Η δημιουργική συνεργασία μεταξύ ανθρώπων διαφορετικής γενιάς μπορεί να προκαλέσει αξιοσημείωτες αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου τους. Νέα μελέτη δείχνει ότι όταν νέοι και ηλικιωμένοι ζωγραφίζουν μαζί, η εγκεφαλική τους δραστηριότητα παρουσιάζει μεγαλύτερο συγχρονισμό, ενώ συγκεκριμένα μοτίβα αυτής της «νευρωνικής σύνδεσης» φαίνεται να συνδέονται με το αίσθημα μοναξιάς ή κοινωνικής εγγύτητας.
Η μοναξιά, δηλαδή η υποκειμενική αίσθηση κοινωνικής απομόνωσης, αποτελεί ολοένα και σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για την υγεία. Για τον λόγο αυτό, επιστήμονες και φορείς υγείας αναζητούν τρόπους δημιουργίας ουσιαστικών κοινωνικών σχέσεων, ιδιαίτερα μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών.
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 20 Αυγούστου στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Biology, εξετάζει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν τέτοιες σχέσεις αρχίζουν να διαμορφώνονται.
Νέοι και ηλικιωμένοι ζωγράφισαν μαζί
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τη Ryssa Moffat από το ETH Zurich μελέτησε 31 ζεύγη αποτελούμενα από ανθρώπους διαφορετικών γενεών. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες ήταν άνω των 70 ετών, ενώ οι νεότεροι ήταν ηλικίας 18 έως 35 ετών.
Για σύγκριση, οι ερευνητές μελέτησαν και 30 ζεύγη ανθρώπων της ίδιας γενιάς, αποτελούμενα από νεότερους ενήλικες.
Οι συμμετέχοντες πήραν μέρος σε έξι συνεδρίες ενός δημιουργικού προγράμματος ζωγραφικής. Σε ορισμένες περιπτώσεις ζωγράφιζαν μόνοι τους και σε άλλες δημιουργούσαν μαζί, χωρίς να επιτρέπεται να μιλούν μεταξύ τους.
Σε κάθε συνεδρία οι ερευνητές αξιολογούσαν το αίσθημα μοναξιάς των συμμετεχόντων, τη στάση τους απέναντι στο άλλο άτομο και το πόσο κοντά κοινωνικά ένιωθαν με τον συνοδοιπόρο τους.
Παράλληλα, κατέγραφαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα με τη μέθοδο της λειτουργικής φασματοσκοπίας εγγύς υπερύθρου (fNIRS), η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση αλλαγών στην εγκεφαλική δραστηριότητα.
Στη συνέχεια υπολόγισαν τον βαθμό συγχρονισμού της εγκεφαλικής δραστηριότητας μεταξύ των δύο ατόμων.
Τι συνέβη όταν ζωγράφιζαν μαζί
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η εγκεφαλική δραστηριότητα των δύο ατόμων ήταν περισσότερο συγχρονισμένη όταν ζωγράφιζαν μαζί σε σχέση με όταν ζωγράφιζαν ο καθένας μόνος του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν δύο περιοχές του εγκεφάλου: ο δεξιός κάτω μετωπιαίος φλοιός και η δεξιά κροταφοβρεγματική συμβολή.
Στα ζευγάρια διαφορετικών γενεών, ο συγχρονισμός σε αυτές τις περιοχές όταν οι συμμετέχοντες ζωγράφιζαν μόνοι τους μπορούσε να προβλέψει το επίπεδο μοναξιάς.
Όταν όμως ζωγράφιζαν μαζί, ο συγχρονισμός στον δεξιό κάτω μετωπιαίο φλοιό συνδεόταν με το πόσο κοντά κοινωνικά ένιωθαν οι δύο συμμετέχοντες.
Το εύρημα δείχνει ότι η εγκεφαλική «σύνδεση» μεταξύ δύο ανθρώπων δεν έχει μία απλή ερμηνεία. Η σημασία της φαίνεται να εξαρτάται από το πλαίσιο στο οποίο εμφανίζεται.
Ο συγχρονισμός δεν αυξανόταν με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις ομάδες
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μια ενδιαφέρουσα διαφορά στην πορεία των έξι συνεδριών.
Στα ζευγάρια ανθρώπων της ίδιας γενιάς, ο συγχρονισμός της εγκεφαλικής δραστηριότητας αυξανόταν σταδιακά καθώς περνούσε ο χρόνος.
Αντίθετα, στα ζευγάρια διαφορετικών γενεών ο συγχρονισμός μειωνόταν κατά τη διάρκεια των συνεδριών.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα αυτά δείχνουν πως η διαπροσωπική εγκεφαλική συγχρονία είναι μια δυναμική διαδικασία που μεταβάλλεται καθώς οι άνθρωποι γνωρίζονται και δημιουργούν σχέσεις.
Η μελέτη, ωστόσο, είχε περιορισμούς. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες μόνο σε έξι συνεδρίες και δεν μπόρεσαν να συμπεριλάβουν στην ομάδα σύγκρισης ζευγάρια ηλικιωμένων ανθρώπων της ίδιας γενιάς.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η κοινή δημιουργική δραστηριότητα μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει τη μοναξιά. Δείχνουν, ωστόσο, ότι η δημιουργία μιας κοινής εμπειρίας μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών γενεών συνοδεύεται από μετρήσιμες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι εγκέφαλοί τους.
