Παρόλο που οι συγκεκριμένες τεχνολογικές δυνατότητες μπήκαν στην ζωή μας μόλις λίγα χρόνια πριν, αποτελούν ήδη ένα σταθερό χαρακτηριστικό στην καθημερινότητα πολλών από εμάς, είτε όταν ρωτάμε το ChatGPT την καλύτερη συνταγή για ινδικό κοτόπουλο, είτε όταν του ζητάμε να συνοψίσει για λογαριασμό μας εκείνη την βαρετή έκθεση που χρειαζόμαστε για τη δουλειά.

Η συγκεκριμένη μελέτη δημοσιεύθηκε στο JAMA Network, και ο στόχος ήταν να διερευνηθεί αν η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί τελικά να επηρεάζει και την ψυχική υγεία των χρηστών.

Η σύνδεση που προέκυψε

Οι ερευνητές μελέτησαν δεδομένα δύο μηνών, από 20.847 ενήλικες συμμετέχοντες. Στο πλαίσιο της έρευνας, όλοι ρωτήθηκαν: «Πόσο συχνά χρησιμοποιείτε τις ακόλουθες τεχνολογίες;»

Οι διαθέσιμες απαντήσεις ήταν ποτέ, μία ή δύο φορές, περίπου μία φορά το μήνα, περίπου μία φορά την εβδομάδα, πολλές φορές την εβδομάδα, κάθε μέρα και πολλές φορές την ημέρα. Το ερωτηματολόγιο επίσης περιείχε ερωτήσεις που σχετίζονταν με θέματα ψυχικής υγείας.

Η μετέπειτα ανάλυση έδειξε ότι το 10,3% του δείγματος χρησιμοποιούσε Τεχνητή Νοημοσύνη κάθε μέρα, και από αυτούς το 5,3% παραπάνω από μια φορά.

Μεταξύ των καθημερινών χρηστών, περίπου οι μισοί τη χρησιμοποιούσαν για εργασιακούς λόγους, το 11,4% για θέματα σπουδών και το 87,1% για προσωπικά ζητήματα.

Οι ερευνητές δεν εξεπλάγησαν ανακαλύπτοντας ότι η χρήση της τεχνολογίας διέφερε σημαντικά ανάλογα με τη δημογραφική ομάδα. Οι πιο συχνοί χρήστες ήταν πιθανότερο να είναι νεότεροι, με υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης, καλύτερο εισόδημα και κάτοικοι αστικού περιβάλλοντος.

Η πιθανή σύνδεση

Σύμφωνα με τον Roy H. Perlis, MD, MSc, καθηγητή ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και κλινικό ερευνητή στο Mass General Research Institute, «οι πιθανότητες τουλάχιστον για εκδήλωση “μέτριας” κατάθλιψης (ο διαγνωστικός δείκτης στα όρια του οποίου συνήθως οι κλινικοί γιατροί παραπέμπουν κάποιον για περαιτέρω αξιολόγηση και θεραπεία) ήταν 30% μεγαλύτερες μεταξύ εκείνων που χρησιμοποιούσαν τουλάχιστον καθημερινά Τεχνητή Νοημοσύνη». Παρόμοιο μοτίβο προέκυψε και όσον αφορά σε συμπτώματα άγχους και ευερεθιστότητας.

Ψάχνοντας βαθύτερα τα ευρήματα της μελέτης, οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η σύνδεση με προβλήματα ψυχικής υγείας ήταν σημαντική μόνο όταν η χρήση της AI αφορούσε προσωπικά θέματα και όχι αναζητήσεις για εργασιακούς ή εκπαιδευτικούς λόγους.

Περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις

Όπως συμβαίνει συχνά σε έρευνες, λένε οι ειδικοί, η συγκεκριμένη μελέτη δημιούργησε μια σειρά νέων ερωτημάτων, με βασικότερο ίσως το θέμα αιτίας και αποτελέσματος.

«Δεν γνωρίζουμε αν (η συχνή χρήση της AI) αποτελεί αιτία, αποτέλεσμα ή τίποτα από τα δύο», εξηγεί ο Δρ.Perlis προσθέτοντας ότι «σίγουρα είναι πιθανό άτομα με πιο έντονα καταθλιπτικά συμπτώματα, να χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη πιο συχνά».

Ένα άλλο ερώτημα που έμεινε ανοιχτό είναι αυτό της συσχέτισης με την ηλικία του χρήστη. Οι συμμετέχοντες κάτω των 25 ή άνω των 64 ετών δεν είχαν τα ίδια χαρακτηριστικά -όπως οι υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες- που συνέδεαν τυχόν συμπτώματα ψυχικής υγείας με τον τρόπο που χρησιμοποιούσαν την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Παράλληλα, σύμφωνα με τους ειδικούς, ίσως συγκεκριμένες μορφές χρήσης της AI, να είναι πιο “προβληματικές” σε σχέση με άλλες. «Ως ψυχίατρος», υπογραμμίζει ο Δρ. Perlis, «σίγουρα ανησυχώ για τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως υποκατάστατο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης».

Τον προβληματισμό αυτό συμμερίζεται και ο ψυχοθεραπευτής John Puls, LCSW, MCAP, ειδικός σε θέματα εθισμών στο Full Life Comprehensive Care. «Τα αποτελέσματα δεν με εκπλήσσουν καθόλου», λέει. «Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης συχνά εμποδίζει την συμμετοχή σε ουσιαστικές συζητήσεις με άλλους και στη λήψη υποστήριξης από αυτούς».

Αυτό, εξηγεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε απομόνωση και μοναξιά. Ο Puls υπογραμμίζει επίσης ότι «όταν η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης της σκέψης μας και της επίλυσης προβλημάτων για λογαριασμό μας, είναι φυσικό να αρχίσει κάποιος να αισθάνεται ότι δεν έχει σκοπό, κατάσταση που θα μπορούσε να προκαλέσει κατάθλιψη».

Χρήση με όρους ασφάλειας

Παρόλο που τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορεί να θεωρηθούν ανησυχητικά, ο Perlis ελπίζει ότι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για θέματα προσωπικής φύσεως θα μπορούσε επίσης να έχει οφέλη εάν αναπτυχθεί με τον σωστό τρόπο.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα chatbots μπορεί να αποτέλεσουν πολλά υποσχόμενες παρεμβάσεις για άτομα που διαφορετικά δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ψυχοθεραπεία», τονίζει. «Αλλά μόνο εάν αυτά σχεδιάζονται και επιβλέπονται προσεκτικά, και ιδανικά όταν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με έναν θεραπευτή».

Πηγή: MEDICAL NEWS TODAY.COM