Ερευνητές του Karolinska Institutet στη Σουηδία ανακάλυψαν έναν θεμελιώδη μηχανισμό που επηρεάζει το μέγεθος της κόρης, δηλαδή και την αναπνοή μας!
Όπως το διάφραγμα σε μια φωτογραφική μηχανή, η κόρη ελέγχει πόσο φως φτάνει στο μάτι. Είναι επομένως θεμελιώδης για την όρασή μας και για το πώς αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον μας. Τρεις μηχανισμοί που μπορούν να αλλάξουν το μέγεθος της κόρης είναι γνωστοί εδώ και πάνω από έναν αιώνα: η ποσότητα του φωτός, η απόσταση εστίασης και γνωστικοί παράγοντες όπως το συναίσθημα ή η πνευματική προσπάθεια. Τώρα οι επιστήμονες ανακάλυψαν έναν τέταρτο: την αναπνοή. Η κόρη είναι μικρότερη κατά την έναρξη της εισπνοής και μεγαλύτερη κατά την εκπνοή.
«Αυτός ο μηχανισμός είναι μοναδικός στο ότι είναι κυκλικός, πάντα παρών και δεν απαιτεί κανένα εξωτερικό ερέθισμα», εξηγεί ο Artin Arshamian, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Κλινικών Νευροεπιστημών του Karolinska Institutet, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας. «Δεδομένου ότι η αναπνοή επηρεάζει την εγκεφαλική δραστηριότητα και τις γνωστικές λειτουργίες, η ανακάλυψη μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ρυθμίζεται η όραση και η προσοχή μας».
Οι ερευνητές διεξήγαγαν πέντε πειράματα με περισσότερους από 200 συμμετέχοντες, εξετάζοντας πώς η αναπνοή επηρεάζει το μέγεθος της κόρης του ματιού υπό διαφορετικές συνθήκες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η επίδραση παρέμενε είτε οι συμμετέχοντες ανέπνεαν γρήγορα ή αργά, από τη μύτη ή το στόμα, είτε αν οι συνθήκες φωτισμού ή η απόσταση σταθεροποίησης μεταβάλλονταν, είτε αν ξεκουράζονταν είτε αν εκτελούσαν οπτικές εργασίες. Η διαφορά στο μέγεθος της κόρης μεταξύ εισπνοής και εκπνοής ήταν αρκετά μεγάλη ώστε θεωρητικά να επηρεάζει την όραση.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η λειτουργία αυτή είναι άθικτη σε άτομα που γεννήθηκαν χωρίς τον οσφρητικό βολβό, μια δομή του εγκεφάλου που ενεργοποιείται με τη ρινική αναπνοή. Αυτό υποδηλώνει ότι ο μηχανισμός ελέγχεται από το εγκεφαλικό στέλεχος, ένα θεμελιώδες και εξελικτικά διατηρημένο τμήμα του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές διερευνούν τώρα αν οι αλλαγές στο μέγεθος της κόρης κατά τη διάρκεια της αναπνοής επηρεάζουν επίσης την όραση. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι οι μικρότερες κόρες διευκολύνουν τη διαπίστωση λεπτομερειών, ενώ οι μεγαλύτερες κόρες μάς βοηθούν να εντοπίσουμε αντικείμενα που είναι δύσκολο να δούμε.
«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι η όρασή μας μπορεί να αλλάζει μεταξύ της βελτιστοποίησης για τη διάκριση μικρών λεπτομερειών όταν εισπνέουμε και της ανίχνευσης αχνών αντικειμένων όταν εκπνέουμε, και όλα αυτά μέσα σε έναν μόνο αναπνευστικό κύκλο», λέει ο Martin Schaefer, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο ίδιο τμήμα του Karolinska Institutet και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορεί να υπάρξουν και κλινικές εφαρμογές.
«Μια πιθανή εφαρμογή είναι νέες μέθοδοι για τη διάγνωση ή τη θεραπεία νευρολογικών παθήσεων όπως η νόσος του Πάρκινσον, όπου η βλάβη στη λειτουργία της κόρης αποτελεί πρώιμο σημάδι της νόσου», λέει ο Artin Arshamian. «Αυτό είναι κάτι που θέλουμε να διερευνήσουμε στο μέλλον».
