Η κυρίαρχη άποψη θέλει τους περισσότερους ανθρώπους να έχουν ένα «καλό» χέρι, το οποίο χρησιμοποιούν πιο εύκολα για να γράφουν, να πετούν μια μπάλα ή να χειρίζονται εργαλεία και αντικείμενα. Μέχρι σήμερα, η επικρατούσα επιστημονική άποψη ήταν ότι αυτή η υπεροχή είναι έμφυτη και οφείλεται σε εξειδικευμένες περιοχές του εγκεφάλου.

Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), έρχεται να αμφισβητήσει αυτή τη θεωρία, υποστηρίζοντας ότι η διαφορά στις δεξιότητες μεταξύ των δύο χεριών δεν είναι προκαθορισμένη από τη γέννηση, αλλά διαμορφώνεται μέσα από χρόνια εξάσκησης.

Προτίμηση δεν σημαίνει δεξιότητα

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή John Krakauer του Johns Hopkins University, διαχωρίζουν δύο έννοιες που συχνά συγχέονται: την προτίμηση και την κυριαρχία του χεριού.

Η προτίμηση αφορά το χέρι που επιλέγουμε αυθόρμητα για τις περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες και φαίνεται ότι έχει βιολογική βάση, καθώς εκδηλώνεται ήδη από την εμβρυϊκή ζωή.

Αντίθετα, η κυριαρχία –δηλαδή το γεγονός ότι το ένα χέρι είναι πιο επιδέξιο από το άλλο– φαίνεται πως είναι αποτέλεσμα εμπειρίας και συνεχούς χρήσης.

Πότε εμφανίζεται η διαφορά μεταξύ των δύο χεριών

Στο πλαίσιο της μελέτης, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τρισδιάστατη καταγραφή της κίνησης για να συγκρίνουν την απόδοση των δύο χεριών σε διαφορετικές δοκιμασίες.

Όταν οι συμμετέχοντες εκτελούσαν απλές κινήσεις, όπως να φτάσουν ένα αντικείμενο, δεν παρατηρήθηκε ουσιαστική διαφορά μεταξύ του κυρίαρχου και του μη κυρίαρχου χεριού. Το ίδιο συνέβη ακόμη και όταν προστέθηκε βάρος στον καρπό.

Η διαφορά έγινε εμφανής μόνο όταν οι συμμετέχοντες έπρεπε να χειριστούν ένα ελαφρύ εργαλείο προσαρμοσμένο στο αντιβράχιο, το οποίο απαιτούσε πιο πολύπλοκες και ακριβείς κινήσεις. Σε αυτή την περίπτωση, το μη κυρίαρχο χέρι δυσκολεύτηκε σημαντικά περισσότερο.

Η εξάσκηση κάνει τη διαφορά

Σε ένα ακόμη πείραμα, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να γράψουν χρησιμοποιώντας τον αγκώνα τους, με ένα στυλό στερεωμένο στο χέρι.

Επειδή κανείς δεν είχε προηγούμενη εμπειρία σε αυτή την ασυνήθιστη δεξιότητα, δεν υπήρχε αρχικό πλεονέκτημα για κανένα από τα δύο χέρια. Με την εξάσκηση, και οι δύο αγκώνες βελτιώθηκαν στον ίδιο βαθμό, αποδεικνύοντας ότι η δεξιότητα αναπτύσσεται μέσα από την πρακτική και όχι λόγω κάποιας έμφυτης ανωτερότητας.

Ο ρόλος των εργαλείων στην εξέλιξη του ανθρώπου

Σύμφωνα με τον John Krakauer, «δεν προτιμάμε το κυρίαρχο χέρι επειδή είναι πιο επιδέξιο. Γίνεται πιο επιδέξιο επειδή το χρησιμοποιούμε περισσότερο».

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χωρίς εργαλεία και αντικείμενα που απαιτούν συνεχή εξάσκηση, οι διαφορές ανάμεσα στα δύο χέρια θα ήταν ελάχιστες ή ακόμη και ανεπαίσθητες.

Μάλιστα, ο Ahmet Arac εκτιμά ότι η δεξιοχειρία και η αριστεροχειρία, όπως τις αντιλαμβανόμαστε σήμερα, ίσως αποτελούν προϊόν της ανθρώπινης εξέλιξης και της μοναδικής μας ικανότητας να κατασκευάζουμε και να χρησιμοποιούμε εργαλεία..

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην αποκατάσταση ασθενών μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο ή τραυματισμούς, αλλά και στη μελέτη ατόμων που χρειάστηκε να αλλάξουν το κυρίαρχο χέρι τους ή να αναπτύξουν νέες κινητικές δεξιότητες μετά από ακρωτηριασμό ή άλλες παθήσεις.

Πηγή: Medical Xpress