Η οδήγηση είναι μια σύνθετη δραστηριότητα που απαιτεί διαρκή προσοχή, καλή μνήμη, γρήγορη επεξεργασία πληροφοριών και ικανότητα άμεσης λήψης αποφάσεων. Καθώς μεγαλώνουμε, ορισμένες από αυτές τις γνωστικές λειτουργίες μπορεί να επιβραδύνονται, αν και ο βαθμός των αλλαγών διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Νέα μελέτη δείχνει ότι σε ορισμένους ηλικιωμένους, ο συνδυασμός μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής και παθολογίας της πρωτεΐνης tau στον εγκέφαλο μπορεί να συνδέεται με ταχύτερη εμφάνιση πιο επικίνδυνων συμπεριφορών κατά την οδήγηση.

Η παθολογική συσσώρευση της πρωτεΐνης tau στα εγκεφαλικά κύτταρα αποτελεί έναν από τους βιολογικούς δείκτες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Όταν η κατάθλιψη επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία

Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή δεν αφορά μόνο τη διάθεση. Μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα συγκέντρωσης, τη μνήμη, τη λήψη αποφάσεων και τον σχεδιασμό.

Αυτές οι λειτουργίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές στην οδήγηση, όπου ο οδηγός πρέπει να επεξεργάζεται ταυτόχρονα πολλές πληροφορίες, να αντιλαμβάνεται τις αλλαγές στο περιβάλλον και να αντιδρά γρήγορα σε απρόβλεπτες καταστάσεις.

Οι ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Washington και το Adelphi University θέλησαν να εξετάσουν κατά πόσο η κατάθλιψη και οι βιολογικές ενδείξεις της νόσου Αλτσχάιμερ μπορεί να επηρεάζουν από κοινού την οδηγική συμπεριφορά των μεγαλύτερων σε ηλικία ανθρώπων.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry.

«Η οδήγηση είναι μια σύνθετη δραστηριότητα που μπορεί να επηρεαστεί από διαταραχές της διάθεσης και νευροεκφυλιστικές παθήσεις», σημειώνουν οι ερευνητές Yiqi Zhu, David C. Brown και οι συνεργάτες τους.

Τετραετής παρακολούθηση

Στη μελέτη συμμετείχαν 269 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Από αυτούς, οι 61 είχαν διαγνωστεί με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τομογραφίες εκπομπής ποζιτρονίων (PET) για να εντοπίσουν στους συμμετέχοντες παθολογική συσσώρευση αμυλοειδούς ή tau, δύο πρωτεΐνες που χρησιμοποιούνται ως βιολογικοί δείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων νευροεκφυλιστικών διαταραχών.

Παράλληλα, εγκατέστησαν στα αυτοκίνητα των συμμετεχόντων ειδικές συσκευές που κατέγραφαν την κίνηση των οχημάτων και δεδομένα GPS. Οι συμμετέχοντες έφεραν επίσης μικρές συσκευές Bluetooth, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να επιβεβαιώνουν ποιος βρισκόταν στο αυτοκίνητο σε κάθε διαδρομή.

Η παρακολούθηση διήρκεσε κατά μέσο όρο 4,5 χρόνια, ή περίπου 54 μήνες.

Οι επιστήμονες εξέτασαν, μεταξύ άλλων, τον αριθμό των διαδρομών, τη μέγιστη απόσταση που διένυαν οι οδηγοί, τα απότομα φρεναρίσματα, τις απότομες στροφές, τις ξαφνικές επιταχύνσεις, τις περιπτώσεις υπερβολικής ταχύτητας, αλλά και τον αριθμό των διαφορετικών προορισμών που επισκέπτονταν.

Ένας επικίνδυνος συνδυασμός

Οι συμμετέχοντες που είχαν τόσο μείζονα κατάθλιψη όσο και θετικό δείκτη tau στην PET παρουσίασαν με την πάροδο του χρόνου μεγαλύτερη αύξηση σε ορισμένες συμπεριφορές που θεωρούνται ενδεικτικές πιο επικίνδυνης οδήγησης.

Ειδικότερα, τα απότομα φρεναρίσματα αυξήθηκαν ταχύτερα σε σύγκριση με τους υγιείς ηλικιωμένους χωρίς τις συγκεκριμένες διαγνώσεις.

Παράλληλα, οι άνθρωποι με κατάθλιψη και συσσώρευση tau εμφάνισαν ταχύτερη αύξηση στις απότομες στροφές σε σύγκριση με όσους είχαν κατάθλιψη χωρίς αντίστοιχη ένδειξη παθολογίας tau.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τα μοτίβα των διαδρομών. Οι οδηγοί αυτοί εμφάνιζαν περισσότερο απρόβλεπτα μοτίβα οδήγησης με την πάροδο του χρόνου, σε αντίθεση με την αναμενόμενη σταδιακή μείωση της τυχαιότητας που παρατηρήθηκε σε άλλες ομάδες.

Δεν παρατηρήθηκε το ίδιο σε όλους τους συμμετέχοντες

Η μελέτη δεν έδειξε ότι κάθε ηλικιωμένος με κατάθλιψη ή βιολογικούς δείκτες Αλτσχάιμερ οδηγεί πιο επικίνδυνα.

Οι συμμετέχοντες με κατάθλιψη αλλά χωρίς ένδειξη παθολογίας tau δεν παρουσίασαν σημαντικά περισσότερες επικίνδυνες συμπεριφορές σε σχέση με τους υγιείς συμμετέχοντες.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ορισμένοι συμμετέχοντες που είχαν βιολογικούς δείκτες Αλτσχάιμερ αλλά δεν είχαν κατάθλιψη εμφάνισαν σε ορισμένες περιπτώσεις πιο προσεκτικά μοτίβα οδήγησης.

Τα αποτελέσματα επομένως δεν υποδεικνύουν ότι η κατάθλιψη ή η παθολογία Αλτσχάιμερ προκαλούν ανεξάρτητα μια γενικευμένη επιδείνωση της οδήγησης. Αντίθετα, αφήνουν να εννοηθεί ότι μπορεί να υπάρχει μια πιο σύνθετη σχέση μεταξύ κατάθλιψης, παθολογίας tau και αλλαγών στην καθημερινή λειτουργικότητα.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι συμμετέχοντες με κατάθλιψη εμφάνιζαν συχνότερα θετικότητα στην tau σε σχέση με θετικότητα στο αμυλοειδές, εύρημα που, σύμφωνα με τους ίδιους, ενισχύει το ενδιαφέρον για πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ της κατάθλιψης και της παθολογίας tau.

«Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της παρακολούθησης των ηλικιωμένων οδηγών για την εμφάνιση πρώιμων ενδείξεων λειτουργικής ευαλωτότητας που σχετίζεται με διαταραχές της διάθεσης και νευροεκφυλισμό», γράφουν οι ερευνητές.