Η απειλή από τη γρίπη των πτηνών εξακολουθεί να εξελίσσεται, καθώς αυξάνονται οι καταγραφές ιδιαίτερα επιθετικών παθογόνων ιών γρίπης των πτηνών σε άγρια πτηνά, ενώ έχουν εντοπιστεί κρούσματα και σε αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, καθώς και σποραδικές λοιμώξεις σε ανθρώπους. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ένα διατομεακό πλαίσιο για τη ζωονοσογόνο γρίπη των πτηνών, βασισμένο στην προσέγγιση «Ενιαία Υγεία» (One Health), με στόχο την ενίσχυση του συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση της νόσου.
Ο κίνδυνος για τα παραγωγικά ζώα
Παρά το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) αξιολογεί ως χαμηλό τον κίνδυνο από τη γρίπη των πτηνών για τον γενικό πληθυσμό και από χαμηλό έως μέτριο για τα άτομα που εκτίθενται επαγγελματικά, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών έχουν αναδείξει το ζήτημα σε προτεραιότητα. Το 2024, η γρίπη των πτηνών εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, καταδεικνύοντας τη δυνατότητα των ιών να μολύνουν παραγωγικά ζώα πέραν των πουλερικών. Παράλληλα, από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Αύγουστο του 2026 καταγράφηκαν στην Ευρώπη περίπου 7.000 περιστατικά ανίχνευσης ιδιαίτερα παθογόνων ιών γρίπης των πτηνών σε άγρια πτηνά, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ.
Το νέο πλαίσιο αποτελεί ενιαίο οδηγό αναφοράς για την ευρωπαϊκή προσέγγιση στον περιορισμό της γρίπης των πτηνών. Περιγράφει τα ισχύοντα μέτρα, αποσαφηνίζει τον τρόπο συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων σε διαφορετικές συνθήκες, καταγράφει τις διαχρονικές προκλήσεις και αναδεικνύει δυνατότητες αντιμετώπισής τους, αξιοποιώντας βασικά έγγραφα, μεταξύ των οποίων γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Υγειονομικής Ασφάλειας και κατευθυντήριες οδηγίες ευρωπαϊκών οργανισμών.
Οι τρεις πυλώνες
Το πλαίσιο έδωσε στη δημοσιότητα η Κομισιόν οργανώνεται γύρω από τρεις συμπληρωματικούς πυλώνες που υποστηρίζουν την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση:
- Επισκόπηση του υφιστάμενου ευρωπαϊκού πλαισίου: Περιλαμβάνει τη νομοθεσία, τις πολιτικές, τις δομές και τους μηχανισμούς που καλύπτουν τους τομείς της υγείας των ζώων, της δημόσιας υγείας και της επαγγελματικής υγείας, καθώς και άλλους συναφείς τομείς.
- Πρακτική εφαρμογή της αντιμετώπισης: Παρουσιάζονται διαφορετικά σενάρια, αυξανόμενης σημασίας για τη δημόσια υγεία, και περιγράφονται τα κατάλληλα μέτρα, καθώς και οι αρμοδιότητες των κρατών μελών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των οργανισμών της ΕΕ και άλλων βασικών εταίρων.
- Πρακτικοί τρόποι ενίσχυσης της ευρωπαϊκής προσέγγισης: Εστιάζουν σε τέσσερις άξονες: διακυβέρνηση στο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας, διατομεακή επιτήρηση, βιοασφάλεια και επαγγελματική υγεία, καθώς και επικοινωνία.
Γενικές πληροφορίες για τη νόσο
Η γρίπη των πτηνών (bird flu), είναι νόσος που προκαλείται από ιούς γρίπης τύπου Α, οι οποίοι κυκλοφορούν στους άγριους πληθυσμούς πτηνών και μπορούν να μολύνουν τα πουλερικά και άλλα εκτρεφόμενα πτηνά.
Ορισμένοι από αυτούς τους ιούς μπορούν να υπερβούν τους φραγμούς μεταξύ διαφορετικών ειδών και να μολύνουν θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένων, σε ορισμένες περιπτώσεις, και των ανθρώπων.
Η αλληλεπίδραση μεταξύ του περιβάλλοντος, της υγείας των ζώων και της ανθρώπινης υγείας καθιστά τη γρίπη των πτηνών μια διαρκή πρόκληση για την προσέγγιση της Ενιαίας Υγείας (One Health) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
