Πρόσφατα η εταιρεία αποκριάτικων αξιοθέατων America Haunts εκτίμησε ότι οι Αμερικανοί ξοδεύουν ούτε λίγο ούτε πολύ περισσότερα από 500 εκατομμύρια δολάρια σε ετήσια βάση για να βρεθούν σε στοιχειωμένα σπίτια, μόνο και μόνο για να νιώσουν το αίσθημα του τρόμου. Μάλιστα πολλοί δεν περιορίζουν την ψυχαγωγία του τρόμου στις μακρινές και γεμάτες προκαταλήψεις εποχές, αλλά καταβροχθίζουν ταινίες τρόμου, αντίστοιχες σειρές και βιβλία όλο το χρόνο.
Στους περισσότερους ανθρώπους, αυτή η ενασχόληση με τον τρόμο μάλλον φαίνεται παράξενη. Ήδη ο κατάλογος του τρόμου στην καθημερινότητα είναι μεγάλος: Πυροβολισμοί με νεκρούς σε σχολεία, κακοποίηση παιδιών και γυναικών, πόλεμοι κ.ά. Κι όμως ο κατασκευασμένος φόβος για ψυχαγωγία κάνει θραύση.
Σύμφωνα με μια θεωρία ότι τα συναισθήματα εξελίχθηκαν ως καθολική εμπειρία στους ανθρώπους επειδή τους βοηθούν να επιβιώσουν . Η δημιουργία φόβου σε μια κατά τα άλλα ασφαλή ζωή μπορεί να είναι ευχάριστη - και είναι ένας τρόπος για τους ανθρώπους να εξασκούνται και να προετοιμάζονται για τους κινδύνους της πραγματικής ζωής. Οι ελεγχόμενες εμπειρίες φόβου τις οποίες μπορείτε να διακόψετε όποτε θέλετε, κλείνοντας για παράδειγμα το βιβλίο που διαβάζετε, προσφέρουν τη φυσιολογική έξαρση που προκαλεί ο φόβος, χωρίς να αντιμετωπίσετ τον πραγματικό κίνδυνο.
Όταν αντιλαμβάνεστε ότι απειλείστε, η αδρεναλίνη ανεβαίνει στο σώμα σας και ενεργοποιείται αυτόματα η εξελικτική αντίδραση «πάλεψε ή φύγε». Ο καρδιακός σας ρυθμός αυξάνεται, αναπνέετε βαθύτερα και γρηγορότερα και η αρτηριακή σας πίεση ανεβαίνει. Το σώμα σας ετοιμάζεται είτε να αμυνθεί απέναντι στον κίνδυνο είτε να απομακρυνθεί από την απειλή όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Αυτή η σωματική αντίδραση είναι ζωτικής σημασίας όταν αντιμετωπίζετε την πραγματική απειλή. Όταν βιώνετε ελεγχόμενο φόβο -όπως το jump scares σε μια τηλεοπτική σειρά με ζόμπι- μπορείτε να απολαύσετε αυτή την ενεργοποιημένη αίσθηση, παρόμοια με το «τρέξε γρήγορα», χωρίς κινδύνους. Και στη συνέχεια, μόλις αντιμετωπιστεί η απειλή, το σώμα σας απελευθερώνει τον νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη, ο οποίος παρέχει αισθήματα ευχαρίστησης και ανακούφισης.
Σε παλαιότερη μελέτη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που επισκέφθηκαν ένα στοιχειωμένο σπίτι υψηλής έντασης βιώνοντας μια ελεγχόμενη εμπειρία φόβου, εμφάνισαν λιγότερη εγκεφαλική δραστηριότητα ως απόκριση στα ερεθίσματα και λιγότερο άγχος μετά την έκθεση. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι η έκθεση στον «ψυχαγωγικό» τρόμο μπορεί πραγματικά να σας ηρεμήσει μετά. Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί επίσης να εξηγεί γιατί κάποιοι επιλέγουν να χαλαρώνουν από την κοπιώδη καθημερινότητα βλέποντας σειρές θρίλερ με ζόμπι.
Οι δεσμοί που δυναμώνουβ
Ένα βασικό χαρακτηριστικό των ανθρώπων είναι η αίσθηση ότι ανήκουν σε μια κοινωνική ομάδα ή σύνολο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι Αμερικανοί που χάνουν αυτούς τους δεσμούς είναι τα θύματα της επιδημίας της μοναξιάς, η οποία εκθέτει τους ανθρώπους σε υψηλό κίνδυνο για ψυχικά αλλά και σωματικά προβλήματα υγείας.
Το να περνάτε με τους ανθρώπους σας έντονες εμπειρίες φόβου όπως μια μεγάλη πυρκαγιά στην οποία συμμετείχατε εθελοντικά ως πυροσβέστες, ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ των μελών της παρέας, νιώθοντας θετικά συναισθήματα κάθε φορά που θα σκέφτεστε αυτούς τους ανθρώπους ακόμη και αν περάσουν μήνες ή χρόνια.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τις ελεγχόμενες εμπειρίες φόβου. Η έκθεση στο άγχος δεν πυροδοτεί μόνο την αντίδραση να δώσετε τη μάχη ή απλά να φύγετε, αλλά σε πολλές καταστάσεις ξεκινά επίσης αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν σύστημα «προσφοράς και φιλίας». Μια αντιλαμβανόμενη απειλή ωθεί τους ανθρώπους να φροντίζουν τους απογόνους τους και να δημιουργούν κοινωνικούς και συναισθηματικούς δεσμούς για προστασία και άνεση. Το σύστημα αυτό ρυθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη λεγόμενη «ορμόνη της αγάπης», την ωκυτοκίνη .
Η αντίδραση αυτή είναι ιδιαίτερα πιθανή όταν βιώνετε άγχος γύρω από άλλους με τους οποίους έχετε ήδη δημιουργήσει θετικούς κοινωνικούς δεσμούς. Όταν αντιμετωπίζετε στρεσογόνους παράγοντες μέσα στο κοινωνικό σας δίκτυο, τα επίπεδα της ωκυτοκίνης σας αυξάνονται για να ξεκινήσουν στρατηγικές κοινωνικής αντιμετώπισης. Ως αποτέλεσμα, όταν περιηγείστε σε μια ψυχαγωγική εμπειρία φόβου, όπως ένα στοιχειωμένο σπίτι με φίλους, δημιουργείτε το συναισθηματικό σκηνικό για να νιώσετε δεμένοι με τους ανθρώπους δίπλα σας.
Το να κάθεστε στο σκοτάδι με τους φίλους σας ενώ παρακολουθείτε μια τρομακτική ταινία ή να περιηγείστε σε έναν στοιχειωμένο λαβύρινθο καλαμποκιού με μια συνοδό είναι καλό για την υγεία σας, καθώς σας βοηθά να ενισχύσετε αυτές τις κοινωνικές συνδέσεις.
Οι ελεγχόμενες εμπειρίες φόβου μπορούν επίσης να είναι ένας τρόπος για να προετοιμαστείτε για το χειρότερο.
Θυμηθείτε τις πρώτες ημέρες της πανδημίας COVID-19, όταν οι ταινίες «Contagion» και «Outbreak» ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς στις πλατφόρμες streaming, καθώς οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βρίσκονταν κατ' ανάγκη έγκλειστοι στα σπίτια τους. Παρακολουθώντας σενάρια απειλών να διαδραματίζονται με ελεγχόμενους τρόπους μέσω των μέσων ενημέρωσης, μπορείτε να μάθετε για τους φόβους σας και να προετοιμαστείτε συναισθηματικά για μελλοντικές απειλές.
Για παράδειγμα, ερευνητές του Εργαστηρίου Ψυχαγωγικού Φόβου του Πανεπιστημίου Aarhus στη Δανία απέδειξαν σε μια μελέτη ότι οι άνθρωποι που κατανάλωναν τακτικά προϊόντα τρόμου ήταν πιο ανθεκτικοί ψυχολογικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 σε σχέση με τους μη οπαδούς του τρόμου. Οι επιστήμονες υποθέτουν ότι αυτή η ανθεκτικότητα μπορεί να είναι αποτέλεσμα ενός είδους εκπαίδευσης που πέρασαν αυτοί οι οπαδοί - εξασκήθηκαν στην αντιμετώπιση του φόβου και του άγχους που προκαλούσε η προτιμώμενη μορφή ψυχαγωγίας τους. Ως αποτέλεσμα, ήταν καλύτερα προετοιμασμένοι να διαχειριστούν τον πραγματικό φόβο που προκάλεσε η πανδημία.
Καίρια τεχνική επιβίωσης
Στην περίπτωση των ελεγχόμενων εμπειριών φόβου, το να υποβάλετε τον εαυτό σας σε δοκιμασία τρόμου ίσως αποδειχθεί είναι μια καίρια τεχνική που θα σας βοηθήσει να επιβιώσετε και να προσαρμοστείτε σε έναν τρομακτικό κόσμο. Προκαλώντας ισχυρά, θετικά συναισθήματα, ενισχύοντας τα κοινωνικά δίκτυα και προετοιμάζοντάς σας για τους χειρότερους φόβους σας, είστε καλύτερα σε θέση να αντιμετωπίσετε την κάθε μέρα στο έπακρο.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα επιλέξετε ανάμεσα σε μια αισιόδοξη κωμωδία και ένα ανατριχιαστικό θρίλερ για την κινηματογραφική σας βραδιά, επιλέξτε τη σκοτεινή πλευρά - κάνει καλό στην υγεία σας.
Πηγή: TheConversation.com
