Οι φαρμακευτικές εταιρείες αναβάλλουν την κυκλοφορία ορισμένων νέων φαρμάκων στην Ευρώπη, καθώς ο κλάδος αντιμετωπίζει την πίεση από τις ΗΠΑ και τις αλλαγές στην τιμολογιακή πολιτική του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ,.
Ο Λευκός Οίκος ασκεί πιέσεις για τη μείωση του κόστους των συνταγογραφούμενων φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες παραδοσιακά πληρώνουν σημαντικά περισσότερα από άλλες πλούσιες χώρες. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι ο κλάδος έχει συμπεριφερθεί άδικα στους Αμερικανούς καταναλωτές και έχει επιδιώξει να εξισώσει το κόστος για τους Αμερικανούς με αυτό που πληρώνεται αλλού, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, σύμφωνα με την πρακτική της τιμολόγησης ως προς το πλέον ευνοούμενο κράτος.
Αυτό έχει οδηγήσει τις φαρμακευτικές εταιρείες να αναστείλουν την εισαγωγή ορισμένων φαρμάκων στις ευρωπαϊκές αγορές, όπου οι δαπάνες για την υγεία είναι χαμηλότερες, προκειμένου να αποφύγουν τη μείωση των τιμών στην αμερικανική αγορά αξίας 700 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Έχει επίσης δημιουργήσει μια περίπλοκη ισορροπία για τους διευθύνοντες συμβούλους και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στον τομέα της υγείας στην Ευρώπη.
«Βλέπουμε τα πρώτα σημάδια καθυστερήσεων στην εισαγωγή φαρμάκων στην Ευρώπη», δήλωσε ο Stefan Oelrich, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων και ανώτερο στέλεχος της Bayer.
Ανέφερε ότι αυτό αποτελεί «συνέπεια της αβεβαιότητας σχετικά με το τι τελικά θα συμβεί στις τιμές στις ΗΠΑ».
Σύμφωνα με την εταιρεία έρευνας αγοράς GlobalData, τα λανσαρίσματα φαρμάκων στις αγορές της ΕΕ μειώθηκαν κατά περίπου 35% τους 10 μήνες που ακολούθησαν την εκτελεστική εντολή του Τραμπ, σε σύγκριση με τους προηγούμενους 10 μήνες.
Στην Ευρώπη, οι κυβερνήσεις διαπραγματεύονται τις τιμές που καταβάλλουν τα εθνικά συστήματα υγείας, διατηρώντας το κόστος σε χαμηλά επίπεδα. Οι ΗΠΑ διαθέτουν ένα πολύπλοκο σύστημα στο οποίο οι φαρμακευτικές εταιρείες διαπραγματεύονται τις τιμές με ασφαλιστικές εταιρείες, διαχειριστές φαρμακευτικών παροχών και άλλους, προσφέροντας παράλληλα εκπτώσεις και μειώσεις από τις τιμές καταλόγου.
Ο Lionel Collet, επικεφαλής της γαλλικής υγειονομικής αρχής HAS, δήλωσε ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες αναβάλλουν όλο και περισσότερο τις αποφάσεις σχετικά με τη διαδικασία πρόωρης πρόσβασης της Γαλλίας, η οποία επιτρέπει στους ασθενείς να λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα πριν από την επίσημη έγκριση. Οι αιτήσεις για πρόωρη πρόσβαση πριν από την έγκριση κυκλοφορίας έχουν μειωθεί δραστικά κατά το τελευταίο έτος. «Η άφιξη του Τραμπ έχει αλλάξει τη στρατηγική των εταιρειών σχετικά με τον τρόπο που διαθέτουν τα προϊόντα τους στην αγορά», είπε, προσθέτοντας ότι ο αριθμός των αποφάσεων της HAS για πρόωρη πρόσβαση μειώθηκε σε 10 πέρυσι από 25 το 2024.
Η Γαλλία συγκαταλέγεται στις αγορές φαρμάκων με τις χαμηλότερες τιμές στην Ευρώπη, με τιμές που ανέρχονται σε περίπου το ένα τρίτο των τιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφερε. Οι τιμές στη Γαλλία και τη Γερμανία τείνουν με τη σειρά τους να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθορίζουν τις τιμές.
«Όλοι οι κατασκευαστές μου μιλούν για τον Τραμπ, από το φθινόπωρο. Όλα έχουν να κάνουν με την πολιτική στις ΗΠΑ και τι σημαίνει αυτή για την Ευρώπη», δήλωσε ο Collet.
Κυκλοφορίες πλέον του 90% των φαρμάκων πρώτα στις ΗΠΑ
Η αμερικανική φαρμακευτική εταιρεία Insmed δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι ανέβαλε την κυκλοφορίααντιφλεγμονώδους φαρμάκου στη Γερμανία λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με τα σχέδια τιμολόγησης στις ΗΠΑ.
«Θέλουμε σαφήνεια σχετικά με τις πολιτικές του πλέον ευνοούμενου κράτους», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος William Lewis σε τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα. «Μας φαίνεται ότι το συνετό είναι να μπούμε σε διαδικασία αναμονής μέχρι να μάθουμε πώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση.» Το φάρμακο έλαβε ευρωπαϊκή έγκριση τον Νοέμβριο, αλλά δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει στην περιοχή. Η εταιρεία άρχισε να το πωλεί αμέσως στις ΗΠΑ μετά τη λήψη της έγκρισης από τον FDA τον Αύγουστο. Πάνω από το 90% των φαρμάκων που εγκρίθηκαν το 2025 κυκλοφόρησαν πρώτα στις ΗΠΑ, με τα περισσότερα να μην είναι ακόμη διαθέσιμα αλλού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι παρακολουθεί στενά την εφαρμογή της πολιτικής του πλέον ευνοούμενου κράτους των ΗΠΑ και τυχόν έμμεσες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή αγορά. «Προτεραιότητά μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς στην ΕΕ θα συνεχίσουν να έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε ασφαλή, αποτελεσματικά και προσιτά φάρμακα», δήλωσε εκπρόσωπος. «Είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα σχετικά με τις συγκεκριμένες επιπτώσεις στην Ευρώπη.»
"Σκάκι με δεμένα μάτια"
Στελέχη των ελβετικών φαρμακευτικών εταιρειών Roche και Novartis , καθώς και της βρετανικής AstraZeneca έχουν επικρίνει το τελευταίο έτος την ευρωπαϊκή τιμολόγηση των φαρμάκων και τα κίνητρα για καινοτομία, ζητώντας περισσότερες δαπάνες.
Ο στέλεχος της AstraZeneca, Ruud Dobber, δήλωσε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα λόγω της προσέγγισης των κυβερνήσεων όσον αφορά την αποτίμηση των φαρμάκων.
Η Ευρώπη δαπανά περίπου το 1% του ΑΕΠ σε φαρμακευτικά προϊόντα, σε σύγκριση με το 2% στις Ηνωμένες Πολιτείες και το 1,8% στην Κίνα. Έχει χάσει έδαφος στις επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, στις κλινικές δοκιμές και στην κυκλοφορία καινοτόμων θεραπειών, σύμφωνα με την ομάδα πίεσης EFPIA.
Ορισμένες εταιρείες έχουν μάλιστα αποσύρει τα φάρμακά τους από τις ευρωπαϊκές αγορές. Η Amgen με έδρα την Καλιφόρνια απέσυρε φάρμακο της για τη χοληστερόλη από τη Δανία, επικαλούμενη τις τιμές και ένα «νέο περιβάλλον», χωρίς να αναφερθεί άμεσα στην πολιτική του πλέον ευνοούμενου κράτους. Η Indivior απέσυρε τα φάρμακα της κατά του εθισμού από τη Σουηδία και άλλες αγορές, επίσης χωρίς να αναφερθεί άμεσα στην τιμολόγηση των ΗΠΑ.
Ο Ron Lanton, νομικός σύμβουλος σε φαρμακευτικές εταιρείες, μιλώντας στο Reuters τόνισε ότι η αβεβαιότητα γύρω από τα κριτήρια τιμολόγησης των ΗΠΑ και την επιβολή τους περιπλέκει τα πράγματα για τις εταιρείες με τους επενδυτές τους.
«Πρέπει να πείτε στους μετόχους σας ακριβώς πόσα χρήματα αναμένετε να κερδίσετε από αυτή τη νέα κυκλοφορία. Και τίποτα από αυτά δεν είναι σαφές», είπε ο Lanton. Η κυκλοφορία φαρμάκων στην Ευρώπη έχει σταματήσει, είπε, επειδή είναι σαν να «παίζεις σκάκι» φορώντας «δεμένα μάτια».
«Δεν με εκπλήσσει το γεγονός ότι τα πράγματα θα προχωρήσουν πολύ πιο αργά», είπε.
Η Κίνα έτοιμη να επωφεληθεί
Πάντως, σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του Biospace, η Κίνα παραμονεύει.
Ο Allistair Booth, εταίρος σε διεθνή νομική εταιρεία, ανέφερε ότι οι κινεζικές βιοτεχνολογικές επιχειρήσεις βρίσκονται σε ιδιαίτερα πλεονεκτική θέση ώστε να αξιοποιήσουν τυχόν στρεβλώσεις της αγοράς που μπορεί να προκαλέσει η πολιτική του πλέον ευνοούμενου κράτους. Όπως εκτιμά, το χαμηλότερο κόστος ανάπτυξης φαρμάκων στην Κίνα ενδέχεται να επιτρέπει στις εταιρείες αυτές να επιτυγχάνουν ικανοποιητικές εμπορικές αποδόσεις, ακόμη και εκτός της αγοράς των ΗΠΑ.
