Εφιαλτικές όσο και καθυστερημένες είναι οι διαπιστώσεις για τη νέα θανατηφόρα επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατίας του Κονγκό και σε γύρω χώρες της Αφρικής. Την ώρα που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι τα κρούσματα ενδέχεται να εξαπλώνονται ταχύτερα από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, οι άνθρωποι που ζουν στο επίκεντρο αυτής της νέας υγειονομικής τραγωδίας λένε έντρομοι ότι οι μολυσμένοι άνθρωποι πεθαίνουν «πολύ γρήγορα».
Ο ιός πιστεύεται ότι έχει σκοτώσει 136 άτομα στη ΛΔ Κονγκό, σύμφωνα με αξιωματούχους, ενώ υπάρχουν πλέον περισσότερες από 514 ύποπτες περιπτώσεις στη χώρα. Ένα άτομο έχει πεθάνει στη γειτονική Ουγκάντα.
Η Δρ Άννα Άνσια του ΠΟΥ δήλωσε στο BBC ότι όσο περισσότερο ερευνά η υπηρεσία του ΟΗΕ την επιδημία, τόσο πιο σαφές γίνεται ότι οι περιπτώσεις έχουν εξαπλωθεί σε άλλες περιοχές.
Μοντέλα που δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα από το MRC Centre for Global Infectious Disease Analysis με έδρα το Λονδίνο δείχνουν ότι υπήρξε «σημαντική» υποεκτίμηση των κρουσμάτων και ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να έχουν ήδη καταγραφεί περισσότερα από 1.000 κρούσματα.
Η μελέτη επιβεβαιώνει το φόβο ότι η τρέχουσα επιδημία είναι «μεγαλύτερη από ό,τι έχει διαπιστωθεί μέχρι στιγμής» και ότι το «πραγματικό της μέγεθος παραμένει αβέβαιο».
"Δεν ξέρουμε τι να κάνουμε αν κολλήσει κάποιος στην οικογένεια μας"
Ντόπιος που μίλησε στο BBC News και αυτοπροσδιορίστηκε δήλωσε ότι οι άνθρωποι είναι «πραγματικά φοβισμένοι» και κάνουν ό,τι μπορούν για να προστατευθούν.
Εξήγησε ότι λαμβάνουν προφυλάξεις, όπως το πλύσιμο των χεριών με καθαρό νερό, αλλά πρόσθεσε ότι θα ήθελε να έχουν πρόσβαση σε άλλα προστατευτικά είδη, όπως μάσκες προσώπου.
Ένας άλλος κάτοικος του Ιτούρι, ο Άλφρεντ Γκίζα, είπε ότι οι άνθρωποι στην κοινότητα έχουν επίγνωση της απειλής και περιμένουν να λάβουν μάσκες προσώπου για να προστατευθούν. Παραδέχτηκε δε ότι δεν θα ήξερε τι να κάνει αν ένα μέλος της οικογένειας ή ένας φίλος του προσβληθεί από την ασθένεια.
Ο Ερυθρός Σταυρός προειδοποίησε ότι ο Έμπολα μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα αν τα κρούσματα δεν εντοπιστούν έγκαιρα, οι κοινότητες στερούνται κρίσιμης πληροφόρησης και τα συστήματα υγείας είναι υπερφορτωμένα, προσθέτοντας ότι «βλέπουμε όλες αυτές τις συνθήκες» στην τρέχουσα επιδημία.
Την Τρίτη, ο Πρόεδρος της ΛΔ Κονγκό Φελίξ Τσισεκέντι κάλεσε σε «ηρεμία» και προέτρεψε τους Κονγκολέζους πολίτες να παραμείνουν σε εγρήγορση, μετά από έκτακτη συνάντηση που πραγματοποίησε το βράδυ της Δευτέρας.
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγιέσους, ο οποίος κήρυξε την επιδημία διεθνή κατάσταση έκτακτης ανάγκης την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ότι είναι «βαθιά ανήσυχος για την κλίμακα και την ταχύτητα της επιδημίας».
Κήρυξε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης αργά το βράδυ του Σαββάτου – πριν η επιτροπή έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ συνεδριάσει για να αξιολογήσει την κατάσταση και να προτείνει ιατρικές παρεμβάσεις προτεραιότητας, κάτι που αναμένεται να κάνει σύντομα.
Ο οργανισμός, ο οποίος αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, έχει ήδη διαθέσει σχεδόν 4 εκατομμύρια δολάρια για την καταπολέμηση της επιδημίας – αλλά ενδέχεται να χρειαστούν πολύ περισσότερα.
Πολλές μετακινήσεις, μεγάλη διασπορά
Η επιδημία εκδηλώνεται σε μια περιοχή που πλήττεται από χρόνια συγκρούσεων, με κατεστραμμένες υγειονομικές δομές, και εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους. Οι περισσότεροι ζουν σε ανθυγιεινές συνθήκες.
Υπάρχουν επίσης περισσότεροι από 11.000 πρόσφυγες που έχουν εγκαταλείψει τις μάχες στο Νότιο Σουδάν, καθώς και μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμού μεταξύ ανθρώπων που αναζητούν εργασία στα τοπικά ορυχεία χρυσού.
Υπάρχουν φόβοι ότι η επιδημία μπορεί να εξελίσσεται εδώ και αρκετές εβδομάδες πριν εντοπιστεί για πρώτη φορά στις 24 Απριλίου.
Δεν υπάρχει εμβόλιο για το στέλεχος του ιού Έμπολα που τροφοδοτεί την τελευταία αύξηση των κρουσμάτων, αλλά ο ΠΟΥ αξιολογεί αν άλλα φάρμακα μπορούν να προσφέρουν προστασία.
Μιλώντας στο BBC Newsday, η Άνσια δήλωσε ότι η επαρχία Ιτούρι της ΛΔ Κονγκό είναι μια «πολύ ανασφαλής περιοχή με μεγάλη κινητικότητα του πληθυσμού», γεγονός που δυσκολεύει τον οργανισμό να διερευνήσει και να βοηθήσει στον έλεγχο της νόσου.
Συνέχισε: «Όσο περισσότερο ερευνούμε αυτή την επιδημία, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούμε ότι έχει ήδη εξαπλωθεί τουλάχιστον λίγο πέρα από τα σύνορα και επίσης σε άλλες επαρχίες».
Έχει επίσης καταγραφεί ένα κρούσμα στην μεγαλύτερη πόλη της ανατολικής ΛΔ Κονγκό, τη Γκόμα, η οποία έχει πληθυσμό περίπου 850.000 κατοίκων και βρίσκεται υπό τον έλεγχο ανταρτών που υποστηρίζονται από τη Ρουάντα.
Τα υψηλά επίπεδα ανασφάλειας σε αρκετές επαρχίες σημαίνουν ότι οι άνθρωποι μετακινούνται συχνά, αυξάνοντας τον κίνδυνο και την εξάπλωση του ιού, είπε.
Αρκετές αφρικανικές χώρες λαμβάνουν προφυλάξεις, ενισχύοντας τους ελέγχους στα σύνορα και προετοιμάζοντας τις υγειονομικές εγκαταστάσεις. Η γειτονική Ρουάντα έχει επίσης κλείσει τα σύνορά της με τη ΛΔ Κονγκό. Η Ουγκάντα έχει ζητήσει από τον πληθυσμό να αποφεύγει τις αγκαλιές και τις χειραψίες.
Ένας Αμερικανός πολίτης, που πιστεύεται ότι είναι ο γιατρός της ιεραποστολικής ομάδας Peter Stafford, απομακρύνθηκε από τη ΛΔ Κονγκό αφού παρουσίασε συμπτώματα το Σαββατοκύριακο.
Το γερμανικό υπουργείο Υγείας δήλωσε στο BBC ότι ένας Αμερικανός πολίτης μεταφέρθηκε στη χώρα για θεραπεία.
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ δήλωσαν ότι τουλάχιστον έξι άλλοι Αμερικανοί που είχαν εκτεθεί στον ιό επίσης απομακρύνονταν. Την Τρίτη, η υπηρεσία δήλωσε ότι βρισκόταν στη διαδικασία μεταφοράς των Αμερικανών στη Γερμανία και την Τσεχική Δημοκρατία, όπου θα παρακολουθούνταν για συμπτώματα σε καραντίνα.
Ο ΠΟΥ και άλλοι οργανισμοί συνεργάζονται με κυβερνήσεις και κοινότητες για να προσπαθήσουν να σταματήσουν την εξάπλωση του ιού, προτρέποντας τους κατοίκους να ακολουθούν προληπτικά μέτρα και να απευθύνονται στο πλησιέστερο υγειονομικό κέντρο εάν εμφανίσουν οποιαδήποτε συμπτώματα.
Το πρώτο καταγεγραμμένο κρούσμα
Ο πρώτος γνωστός ασθενής παρουσίασε πυρετό, εμετούς και αιμορραγίες και πέθανε σε ιατρικό κέντρο στη Μπουνία, την πρωτεύουσα του Ιτούρι, στις 24 Απριλίου, όπως δήλωσε το Σάββατο στους δημοσιογράφους ο Σαμουέλ Ρότζερ Κάμπα, υπουργός Υγείας του Κονγκό. Ο ασθενής ήταν εργαζόμενος στον τομέα της υγείας, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ελάχιστες οι πιθανότητες να ήταν ο πρώτος που αρρώστησε, ανέφερε ο Σπένσερ. Τα πτώματα των θυμάτων του Έμπολα είναι μεταδοτικά, αλλά οι πενθούντες συγκεντρώθηκαν για την κηδεία, πιστεύοντας ότι ο θάνατος προκλήθηκε από μια μυστικιστική ασθένεια, είπε ο Κάμπα. «Όλοι τον αγγίζουν, όλοι το κάνουν αυτό... και τότε είναι που τα κρούσματα αρχίζουν να εκρήγνυνται», είπε ο Κάμπα.
Ο Ζαν-Πιερ Μπαντόμπο, πρώην δήμαρχος της πόλης Μονγκμπουάλου, δήλωσε στο Reuters ότι μόνο στο Μονγκμπουάλου εκτιμάται ότι υπήρξαν 60 έως 80 θάνατοι, με «έξι, επτά, οκτώ θανάτους την ημέρα», γεγονός που ώθησε τους τοπικούς αξιωματούχους να ειδοποιήσουν τις υγειονομικές αρχές.
Κακή μεθοδολογία στα τεστ
Ο ΠΟΥ δήλωσε ότι ενημερώθηκε για μια άγνωστη ασθένεια με υψηλή θνησιμότητα στο Μονγκμπουάλου στις 5 Μαΐου, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων εργαζομένων στον τομέα της υγείας που είχαν πεθάνει μέσα σε τέσσερις ημέρες, και απέστειλε μια ομάδα ταχείας αντίδρασης. Ο Ζαν-Ζακ Μουγιέμπε, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Βιοϊατρικής Έρευνας (INRB) του Κονγκό, δήλωσε ότι οι τοπικές υγειονομικές αρχές στο Ιτούρι άρχισαν να λαμβάνουν δείγματα για εξέταση στη Μπουνία.
Το εργαστήριο εκεί χρησιμοποίησε κασέτες δοκιμών ειδικές για το στέλεχος Ζαΐρ, το οποίο είναι το στέλεχος πίσω από 15 από τις προηγούμενες επιδημίες Έμπολα στο Κονγκό, συμπεριλαμβανομένης της επιδημίας του 2018-2020 στην ανατολική πλευρά της χώρας που σκότωσε περισσότερους από 2.200 ανθρώπους.
Ωστόσο, η τρέχουσα επιδημία προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo, το οποίο εμφανίστηκε για τελευταία φορά στο Κονγκό το 2012 και, σύμφωνα με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, έχει εκτιμώμενο ποσοστό θνησιμότητας 25-40%.
Το εργαστήριο της Μπουνία δεν διαθέτει τον εξοπλισμό γενετικής αλληλούχισης που απαιτείται για την ταυτοποίηση στελεχών εκτός του Ζαΐρ, δήλωσε ο Μουγιέμπε, σημειώνοντας ότι μόνο τα εργαστήρια στην Κινσάσα και στην ανατολική πόλη Γκόμα, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο των ανταρτών, μπορούν να κάνουν αυτή τη δουλειά.
Αφού οι εξετάσεις στη Μπουνία βγήκαν αρνητικές για το στέλεχος Ζαΐρ, το εργαστήριο άφησε τα δείγματα στην άκρη αντί να τα προωθήσει, πρόσθεσε ο Μουγιέμπε.
«Η αντίδραση θα έπρεπε να ήταν να επικοινωνήσουν με την Κινσάσα και να τα στείλουν στο εργαστήριό μας εδώ για περαιτέρω έρευνα», είπε.
Όταν τα δείγματα τελικά στάλθηκαν στην Κινσάσα, η διαδικασία είχε ήδη αλλοιωθεί, υπογράμμισε ο Μουγιέμπε.
Τα δείγματα έφτασαν σε θερμοκρασία 17 βαθμών Κελσίου , ενώ θα έπρεπε να είχαν διατηρηθεί στους 4 βαθμούς Κελσίου. . Επίσης, αποστάληκαν σε ποσότητες μικρολίτρων αντί για χιλιοστόλιτρα, περιορίζοντας τον αριθμό των εξετάσεων που μπορούσε να πραγματοποιήσει το INRB, πρόσθεσε.
Τι είναι ο Έμπολα και πώς μεταδίδεται;
Ο Έμπολα προκαλείται από έναν ιό και αρχικά προκαλεί συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης, με πυρετό, πονοκέφαλο και κόπωση.
Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, εμφανίζονται έμετος και διάρροια και μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια οργάνων. Ορισμένοι, αλλά όχι όλοι, οι ασθενείς εμφανίζουν εσωτερική και εξωτερική αιμορραγία.
Ο ιός μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο μέσω επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά, όπως αίμα ή εμετό.
Το στέλεχος Bundibugyo που τροφοδοτεί αυτή την αύξηση των κρουσμάτων είναι σπάνιο και στο παρελθόν έχει προκαλέσει μόνο δύο επιδημίες, κατά τις οποίες σκότωσε περίπου το ένα τρίτο των μολυσμένων.
Μεταξύ 2014 και 2016, περισσότεροι από 28.600 άνθρωποι μολύνθηκαν από τον ιό Έμπολα στη Δυτική Αφρική, στην μεγαλύτερη επιδημία του ιού από την ανακάλυψή του το 1976.Προκλήθηκε από το στέλεχος Zaire, για το οποίο υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο.
Η ασθένεια εξαπλώθηκε σε αρκετές χώρες της Δυτικής Αφρικής και πέραν αυτής, συμπεριλαμβανομένης της Γουινέας, της Σιέρα Λεόνε, των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας, προκαλώντας το θάνατο 11.325 ανθρώπων.
Πηγή: BBC, Reuters
