Τα οφέλη αλλά και οι προκλήσεις στο πεδίο της βιοτεχνολογίας τέθηκαν στο επίκεντρο μιας άκρως ενδιαφέρουσας συζήτησης, η οποία έλαβε χώρα στο πλαίσιο του ετήσιου Συνεδρίου με τίτλο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», που διοργανώνει ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.

Παίρνοντας πρώτος τον λόγο, ο κ. Γεώργιος Παναγιωτακόπουλος, Αν. Καθηγητής Γενικής Φαρμακολογίας - Κλινικής Φαρμακολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών και πρώην Αντιπρόεδρος Εθνικού Οργανισμούς Δημόσιας Υγείας, έσπευσε να δώσει τον ορισμό της βιοτεχνολογίας, ο οποίος είναι «ο κλάδος της επιστήμης που χρησιμοποιεί ζωντανά συστήματα, ώστε να παράγουν ουσίες ωφέλιμες για εμάς». Ταυτόχρονα, επέλεξε να ορίσει και τη δημόσια υγεία ως την οργανωμένη προσπάθεια που αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στην επιμήκυνση της ζωής και στη βελτίωση της υγείας.

Τα δύο παραπάνω τέμνονται πάνω σε τρεις άξονες, οι οποίοι για τον κ. Παναγιωτακόπουλο αφορούν τα εμβόλια, την ανοσοθεραπεία και τη γονιδιακή θεραπεία. «Αυτοί οι τρεις άξονες θα μας δώσουν εκπληκτικά αποτελέσματα στο επόμενο χρονικό διάστημα», υπογράμμισε. Ιδίως για τα εμβόλια, υπενθύμισε ότι «η πανδημία μάς έδωσε ένα βήμα να δοκιμάσουμε μια καινούργια τεχνολογία εμβολίων. «Αυτήν την τεχνολογία την έχουμε δοκιμάσει, μας ανοίγει ένα καινούριο πεδίο για νέα εμβόλια», επεσήμανε.

Η αποζημίωση των καινοτόμων θεραπειών

Από την πλευρά της, η κυρία Μαρία Πανουσοπούλου, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Διοικητικής Υποστήριξης του ΕΟΠΥΥ και Εκπρόσωπος στην Ευρωπαϊκή Ομάδα για την Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας (ΗΤΑ – Medical Devices), κατέθεσε την οπτική του ΕΟΠΠΥ επί των παραπάνω, δεδομένου ότι η αποζημίωση των καινοτόμων θεραπειών είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. «Δεν είναι μόνο πώς θα τις εισάγουμε στην αποζημίωση, αλλά πώς θα τις αξιολογήσουμε, έτσι ώστε να έχουμε μια βιώσιμη προσέγγιση και δίκαιη διαχείριση», τόνισε, χαρακτηριστικά.

Μεταξύ άλλων, υποστήριξε ότι πρέπει να δημιουργήσουμε ένα ψηφιακό περιβάλλον, το οποίο θα διαχειρίζεται και θα αποτυπώνει δεδομένα, ώστε να δούμε πόσο αποτελεσματικές είναι οι θεραπείες που θα αποζημιώνονται. Σ’ αυτό το σημείο αναφέρθηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στο πόσο ριζικά αλλάζει τον τρόπο διαχείρισης των ασθενών, επικαλούμενη την εξατομικευμένη ιατρική, την τηλεϊατρική κ.α. «Όλα αυτά έχουν πολύ μεγάλο κόστος», επεσήμανε, προτού επαναλάβει ότι πρέπει να δούμε πώς θα ενταχθούν στην αποζημίωση.

Η νομοθετική πράξη της Κομισιόν

Από την πλευρά της φαρμακοβιομηχανίας, ο κ. Βασίλης Παρετζόγλου, Διευθυντής Εταιρικής Ανάπτυξης της DEMO ΑΒΕΕ, εστίασε στην εμβληματική, όπως την χαρακτήρισε, νομοθετική πράξη της Κομισιόν για τη βιοτεχνολογία, η οποία αναδεικνύει τη σημασία του κλάδου για όλη την ευρωπαϊκή οικονομία. «Είναι μία από τις τέσσερις στρατηγικές τεχνολογίες που η Ευρώπη θα δώσει προτεραιότητα τα επόμενα χρόνια», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης του κλάδου είναι διπλάσιοι σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ ταυτόχρονα έχει υψηλή παραγωγικότητα. Κάθε μία νέα θέση στη βιοτεχνολογία, δημιουργεί έμμεσα τρεις νέες θέσεις στην ευρύτερη οικονομία, συμπλήρωσε, προτού εκφράσει την άποψη ότι η περαιτέρω ανάπτυξή της θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων θεραπειών που θα βελτιώσουν τη ζωή των ασθενών.

Υπάρχει ένα παράδοξο, συνέχισε ωστόσο. Παρότι στην Ευρώπη έχουμε μερικούς από τους καλύτερους επιστήμονες στον κόσμο, «χάνουμε τη μάχη να μετατρέψουμε την επιστήμη σε προϊόντα, σε επιχειρήσεις και σε αξία που παραμένει στην Ευρώπη». Γι’ αυτό η Κομισιόν έχει ανακοινώσει ότι θα κινητοποιήσει πόρους αξίας 10 δισ. ευρώ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, ανέφερε, καλώντας την Ελλάδα να εκμεταλλευτεί το ευνοϊκό περιβάλλον για να μεταβεί στην επόμενη φάση.

«Κοινωνία δύο ταχυτήτων»

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η τοποθέτηση του κ. Ιωάννη Νικολακάκη, Επίκ. Καθηγητή Επιστημολογίας και Ηθικής της Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ο οποίος μίλησε για την τεχνολογία της διασύνδεσης εγκεφάλου – υπολογιστή. Όπως εξήγησε, εμφυτεύεται ένα τσιπάκι που μπορεί να ψηφιοποιήσει τη σκέψη σε κίνηση ή γραφή. «Άνθρωποι με αναπηρίες που δεν μπορούσαν να μιλήσουν ή να γράψουν, πλέον μπορούν να γράψουν ένα βιβλίο», επισημαίνει.

Όμως, προειδοποίησε: Εδώ βλέπουμε το απαραβίαστο οχυρό του νου να είναι πλέον αναγνώσιμο. Κι αυτό, συνέχισε, θέτει τρομακτικά ζητήματα ιδιωτικότητας. «Πόσο διαφορετικά θα σκέφτεται ένας άνθρωπος, αν ξέρει ότι η σκέψη είναι αναγνώσιμη», διερωτήθηκε. Τόνισε δε ότι όλα αυτά δεν είναι ένα φουτουριστικό σενάριο, αλλά υφίστανται σε πειραματικές θεραπείες. Παράλληλα, εξήγησε ότι αυτό μπορεί να γίνει και σε επίπεδο βελτίωσης όχι μόνο σε επίπεδο θεραπείας. Και έθεσε το ερώτημα αν η πρόσβαση σ’ αυτές τις τεχνολογίες θα δημιουργήσει μια κοινωνία δύο ταχυτήτων, δηλαδή εξελιγμένων ανθρώπων με υποβοήθηση κι ανθρώπων που θέλουν να κρατήσουν την παλαιά φυσική κατάσταση.

Τη συζήτηση συντόνισε ο κ. Θεόδωρος Παπαϊωάννου, Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας και Διευθυντής Εργαστηρίου Βιοϊατρικής Τεχνολογίας της Ιατρικής Σχολής στο ΕΚΠΑ.