Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών με ανακοίνωσή του εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τη μεγάλη διασπορά του Ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική, η οποία εμφανίζει φέτος ιδιαίτερα αυξημένο επιδημιολογικό φορτίο. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι περίπου 6 στα 10 κρούσματα της χώρας εντοπίζονται στην Αττική, γεγονός που καταδεικνύει τη δυσανάλογη επιβάρυνση της μεγαλύτερης Περιφέρειας της χώρας.

Η σημερινή εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συγκριθεί με τα προηγούμενα χρόνια. Το 2022 και το 2023 δεν καταγράφηκαν ανθρώπινα κρούσματα λοίμωξης από τον Ιό του Δυτικού Νείλου στην Αττική, παρότι ο ιός κυκλοφορούσε σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας.

Σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας

Ο ΙΣΑ υπογραμμίζει ότι πρόκειται για σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς έχουν ήδη χαθεί ανθρώπινες ζωές. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί αναγκαίο να διερευνηθεί πλήρως εάν υπήρξαν καθυστερήσεις, παραλείψεις ή αστοχίες στην επιτήρηση, στην πρόληψη και στην εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων απόκρισης, από τους αρμόδιους φορείς.

Η προστασία της ανθρώπινης ζωής επιβάλλει πλήρη διαφάνεια, δημοσιοποίηση όλων των σχετικών δεδομένων και σαφή αποτίμηση των ενεργειών που έγιναν ή δεν έγιναν, ώστε να διαπιστωθεί εάν προκύπτουν ευθύνες και να αποτραπούν αντίστοιχα φαινόμενα στο μέλλον.

Ο ΙΣΑ ζητά να δοθούν στη δημοσιότητα τα δεδομένα για την εντομολογική επιτήρηση, την αξιολόγηση του κινδύνου και τις δράσεις απόκρισης που εφαρμόστηκαν στην Αττική.

Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η αντιμετώπιση του Ιού του Δυτικού Νείλου δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικούς ή εκ των υστέρων ψεκασμούς. Η διαχείριση πρέπει να βασίζεται σε μετρήσιμα δεδομένα, σε συνεχή εντομολογική επιτήρηση και σε σαφώς προκαθορισμένα πρωτόκολλα απόκρισης. Η ύπαρξη πολλών ψεκασμών από μόνη της δεν αρκεί για να αποδείξει την αποτελεσματικότητα ενός προγράμματος, εάν δεν είναι γνωστό πότε έγιναν, πού έγιναν, με ποια επιστημονικά δεδομένα αποφασίστηκαν και ποιο αποτέλεσμα είχαν.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν υπήρχαν στην Αττική συστηματικοί δείκτες παρακολούθησης της επικινδυνότητας και της κυκλοφορίας του ιού, αντίστοιχοι με εκείνους που εφαρμόζονται σε άλλες περιοχές, όπως για παράδειγμα στη Δυτική Ελλάδα, όπου μηδενίστηκαν τα κρούσματα.

Εντομολογικά δίκτυα επιτήρησης

Ο ΙΣΑ ζητά να δοθούν στη δημοσιότητα τα στοιχεία από τα εντομολογικά δίκτυα επιτήρησης και να διευκρινιστεί εάν και πότε διαπιστώθηκε αυξημένη κυκλοφορία του ιού καθώς και εάν ενεργοποιήθηκε εγκαίρως το προβλεπόμενο Πρωτόκολλο Συναγερμού. Παράλληλα, ζητά να γνωστοποιηθούν οι συγκεκριμένες δράσεις που ακολουθήθηκαν και η ακτίνα εφαρμογής των παρεμβάσεων, καθώς και ο χρόνος που μεσολάβησε από την καταγραφή του αυξημένου κινδύνου έως την υλοποίηση των μέτρων.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι να αποσαφηνιστεί εάν η επιχειρησιακή απόκριση ενεργοποιήθηκε με βάση τα πρώτα ευρήματα που προκύπτουν στις αρχές του καλοκαιριού από την εντομολογική και επιζωοτιολογική επιτήρηση, όπως προβλέπουν τα σχετικά πρωτόκολλα ή εάν υπήρξε μοιραία καθυστέρηση.

Σχολιάζοντας το θέμα, ο Πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης δήλωσε: «Η μεγάλη συγκέντρωση κρουσμάτων του Ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική προκαλεί εύλογη ανησυχία και πολλά ερωτηματικά. Όταν περίπου έξι στα δέκα κρούσματα της χώρας καταγράφονται στην Αττική, ενώ το 2022 και το 2023 είχαν μηδενιστεί, οφείλουμε να εξετάσουμε με επιστημονικά κριτήρια τι άλλαξε και πόσο έγκαιρα και αποτελεσματικά εφαρμόστηκαν τα προβλεπόμενα μέτρα. Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν εξαντλείται στον αριθμό των ψεκασμών. Χρειάζεται οργανωμένο σύστημα εντομολογικής επιτήρησης, έγκαιρη ανίχνευση της κυκλοφορίας του ιού, σαφές πρωτόκολλο συναγερμού και άμεση εφαρμογή συγκεκριμένων δράσεων απόκρισης».

Ο ΙΣΑ ζητά να δημοσιοποιηθούν:

• οι δείκτες παρακολούθησης της επικινδυνότητας και της κυκλοφορίας του ιού στην Αττική και οι αντίστοιχες χρονοσειρές δεδομένων,
• ο αριθμός και η γεωγραφική κατανομή των παγίδων, η συχνότητα των δειγματοληψιών και ο αριθμός των δειγμάτων που εξετάστηκαν,
• τα αποτελέσματα της εντομολογικής και επιζωοτιολογικής επιτήρησης πριν από την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπινων κρουσμάτων
• η ημερομηνία κατά την οποία διαπιστώθηκε για πρώτη φορά αυξημένη κυκλοφορία του ιού ή αυξημένος εντομολογικός κίνδυνος,
• οι αποφάσεις που ελήφθησαν με βάση τα παραπάνω δεδομένα και οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις που ακολούθησαν,
• το επιχειρησιακό σχέδιο και τα πρωτόκολλα απόκρισης που εφαρμόστηκαν όταν διαπιστώθηκε αυξημένη κυκλοφορία του ιού,
• οι δράσεις αστικής καταπολέμησης και προνυμφοκτονίας που πραγματοποιήθηκαν πριν από την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπινων κρουσμάτων,
• ο χρόνος που μεσολάβησε από τη γνωστοποίηση κάθε κρούσματος έως την εφαρμογή των προβλεπόμενων παρεμβάσεων,
• οι περιοχές και οι ακτίνες στις οποίες πραγματοποιήθηκαν ψεκασμοί ή άλλες δράσεις καταπολέμησης,
• τα στοιχεία που αποδεικνύουν εάν και σε ποιο βαθμό εφαρμόστηκαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.

Ο ΙΣΑ θεωρεί ότι όταν η Αττική εμφανίζει τόσο υψηλό επιδημιολογικό φορτίο, η πλήρης διαφάνεια των δεδομένων είναι αναγκαία τόσο για την επιστημονική αξιολόγηση της κατάστασης όσο και για την ενημέρωση και προστασία των πολιτών.