Ένας στους πέντε Αμερικανούς ισχυρίζονται ότι έχουν δει φάντασμα. Και περίπου τα τρία τέταρτα του πληθυσμού στις ΗΠΑ, πιστεύουν σε κάποια μορφή παραφυσικής δραστηριότητας - όχι μόνο σε φαντάσματα, αλλά και στην ύπαρξη παράδοξων ψυχικών ικανοτήτων, σε προφητικά όνειρα, σε μέντιουμ και μια πληθώρα ακόμα φαινομένων που δεν έχουν συμβατική εξήγηση.
Η Melissa Maffeo, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Wake Forest University αποφάσισε να διερευνήσει την πιθανότητα οι περιγραφόμενες εμπειρίες που αγγίζουν τα όρια του υπερφυσικού, να είναι τελικά μια ερμηνεία του εγκεφάλου μας στην προσπάθεια του να αξιολογήσει διάφορα ερεθίσματα.
Και η έρευνα της τελικά, την οδήγησε στο να καταλήξει σε τρεις παράγοντες που όπως υποστηρίζει μπορεί να ξεγελάσουν τον εγκέφαλό μας ώστε να δημιουργήσει ένα ψεύτικο φάντασμα...
Παράγοντας 1: Περιβαλλοντικά ερεθίσματα
Όπως επισημαίνει η Δρ. Maffeo σε κάθε εκπομπή που ασχολείται με παραφυσικά φαινόμενα και σέβεται τον εαυτό της, υπάρχει τουλάχιστον ένας ερευνητής που θα πει τη μαγική φράση «το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο τρελαίνεται»... Ωστόσο, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία, ή όπως ονομάζονται διεθνώς EMF, είναι εντελώς πραγματικά. Πρόκειται για μη ορατές περιοχές ενέργειας που δημιουργούνται από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια.
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν άμεσες ενδείξεις ότι οι άνθρωποι μπορούν να αντιληφθούν συνειδητά αυτά τα πεδία με τον ίδιο τρόπο που μπορούμε να αγγίξουμε, να δούμε ή να ακούσουμε πράγματα στο περιβάλλον μας. Υπάρχουν όμως συσκευές που μπορούν να καταγράψουν ηλεκτρική ή μαγνητική δραστηριότητα, αν και δεν αποσαφηνίζουν την πηγή προέλευσης της.
Και εδώ προκύπτει, λέει η ειδικός, το φλέγον ερώτημα: Μπορεί οι διακυμάνσεις των EMF που καταγράφονται να σχετίζονται με παραφυσική δραστηριότητα;
Η επιστημονική μέθοδος μπορεί να βοηθήσει στην απάντηση αυτού του ερωτήματος, προσθέτει.
Σε μια μελέτη, που διεξήχθη στα θησαυροφυλάκια της South Street στο Εδιμβούργο, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία παρουσίασαν μεγαλύτερες διακυμάνσεις σε περιοχές με ιστορικό δηλώσεων εμφάνισης φαντασμάτων. Μια άλλη μελέτη επίσης διαπίστωσε μεγαλύτερη μεταβλητότητα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων σε επονομαζόμενες «στοιχειωμένες» περιοχές του Hampton Court Palace στην Αγγλία.
Ας υιοθετήσουμε λοιπόν την υπόθεση εργασίας ότι οι άνθρωποι μπορούμε ακόμα και ασυνείδητα να αντιλαμβανόμαστε αλλαγές σε περιβαλλοντικά ερεθίσματα, όπως τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Το ερώτημα παραμένει: Είναι το φάντασμα που προκάλεσε το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο ή το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο «έφερε» το φάντασμα;
Μέχρι σήμερα, μόνο μία ερευνητική ομάδα έχει επιχειρήσει να χειραγωγήσει πειραματικά περιβαλλοντικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των σύνθετων ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, και να μετρήσει τις επακόλουθες αντιλήψεις για το παραφυσικό.
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν πολλές ψυχοσωματικές αλλαγές που κυμαίνονταν από το αίσθημα ζάλης έως την αίσθηση ότι ήταν αποκομμένοι από το σώμα τους ενώ κάποιοι δήλωσαν ότι ένιωθαν και κάποια παρουσία που δεν μπορούσαν να δουν ξεκάθαρα. Οι καταγραφείσες εμπειρίες ωστόσο δεν αντιστοιχούσαν στον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές διαφοροποιούσαν τις περιβαλλοντικές συνθήκες για χάρη του πειράματος.
Είναι ενδιαφέρον πάντως ότι τα άτομα που περιέγραψαν αυτές τις αλλαγές ήταν τα ίδια που πίστευαν πιο έντονα στην ύπαρξη παραφυσικών φαινομένων, τονίζει η ειδικός.
Παράγοντας 2: Νευρολογικά μπερδέματα
Η Maffeo κάνει αναφορά και στην καταγραφή κάποιων παράξενων ενδείξεων που έχουν κατά καιρούς προκύψει σε κλινικές εξετάσεις όπου ασθενείς υπεβλήθησαν σε εφαρμογή χαμηλής τάσεως ηλεκτρικού ρεύματος στους κροτάφους της κεφαλής. Σε σχετική μελέτη, ένας ασθενής βίωσε μια «ψευδαίσθηση σκιώδους φιγούρας» που μιμούνταν, ακόμη και παρεμβαλλόταν, στις κινήσεις του. Αρκετοί δε, ανέφεραν εξωσωματικές εμπειρίες.
Πειραματικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι αυτή η περιοχή του εγκεφάλου, η κροταφοβρεγματική συμβολή, είναι πιθανώς κρίσιμη για την αίσθηση της ενσάρκωσης – δηλαδή της επίγνωσης ότι «κατοικούμε» στο ίδιο μας το σώμα. Τυχόν διαταραχή σε αυτό το σημείο του εγκεφάλου ίσως, εικάζουν οι ερευνητές, μπορεί να προκαλέσει σε κάποιους ανθρώπους μια αίσθηση απενσάρκωσης.
Οι νευροεπιστήμονες δεν είναι απολύτως σίγουροι για το πώς χτίζεται ο συγκεκριμένος μηχανισμός στον εγκέφαλο και υποθέτουν ότι η εγκεφαλική μας λειτουργία πιθανώς ενσωματώνει συνδυαστικά κάποιες σωματικές αισθήσεις, όπως η ισορροπία και η θέση του σώματος μας, με άλλες εσωτερικές διεργασίες, όπως η αίσθηση του εαυτού μας και των δράσεων μας. Όταν αυτή η ενσωμάτωση διαταράσσεται, ένα άτομο θα μπορούσε να βιώσει μια πολύ παράξενη αίσθηση της πραγματικότητας.
Μερικές φορές, παρερμηνεύουμε τις αισθήσεις μας και κατά τη διάρκεια του ύπνου, όταν ο εγκέφαλός μας αποκλείει τον εξωτερικό κόσμο. Κατά τη διάρκεια της ταχείας κίνησης των ματιών, δηλαδή του ύπνου REM, τις στιγμές που βλέπουμε τα πιο έντονα όνειρα μας, ο εγκέφαλος στέλνει μηνύματα που εμποδίζουν την κίνηση των σκελετικών μυών. Αυτό προκαλεί πλήρη παράλυση και στην ουσία προσφέρει νευρολογική προστασία στο σώμα μας αφού αλλιώς θα προσπαθούσε να αναπαραστήσει την κίνηση που βλέπουμε στο όνειρο μας.
Μερικοί άνθρωποι, ωστόσο, ξυπνούν κατά τη διάρκεια του ύπνου REM και διαπιστώνουν ότι δεν μπορούν να κινηθούν. Αν και η αδυναμία κίνησης υποχωρεί σχετικά γρήγορα όταν αφυπνιστούμε, εκείνη τη στιγμή τα νευρικά σήματα που ελέγχουν την τους σκελετικούς μας μύες έχουν «παγώσει», με αποτέλεσμα μια αναντιστοιχία τροφοδότησης ερεθισμάτων στο σώμα από τον εγκέφαλο. Αυτές οι μπερδεμένες αισθητηριακές πληροφορίες μπορεί να δημιουργήσουν φόβο, που μεταφράζει τις εικόνες και τους ήχους από τα όνειρά μας ως πραγματικότητα.
Παράγοντας 3: Χαρακτηριστικά προσωπικότητας
Το να βιώσει κάποιος από εμάς μια παραφυσική εμπειρία προϋποθέτει να χαρακτηρίσει ο ίδιος την εμπειρία του ως τέτοια.Ένας σκεπτικιστής λόγου χάρη, μπορεί να παρατηρήσει ότι ένιωσε περίεργα ή παράξενα, αλλά πιθανώς να μην οδηγηθεί σε μια εξήγηση που παραπέμπει στο παραφυσικό.
Υπάρχει ένα αυξανόμενο σύνολο ερευνών που υποδηλώνουν ότι άτομα με ορισμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας είναι πιο πιθανό να πιστεύουν στην ύπαρξη «κάτι άλλου» εκεί έξω...
Για παράδειγμα, ορισμένοι άνθρωποι, λέει η ειδικός, έχουν υπερβολική επίγνωση ασυνείδητων αντιλήψεων και ιδεών, οι οποίες στη συνέχεια γίνονται μέρος της συνειδητής τους σκέψης.
Οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο σχιζοτυπία, αναφερόμενοι σε τέτοιες περιπτώσεις και στατιστικά άτομα με υψηλά επίπεδα σχιζοτυπίας είναι πιο πιθανό να πιστεύουν στο παραφυσικό.
Η γνώμη της ειδικού
Αν και η καθηγήτρια Ψυχολογίας παραδέχεται ότι δεν μπορεί με βεβαιότητα να αποκλείσει την ύπαρξη φαντασμάτων, συγκλίνει ότι διαφοροποιήσεις στην συνηθισμένη λειτουργία του εγκεφάλου μπορεί να κάνουν κάποιους από εμάς πιο επιρρεπείς σε φαινομενικά παραφυσικές εμπειρίες.
Μια φυσική αλλαγή στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ή ένα επεισόδιο παράλυσης ύπνου προκαλούν ασυνήθιστες καταστάσεις που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε. Αναζητώντας νόημα σε αυτή την ασάφεια, κάποιοι θα διαστρεβλώσουν όπως λέει, τη διάκριση μεταξύ των εσωτερικά και εξωτερικά δημιουργούμενων αισθήσεων. Και αυτό τελικά θα το ονομάσουν παραφυσικό φαινόμενο.
Το να πιστεύει κάποιος στα φαντάσματα, προσθέτει, μπορεί να μην είναι από μόνο του αρκετό αν όμως προστεθεί κάποιος επιπλέον παράγοντας - περιβαλλοντικά ερεθίσματα, νευρολογικά προβλήματα ή ψυχολογικές καταστάσεις – τότε αυτό είναι αρκετό για να «γεννήσει» τελικά έναν πολύ αληθοφανή Κάσπερ…
Όταν κάποιος δεν μπορεί να δώσει καμία «φυσική» εξήγηση σε αυτό που νιώθει, μια υπερφυσική ερμηνεία μπορεί να είναι η μόνη που έχει νόημα, προσθέτει.
Πηγή: THE CONVERSATION.COM
