίδες για μελλοντικές θεραπείες σε σοβαρές κακώσεις που σήμερα θεωρούνται μη αναστρέψιμες.

Οι κακώσεις του νωτιαίου μυελού στους ανθρώπους και σε άλλα θηλαστικά μπορούν να έχουν καταστροφικές συνέπειες, οδηγώντας σε μόνιμη απώλεια κίνησης, αισθητικότητας και λειτουργιών όπως ο έλεγχος της ουροδόχου κύστης. Όταν οι νευρικές ίνες (άξονες) κόβονται, συνήθως δεν αναγεννώνται, ενώ σχηματίζεται ουλώδης ιστός που εμποδίζει τη μεταφορά των νευρικών σημάτων.

Ωστόσο, σε ορισμένα απλούστερα είδη, όπως κάποια ασπόνδυλα, έχει παρατηρηθεί φυσική «συγχώνευση» των κομμένων νευρικών απολήξεων, επιτρέποντας την ταχεία αποκατάσταση της νευρικής επικοινωνίας. Με αυτή την αρχή ως έμπνευση, ερευνητές προσπάθησαν να αναπαράγουν έναν αντίστοιχο μηχανισμό σε μεγαλύτερους οργανισμούς.

Πειραματική «συγκόλληση» νεύρων

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS One, η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Michael Lebenstein-Gumovski από το Sklifosovsky Institute for Emergency Medicine ανέπτυξε ένα υλικό τύπου γέλης, με στόχο τη «συγκόλληση» των κατεστραμμένων νευρικών μεμβρανών.

Η γέλη βασίζεται σε έναν συνδυασμό πολυαιθυλενογλυκόλης, μιας ουσίας που χρησιμοποιείται ήδη στην ιατρική, και χιτοζάνης, ενός βιολογικού πολυμερούς.

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, το υλικό τοποθετήθηκε στο σημείο πλήρους διατομής του νωτιαίου μυελού σε πειραματικό μοντέλο.

Τα αποτελέσματα της μελέτης

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε πέντε θηλυκούς χοίρους φυλής Mangalica. Σε τρία ζώα εφαρμόστηκε η πειραματική γέλη και σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης με βίδες και ράβδους, ενώ δύο ζώα αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου και έλαβαν μόνο τη σταθεροποίηση.

Μετά την επέμβαση, όλα τα ζώα ακολούθησαν πρωτόκολλο αποκατάστασης, που περιλάμβανε καθημερινό μασάζ στα άκρα και ηλεκτρική διέγερση των μυών. Στα ζώα που έλαβαν τη γέλη χορηγήθηκαν επίσης εγχύσεις πολυαιθυλενογλυκόλης την πρώτη εβδομάδα μετά την επέμβαση.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Τα τρία ζώα της ομάδας θεραπείας παρουσίασαν ταχεία βελτίωση, με επαναφορά της αισθητικότητας μέσα σε δύο ημέρες και ανταπόκριση σε επώδυνα ερεθίσματα. Μέχρι την πέμπτη ημέρα ανέκτησαν έλεγχο της ουροδόχου κύστης, ενώ στις 60 ημέρες μπορούσαν να σταθούν και να περπατήσουν με τα τέσσερα άκρα.

Αντίθετα, τα ζώα της ομάδας ελέγχου δεν παρουσίασαν λειτουργική αποκατάσταση και δεν μπόρεσαν να κινηθούν.

Η ιστολογική εξέταση αποκάλυψε σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων. Στα ζώα χωρίς θεραπεία παρατηρήθηκε εκτεταμένος ουλώδης ιστός, κύστεις και εκφυλισμένες νευρικές απολήξεις. Αντίθετα, στα ζώα που έλαβαν τη γέλη, οι ερευνητές διαπίστωσαν νευρικές ίνες να γεφυρώνουν το σημείο της βλάβης.

Οι ερμηνείες των ερευνητών

«Δεδομένης της ταχείας κλινικής βελτίωσης που παρατηρήθηκε, τα θεραπευτικά αποτελέσματα δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στην αναγέννηση των αξόνων», αναφέρουν οι ερευνητές στη μελέτη τους.

«Αυτό υποδεικνύει άμεσους μηχανισμούς νευρικής αποκατάστασης, συγκεκριμένα τη συγχώνευση των αξόνων, ως τον βασικό παράγοντα της αρχικής ανάκαμψης», προσθέτουν.

Σε άλλο σημείο καταλήγουν ότι «η μελέτη δείχνει πως ένα συγκολλητικό υλικό βασισμένο σε σύμπλοκο πολυαιθυλενογλυκόλης–χιτοζάνης προάγει σημαντική μορφο-λειτουργική αποκατάσταση μετά από πλήρη διατομή του νωτιαίου μυελού, υποστηρίζοντας τη θεραπευτική του δυναμική».

Προοπτικές και περιορισμοί

Αν και τα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες σε μεγαλύτερα ζωικά μοντέλα πριν εξεταστεί η πιθανότητα κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους.

Η έρευνα, ωστόσο, ενισχύει την επιστημονική κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να αποκατασταθεί η λειτουργία του νωτιαίου μυελού και ανοίγει νέες προοπτικές για μελλοντικές θεραπείες σοβαρών νευρολογικών κακώσεων