Πώς μπορεί η Ελλάδα να διατηρήσει τη δημοσιονομική της σταθερότητα και ταυτόχρονα, να διασφαλίσει ότι οι ασθενείς θα έχουν έγκαιρη πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες; Ποιος είναι ο σχεδιασμός της φαρμακευτικής πολιτικής, όταν η ζήτηση για καινοτόμες θεραπείες αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς από τους διαθέσιμους πόρους; Αυτά, μαζί με άλλα κρίσιμα ερωτήματα, βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 3ου SFEE Summit, που διοργανώνει ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ

Η Γενική Γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Παυλίνα Καρασιώτου, αναφέρθηκε στις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας και στις παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια για την ενίσχυση της φαρμακευτικής δαπάνης. Όπως σημείωσε, από το 2019 έως το 2026 η δημόσια χρηματοδότηση του φαρμάκου αυξήθηκε κατά 852 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας συνολική αύξηση 34%, ενώ υπογράμμισε ότι έχουν αξιοποιηθεί εργαλεία όπως το επενδυτικό clawback.

«Η Πολιτεία διαθέτει τους πόρους που της επιτρέπουν οι δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας, πάντα εντός των ευρωπαϊκών κανόνων. Κάθε φορά που δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος, η υγεία λαμβάνει το μερίδιο που της αναλογεί», τόνισε. Η κυρία Καρασιώτου επισήμανε ακόμη ότι οι εξατομικευμένες και καινοτόμες θεραπείες δημιουργούν νέες προκλήσεις για τα Συστήματα Υγείας, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034, το οποίο περιλαμβάνει ειδικό πυλώνα για την ανταγωνιστικότητα και ενδέχεται να δημιουργήσει νέες δυνατότητες και για τον τομέα της υγείας.

Η αύξηση της ζήτησης

Η Πρόεδρος της AstraZeneca, Έλενα Χουλιάρα, επισήμανε ότι, παρά τις αυξήσεις στη δημόσια χρηματοδότηση, η ζήτηση αυξάνεται με ακόμη ταχύτερους ρυθμούς. «Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο αυξάνεται η χρηματοδότηση, αλλά αν αυξάνεται αρκετά ώστε να καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών», ανέφερε. Σύμφωνα με την ίδια, το χρηματοδοτικό κενό στον τομέα του φαρμάκου έχει πλέον υπερβεί το 1 δισ. ευρώ, γεγονός που επηρεάζει τη διαθεσιμότητα νέων θεραπειών στη χώρα.

«Περισσότεροι πόροι από μόνοι τους δεν αρκούν. Χρειάζονται μεταρρυθμίσεις, έλεγχοι και καλύτερη αξιοποίηση κάθε ευρώ που επενδύεται στο σύστημα. Το ζητούμενο είναι οι ασθενείς στην Ελλάδα να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται, όταν τα χρειάζονται», τόνισε.

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Κώστας Αθανασάκης, υπογράμμισε ότι η συζήτηση για το φάρμακο πρέπει να διεξάγεται με όρους μέλλοντος και όχι με βάση τα δεδομένα προηγούμενων δεκαετιών. Όπως ανέφερε, το 52% των Ελλήνων ζει σήμερα με κάποιο χρόνιο νόσημα, ενώ το ποσοστό των πολιτών άνω των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί από 23% σήμερα σε περισσότερο από 34% έως το 2050.

«Η γήρανση του πληθυσμού είναι ο σημαντικότερος παράγοντας αύξησης της κατανάλωσης φαρμάκων και η συζήτηση για το πώς θα ανταποκριθεί το σύστημα υγείας σε αυτή τη νέα πραγματικότητα καθίσταται πλέον επιτακτική», ανέφερε. Ο κ. Αθανασάκης υπογράμμισε την ανάγκη για συστηματική ανατροφοδότηση των θεραπευτικών πρωτοκόλλων από τους ίδιους τους ασθενείς. Παράλληλα, τόνισε ότι απαιτείται μια ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική για τον τομέα του φαρμάκου και μια αγορά που θα λειτουργεί ανταγωνιστικά προς όφελος των ασθενών.

Ο Γενικός Διευθυντής της Genesis Pharma, Κυριάκος Μπερμπεριάν, εστίασε στην ανάγκη ύπαρξης προβλεψιμότητας ως προϋπόθεσης για την ανάπτυξη της καινοτομίας και των επενδύσεων. «Χωρίς προβλεψιμότητα δεν υπάρχει επιχειρηματικότητα. Οι εταιρείες πρέπει να μπορούν να σχεδιάζουν το μέλλον τους σε ένα σταθερό περιβάλλον», υπογράμμισε.

Όπως ανέφερε, η Ελλάδα καταγράφει από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με από τα υψηλότερα επίπεδα υποχρεωτικών επιστροφών, γεγονός που δυσχεραίνει την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες. Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο ένα στα πέντε νέα φάρμακα αποζημιώνεται χωρίς προϋποθέσεις στη χώρα, ενώ σημαντικές καινοτόμες θεραπείες είτε δεν έχουν φτάσει καθόλου στην Ελλάδα είτε διατίθενται μέσω ΙΦΕΤ. Παράλληλα, επισήμανε ότι το clawback έχει μετατραπεί από έκτακτο σε μόνιμο μηχανισμό χρηματοδότησης του συστήματος, με το σύνολο της υπέρβασης να επιβαρύνει τη φαρμακοβιομηχανία.

Αυτοφροντίδα και βιωσιμότητα

Ο Συνιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Uriach Greece και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΦΕΧ, Σπύρος Ε. Μπόκιας, ανέδειξε τη συμβολή της αυτοφροντίδας στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. «Κάθε ευρώ που επενδύεται στην αυτοφροντίδα μπορεί να εξοικονομεί έως και 6,7 ευρώ για το σύστημα υγείας», ανέφερε.

Ο κ. Μπόκιας τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει περίπου 10.000 φαρμακεία, το πιο πυκνό και προσβάσιμο δίκτυο φαρμακείων στην Ευρώπη. Όπως σημείωσε, το δίκτυο αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός για την ανάπτυξη υπεύθυνων πρακτικών αυτοφροντίδας και την αποσυμφόρηση του συστήματος, δημιουργώντας παράλληλα περισσότερο χώρο για τη χρηματοδότηση καινοτόμων θεραπειών.

Ο Γενικός Διευθυντής της IQVIA, Γιώργος Μητρόπουλος, παρουσίασε στοιχεία από πρόσφατη μελέτη της EFPIA σχετικά με την πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, περίπου το 41% των νέων θεραπειών είναι διαθέσιμο στην Ελλάδα, έναντι 45% κατά μέσο όρο στην Ευρώπη, ενώ μόλις ένα στα πέντε νέα φάρμακα αποζημιώνεται τελικά στη χώρα χωρίς περιορισμούς.

«Η πρόσβαση στην καινοτομία δεν αφορά μόνο το αν μια θεραπεία έρχεται σε μια χώρα, αλλά και το πόσο γρήγορα και με ποιους όρους φτάνει τελικά στον ασθενή», σημείωσε. Ο κ. Μητρόπουλος ανέδειξε επίσης τη σημασία της αξιοποίησης γενοσήμων και βιοομοειδών για τη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου.

Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος και παρουσιαστής ειδήσεων της ΕΡΤ, Απόστολος Μαγγηριάδης.