Το εγκεφαλικό επεισόδιο θεωρείται συχνά πρόβλημα υγείας που αφορά κυρίως τους ηλικιωμένους. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν μια διαφορετική πραγματικότητα: ενώ τα περιστατικά στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους μειώνονται τις τελευταίες δεκαετίες, τα εγκεφαλικά επεισόδια σε άτομα κάτω των 55 ετών παρουσιάζουν αυξητική τάση.

Στην Αγγλία, η συχνότητα των εγκεφαλικών σε ανθρώπους ηλικίας 35-54 ετών αυξανόταν κατά περίπου 2% ετησίως μεταξύ 2001 και 2010. Στις ΗΠΑ, τα περιστατικά σε άτομα 20-54 ετών αυξήθηκαν από 34 σε 62 ανά 100.000 ανθρώπους ετησίως μέσα σε διάστημα περίπου τριών δεκαετιών.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι κάτω των 55 ετών υπέστησαν εγκεφαλικό το 2021, με τη συντριπτική πλειονότητα να καταγράφεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Τι προκαλεί την αύξηση;

Η αύξηση των εγκεφαλικών επεισοδίων στους νεότερους φαίνεται να συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν.

Μεγάλη διεθνής μελέτη εντόπισε δέκα βασικούς παράγοντες που σχετίζονται με περίπου το 92% των εγκεφαλικών σε άτομα κάτω των 55 ετών. Σε αυτούς περιλαμβάνονται:

• Η υψηλή αρτηριακή πίεση και η αυξημένη χοληστερόλη.

• Η παχυσαρκία και ο διαβήτης.

• Η σωματική αδράνεια και η ανθυγιεινή διατροφή.

• Το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.

• Τα καρδιακά προβλήματα και το χρόνιο στρες.

Η υπέρταση αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα, καθώς συνδέεται με σχεδόν τα μισά εγκεφαλικά επεισόδια σε άτομα έως 55 ετών.

Επιπλέον, η παχυσαρκία και ο διαβήτης εμφανίζουν αυξητική τάση στους νεότερους, ενώ συχνά παραμένουν αδιάγνωστοι ή δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς. Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα κάτω των 55 ετών με διαβήτη έχουν περίπου 3,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο.

Ωστόσο, δεν εξηγούνται όλα τα περιστατικά από τους γνωστούς παράγοντες κινδύνου. Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης τον ρόλο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, των αυτοάνοσων νοσημάτων, της χρήσης ουσιών, του στρες και της υπερβολικής εργασίας.

Τα σημάδια που οι νέοι συχνά αγνοούν

Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι το εγκεφαλικό στους νεότερους μπορεί να μην αναγνωρίζεται εγκαίρως.

Αμερικανική μελέτη έδειξε ότι τα άτομα ηλικίας 18-44 ετών αποτελούσαν την ομάδα με τη μεγαλύτερη πιθανότητα να πάρουν εξιτήριο από τα επείγοντα χωρίς να έχει διαγνωστεί το εγκεφαλικό τους.

Τα κλασικά συμπτώματα περιλαμβάνουν ασυμμετρία στο πρόσωπο, αδυναμία στο ένα χέρι και δυσκολία στην ομιλία. Ωστόσο, στους νεότερους μπορεί να εμφανιστούν και λιγότερο αναγνωρίσιμες εκδηλώσεις, όπως:

• Ξαφνική απώλεια ισορροπίας ή ζάλη.

• Διαταραχές στην όραση.

• Έντονος πονοκέφαλος.

• Πόνος στον αυχένα ή ίλιγγος.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να αποδοθούν λανθασμένα σε ημικρανία, κόπωση ή προβλήματα του έσω ωτός. Ακόμη και αν υποχωρήσουν γρήγορα, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Ο χρόνος είναι καθοριστικός: η θρομβόλυση, όταν ενδείκνυται, πρέπει γενικά να χορηγείται μέσα σε 4,5 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων.

Τι μπορούμε να κάνουμε για την πρόληψη;

Τα περισσότερα εγκεφαλικά στους νεότερους συνδέονται με παράγοντες που μπορούν να αντιμετωπιστούν.

Η τακτική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, ο έλεγχος της χοληστερόλης και του σακχάρου, ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένο βάρος ή οικογενειακό ιστορικό, αποτελούν βασικά βήματα πρόληψης.

Εξίσου σημαντικά είναι η διακοπή του καπνίσματος, η αποφυγή ψυχαγωγικών ουσιών, ο περιορισμός του αλκοόλ, η μείωση του αλατιού και η υιοθέτηση μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικές ίνες.

Οι ειδικοί συστήνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, όπως γρήγορο περπάτημα ή ποδηλασία.

Τέλος, η διαχείριση του χρόνιου στρες και η αποφυγή της υπερβολικής εργασίας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου.

Πηγή: The Conversation