Για δεκαετίες, η επικρατούσα άποψη ήταν ότι μετά την εμμηνόπαυση οι ωοθήκες σταματούν ουσιαστικά να έχουν ενεργό ρόλο στον οργανισμό. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η πραγματικότητα ίσως είναι πολύ πιο σύνθετη.
Ερευνητές από το Northwestern University των ΗΠΑ, με επικεφαλής τη βιολόγο αναπαραγωγής Francesca Duncan, διαπίστωσαν ότι οι ωοθήκες δεν γίνονται «ανενεργές» μετά το τέλος της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας. Αντίθετα, φαίνεται πως αποκτούν έναν νέο ρόλο, ο οποίος σχετίζεται με το ανοσοποιητικό σύστημα και πιθανώς επηρεάζει τη συνολική διαδικασία της γήρανσης.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Human Reproduction.
Η Duncan προσπαθεί εδώ και χρόνια να κατανοήσει τι συμβαίνει στις ωοθήκες μετά το τέλος της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας. Μια νέα μελέτη σε ποντίκια της Ντάνκαν και συνεργατών της από ερευνητικά ιδρύματα των ΗΠΑ, υποδεικνύει ότι οι ωοθήκες μετά την εμμηνόπαυση παραμένουν βιολογικά ενεργές και όχι αδρανείς, όπως θεωρούνταν έως σήμερα. Τα ευρήματα συμφωνούν με εκείνα μιας δεύτερης μελέτης της ίδιας ερευνήτριας σε 28 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, η οποία δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους.
Η έρευνα έδειξε ότι οι πρωτεΐνες που παράγονται από τον ωοθηκικό ιστό διαφέρουν ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα των γυναικών. Αν οι ωοθήκες ήταν πραγματικά «ανενεργές» μετά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου, κάτι τέτοιο δεν θα έπρεπε να συμβαίνει. Αν και οι μελέτες σε ποντίκια δεν μπορούν να αποτυπώσουν με ακρίβεια όσα συμβαίνουν στον ανθρώπινο οργανισμό, προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις, καθώς τα δύο είδη μοιράζονται κοινά εξελικτικά χαρακτηριστικά.
Η αλλαγή ρόλου
Οι ερευνητές αφαίρεσαν τις ωοθήκες από ποντίκια ηλικίας δύο, 18 και 24 μηνών, προκειμένου να εξετάσουν διαφορετικά στάδια της αναπαραγωγικής τους ζωής. Οι ωοθήκες των ποντικιών συνήθως παύουν να λειτουργούν περίπου στα δύο έτη ζωής. Αν και η εμμηνόπαυσή τους δεν συνοδεύεται από τη δραματική πτώση των οιστρογόνων που παρατηρείται στις γυναίκες, παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε τον ιστό της μίας ωοθήκης από κάθε ζώο, προκειμένου να εξετάσει τις ανατομικές αλλαγές σε διαφορετικά ηλικιακά στάδια. Στην άλλη ωοθήκη εφαρμόστηκε η τεχνική της αλληλούχισης RNA (bulk RNA sequencing), η οποία επιτρέπει τον εντοπισμό όχι μόνο των γονιδίων που υπάρχουν στον ιστό, αλλά και εκείνων που είναι ενεργά και συμμετέχουν στην παραγωγή πρωτεϊνών.
Όπως ήταν αναμενόμενο, οι μηχανισμοί που σχετίζονται με την αναπαραγωγή εξασθενούσαν με την ηλικία. Τα μεγαλύτερα σε ηλικία ποντίκια είχαν λιγότερα ωοθυλάκια, ενώ παρατηρήθηκαν και αλλαγές στην οργάνωση του κυτταρικού ιστού και του κολλαγόνου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ωοθήκες σταματούν να λειτουργούν. Αντίθετα, φαίνεται πως αναλαμβάνουν έναν νέο ρόλο.
«Οι αναλύσεις του μεταγραφώματος αποκάλυψαν μια μετατόπιση από την αναπαραγωγική λειτουργικότητα προς ένα προφίλ που κυριαρχείται από το ανοσοποιητικό σύστημα με την πάροδο της ηλικίας», αναφέρουν οι ερευνητές.
«Αντίστοιχα, οι ωοθήκες μετά την αναπαραγωγική ηλικία παρουσίαζαν αυξημένη παρουσία Τ κυττάρων, μακροφάγων και πολυπύρηνων γιγαντοκυττάρων», σημείωσαν.
Παρότι οι ηλικιωμένες ωοθήκες διέφεραν σημαντικά τόσο μορφολογικά όσο και λειτουργικά από εκείνες των νεαρών ποντικιών, εμφάνιζαν επίσης διαφορετικά πρότυπα γονιδιακής έκφρασης, κάτι που παρατηρήθηκε και στη μελέτη των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι ωοθήκες συνεχίζουν να υφίστανται μοριακές αλλαγές ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της αναπαραγωγικής τους αποστολής. Σύμφωνα με τους ερευνητές, φαίνεται να μετατρέπονται σε ένα όργανο με χαρακτηριστικά του ανοσοποιητικού συστήματος και φλεγμονώδη δράση.
«Αυτά τα ευρήματα αμφισβητούν τη θεωρία ότι η ωοθήκη μετά την αναπαραγωγική ηλικία είναι αδρανής, υποδεικνύοντας αντίθετα ότι αποκτά μια ανοσολογική ταυτότητα με πιθανή ενδοκρινική και παρακρινική επίδραση στη γήρανση ολόκληρου του οργανισμού», κατέληξε η ερευνητική ομάδα.
Πηγή: Science Alert
