Ο πόνος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού μετά από έναν τραυματισμό – είτε πρόκειται για διάστρεμμα, χειρουργείο ή τροχαίο ατύχημα. Συνήθως υποχωρεί καθώς το σώμα επουλώνεται. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στις γυναίκες, ο πόνος μπορεί να επιμείνει και να εξελιχθεί σε χρόνιο.

Για δεκαετίες, οι διαφορές στον πόνο μεταξύ ανδρών και γυναικών αποδίδονταν κυρίως σε ψυχολογικούς ή κοινωνικούς παράγοντες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο επίμονος πόνος στις γυναίκες να υποτιμάται ή να μην αντιμετωπίζεται επαρκώς. Νεότερα επιστημονικά δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι η εξήγηση μπορεί να είναι βιολογική – και να σχετίζεται με το ανοσοποιητικό σύστημα, όπως επισημαίνει στο σχετικό του άρθρο στο The Conversation ο Geoffroy Laumet, βοηθός καθηγητής Φυσιολογίας και Νευροεπιστήμης του Πανεπιστημίου Michigan State.

Ο ρόλος του ανοσοποιητικού συστήματος στην υποχώρηση του πόνου

Μέχρι πρόσφατα, οι γιατροί θεωρούσαν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα συμβάλλει στον πόνο κυρίως μέσω της φλεγμονής – της διαδικασίας που προκαλεί ερυθρότητα, οίδημα και ευαισθησία στην περιοχή του τραυματισμού.

Ωστόσο, έρευνες από το εργαστήριο του Geoffroy Laumet δείχνουν ότι ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού δεν προκαλούν μόνο πόνο – αλλά βοηθούν και στην εξάλειψή του.

Η ερευνητική ομάδα μελέτησε ένα μόριο που ονομάζεται ιντερλευκίνη-10 (IL-10), γνωστό για την αντιφλεγμονώδη δράση του. Διαπιστώθηκε ότι η IL-10 δεν περιορίζει απλώς τη φλεγμονή, αλλά «επικοινωνεί» άμεσα με τα νευρικά κύτταρα που μεταδίδουν τον πόνο, απενεργοποιώντας τα. Με απλά λόγια, βοηθά τον πόνο να σταματήσει.

Γιατί οι άνδρες δείχνουν να αναρρώνουν γρηγορότερα;

Η μελέτη, που βασίστηκε σε πειράματα σε ποντίκια αλλά και σε δεδομένα από ανθρώπους που είχαν εμπλακεί σε τροχαία ατυχήματα, έδειξε μια σημαντική διαφορά:

• Οι άνδρες ανέκαμπταν από τον πόνο ταχύτερα από τις γυναίκες.

• Τα ανοσοκύτταρα που ονομάζονται μονοκύτταρα παρήγαγαν περισσότερη IL-10 στους άνδρες.

• Στις γυναίκες, η παραγωγή IL-10 ήταν χαμηλότερη.

Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζει η τεστοστερόνη. Τα υψηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες ενισχύουν την παραγωγή IL-10 από τα μονοκύτταρα, διευκολύνοντας έτσι τη φυσική «απενεργοποίηση» του πόνου.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για το μέλλον της θεραπείας;

Τα αποτελέσματα αυτά αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται τον πόνο. Αντί να θεωρείται το ανοσοποιητικό σύστημα μόνο ως παράγοντας που προκαλεί πόνο, αναγνωρίζεται πλέον και ως βασικός μηχανισμός επίλυσής του.

Στο μέλλον, οι θεραπείες ενδέχεται να μην επικεντρώνονται αποκλειστικά στην αναστολή των σημάτων πόνου, αλλά και στην ενίσχυση των φυσικών μηχανισμών του οργανισμού που τον καταστέλλουν. Η ενίσχυση της δράσης της IL-10 ή η στοχευμένη ρύθμιση των μονοκυττάρων θα μπορούσαν να αποτελέσουν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου