Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, ενώ μόνο στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 9.000 νέα περιστατικά ετησίως. Η ανάγκη για βελτιωμένη και εξατομικευμένη φροντίδα παραμένει επιτακτική.
Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήθηκε η πρωτοποριακή κλινική μελέτη CLIMEDIN, με στόχο την αξιολόγηση της συνεισφοράς της τεχνολογίας στην ενίσχυση και εξατομίκευση των υπηρεσιών υγείας. Έτσι, προσέφερε δωρεάν, σύγχρονες και ολοκληρωμένες ογκολογικές υπηρεσίες σε ασθενείς με ανεγχείρητο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην Ελλάδα. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Συνεργαζόμενης Ογκολογικής Ομάδας (ΕΣΟΟ), με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ) του ΙΣΝ.
Συμμετοχή 200 ασθενών
Στη μελέτη συμμετείχαν 200 ασθενείς από 14 κλινικές σε όλη την Ελλάδα, στους οποίους προσφέρθηκαν οι βέλτιστες θεραπευτικές επιλογές (χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, στοχευμένες θεραπείες), με συνεχή καταγραφή της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της εκάστοτε θεραπείας. Παράλληλα, κάθε ασθενής υπεβλήθη σε μοριακή ανάλυση του όγκου με χρήση τεχνολογίας NGS, μια προηγμένη διαγνωστική μέθοδος που ανιχνεύει γενετικές μεταλλάξεις, ενισχύοντας την εξατομίκευση της θεραπείας, με βάση το μοριακό προφίλ του όγκου κάθε ασθενούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να καταγραφεί το γονιδίωμα Ελλήνων ασθενών με μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα.
Ψηφιακά, οι ασθενείς είχαν πρόσβαση σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα (CareAcross), μέσω της οποίας κατέγραφαν την εμφάνιση 22 διαφορετικών παρενεργειών. Καταγράφηκαν αναλυτικά οι παρενέργειες των φαρμάκων και τα συμπτώματα όλων των ασθενών. Στο επίκεντρο της ψηφιακής αυτής διαδικασίας ήταν η επιστημονικά τεκμηριωμένη υποστήριξη που παρέχεται αυτοματοποιημένα. Για να εκτιμηθεί καλύτερα η αποτελεσματικότητά της, όπως ορίζει το πλαίσιο των κλινικών μελετών, οι μισοί ασθενείς λάμβαναν αυτό το υποστηρικτικό υλικό, επιτρέποντας την σύγκριση με τους υπόλοιπους ασθενείς, οι οποίοι λάμβαναν γενικό υλικό.
Τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα της μελέτης CLIMEDIN είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Πιο συγκεκριμένα:
- Οι ασθενείς που λάμβαναν επιπλέον υποστήριξη μέσω της πλατφόρμας παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση σε 17 από τις 22 καταγεγραμμένες παρενέργειες, συγκριτικά με όσους δεν λάμβαναν υποστήριξη, χάρη στη συνεχή παρακολούθηση και την ταχύτερη διαχείριση των παρενεργειών.
- Καταγράφηκε βελτίωση στην ποιότητα ζωής, μείωση των συμπτωμάτων και καλύτερη ανοχή στις θεραπείες.
- Καταγράφηκε σημαντική μείωση των μη αναγκαίων επισκέψεων στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ), αλλά και λιγότερες διακοπές ή τροποποιήσεις της θεραπείας λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών.
- Οι επαγγελματίες υγείας ανέφεραν βελτίωση στην επικοινωνία με τους ασθενείς και στην αποτελεσματικότητα του κλινικού έργου, ενώ η χρήση ψηφιακών εργαλείων ανακούφισε το σύστημα από περιττές μετακινήσεις και εισαγωγές.
- Η παροχή υποστηρικτικού υλικού μείωσε σημαντικά το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης. Συγκεκριμένα, για τους ασθενείς που έλαβαν επιπλέον υποστήριξη, το μέσο κόστος νοσηλείας μειώθηκε κατά 41%, ενώ το μέσο κόστος διαγνωστικών εξετάσεων μειώθηκε κατά 72%, σε σύγκριση με όσους δεν έλαβαν την υποστήριξη.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι εργασίες και τα αποτελέσματα της μελέτης έχουν ήδη παρουσιαστεί σε διεθνή συνέδρια, αποσπώντας εγκωμιαστικά σχόλια. Επίσης, τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Journal of Clinical Oncology – Clinical Cancer Informatics».
Η εμπειρία των ασθενών
Η θετική εμπειρία των ασθενών αποτυπώθηκε και μέσα από προσωπικές συνεντεύξεις. Ενδεικτικά, ένας ασθενής ανέφερε «…η ύπαρξη μιας τέτοιας πλατφόρμας επικοινωνίας μεταξύ ασθενούς και της ομάδας των γιατρών θεωρώ ότι είναι απολύτως χρήσιμη! Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που υπάρχουν παρενέργειες», ενώ άλλος τόνισε ότι «… θεωρώ ότι βοηθάει τον ασθενή να έχει μια επαφή με τα πράγματα, με τις παρενέργειες και όχι να παίρνει πληροφορίες πέρα δώθε γιατί συνήθως στην εποχή μας συμβαίνει και αυτό».
Για τους ιατρούς και τους νοσηλευτές, η μελέτη ανέδειξε νέες προοπτικές στην ογκολογική πράξη, όπου τα κλινικά δεδομένα συνδυάζονται με την ψηφιακή επικοινωνία για πιο ασφαλείς και τεκμηριωμένες αποφάσεις. Για το σύστημα υγείας, η μελέτη αποτελεί παράδειγμα καινοτομίας, αποδεικνύοντας πως η τεχνολογία, όταν εφαρμόζεται ορθά, μπορεί να προσφέρει οικονομικά οφέλη και ενισχυμένα θεραπευτικά αποτελέσματα. Όπως προκύπτει από τα πορίσματα της έρευνας, ενισχύεται η άποψη ότι για το μέλλον της ογκολογικής φροντίδας η ψηφιακή υποστήριξη και η εξατομικευμένη θεραπεία δεν είναι πλέον πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα.
