Περισσότερες χώρες έχουν υιοθετήσει φέτος σχέδια για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής (AMR), ωστόσο οι περισσότερες δεν καταφέρνουν να μετατρέψουν τις δεσμεύσεις τους σε χρηματοδοτούμενα προγράμματα. Ως αποτέλεσμα, ο κόσμος εξακολουθεί να απέχει από την επίτευξη βασικών στόχων που έχουν τεθεί για το 2030, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).
Από τις 183 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι 173 δήλωσαν ότι διαθέτουν εθνικό σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής, έναντι μόλις 79 το 2017. Ωστόσο, μόνο 42 χώρες ανέφεραν ότι τα σχέδιά τους χρηματοδοτούνται και εφαρμόζονται στην πράξη.
Η ετήσια έρευνα πραγματοποιείται από τον ΠΟΥ, το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων και τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας.
Η μικροβιακή αντοχή εμφανίζεται όταν οι μικροοργανισμοί εξελίσσονται και παύουν να ανταποκρίνονται στα φάρμακα, συχνά ως αποτέλεσμα της κακής χρήσης και της υπερβολικής κατανάλωσης αντιμικροβιακών σκευασμάτων.
Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2024, οι χώρες συμφώνησαν σε μια σειρά στόχων για το 2030, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, το οποίο, σύμφωνα με τους ειδικούς, απειλεί να υπονομεύσει δεκαετίες ιατρικής προόδου.
«Ιατρικές διαδικασίες που σήμερα θεωρούμε δεδομένες γίνονται πολύ πιο επικίνδυνες όταν τα αντιβιοτικά και τα αντιμικροβιακά φάρμακα παύουν να είναι αποτελεσματικά», δήλωσε ο Jean Pierre Nyemazi, αναπληρωτής διευθυντής του τμήματος του ΠΟΥ για τη μικροβιακή αντοχή. Όπως πρόσθεσε, η ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών δεν καταφέρνει να πιάσει τους ρυθμούς της εξάπλωσης της μικροβιακής αντοχής.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μία στις έξι εργαστηριακά επιβεβαιωμένες βακτηριακές λοιμώξεις είναι ανθεκτική στα αντιβιοτικά, ενώ οι λοιμώξεις από ανθεκτικά μικρόβια θα μπορούσαν να συμβάλουν σε περισσότερους από 39 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως μέσα στα επόμενα 25 χρόνια, εάν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις.
Κενά στην πρόληψη των λοιμώξεων
Η έρευνα του 2026 ανέδειξε σημαντικές ελλείψεις στην πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων, έναν από τους αποτελεσματικότερους τρόπους περιορισμού της ανάγκης για αντιβιοτικά.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, 128 χώρες διαθέτουν πλέον εθνικά προγράμματα και κατευθυντήριες οδηγίες για την πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων, έναντι 90 το 2018. Ωστόσο, μόλις 69 χώρες, δηλαδή το 38%, έχουν εφαρμόσει αυτά τα προγράμματα σε εθνικό επίπεδο, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τον στόχο του 90% έως το 2030.
Παράλληλα, 131 χώρες ανέφεραν ότι διαθέτουν εθνικό εργαστήριο αναφοράς με δυνατότητα ελέγχου της αντοχής κοινών βακτηρίων στα αντιβιοτικά. Ωστόσο, μόνο 66 μπορούν να πραγματοποιούν ελέγχους τόσο για τη βακτηριακή όσο και για τη μυκητιασική αντοχή. Υπενθυμίζεται ότι οι χώρες έχουν συμφωνήσει να διασφαλίσουν πως το 80% θα διαθέτει αυτές τις δυνατότητες έως το 2030.
Ο ΠΟΥ δημοσίευσε επίσης δύο εργαλειοθήκες για την ενίσχυση των διαγνωστικών δυνατοτήτων των χωρών: η πρώτη περιγράφει τις απαραίτητες εξετάσεις και η δεύτερη τις εργαστηριακές διαδικασίες.
Πρόοδος στην επιτήρηση, αλλά περιορισμένη αξιοποίηση των δεδομένων
Σημαντική επέκταση καταγράφεται και στα συστήματα επιτήρησης. Σύμφωνα με την έκθεση, 113 χώρες παρακολουθούν πλέον τη χρήση αντιβιοτικών και 109 καταγράφουν τη μικροβιακή αντοχή, έναντι 65 και 39 χωρών αντίστοιχα το 2017.
Ωστόσο, μόλις 21 χώρες ανέφεραν ότι συνδυάζουν τα δύο σύνολα δεδομένων. Πρόκειται για ένα κρίσιμο βήμα, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, καθώς επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της σχέσης μεταξύ της χρήσης αντιβιοτικών και της ανάπτυξης αντοχής, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων εθνικών στρατηγικών αντιμετώπισης του προβλήματος.
Πηγή: Reuters





