Αυτές οι εξελίξεις φέρνουν νέα ελπίδα και μια ισχυρή ευκαιρία να διαμορφωθεί προς το καλύτερο η πορεία του ασθενούς, καθιστώντας τις πιο πρώιμες και ακριβείς διαγνώσεις και την εξατομικευμένη φροντίδα όχι μόνο εφικτές, αλλά όλο και πιο προσβάσιμες. Σε όλη την Ευρώπη, αφοσιωμένοι επαγγελματίες και πρωτοποριακά ιδρύματα προωθούν την καινοτομία στην κλινική πράξη. Αν και η πρόοδος διαφέρει, αυτή η ποικιλία προσφέρει μια πολύτιμη ευκαιρία να κλιμακωθούν επιτυχημένα μοντέλα και να βελτιωθεί η ισότητα καθ’ όλη την πορεία φροντίδας.

Μια νέα έκθεση της Ευρωπαικής Ομοσπονδίας Ενώσεων Φαρμακευτικών Βιομηχανιών με τίτλο «Θωρακίζοντας το ταξίδι φροντίδας για τη νόσο Αλτσχάιμερ», αναδεικνύει αποτελεσματικές, κλιμακούμενες λύσεις στην ανίχνευση, διάγνωση και φροντίδα του Αλτσχάιμερ σε όλη την Ευρώπη. Η έκθεση εκπονήθηκε από τη Shift Health με χρηματοδότηση της Alzheimer’s disease Platform της EFPIA και εξετάζει αναδυόμενες βέλτιστες πρακτικές σε οκτώ χώρες και συγκεκριμένα την Πολωνία, την Ολλανδία, τη Γαλλία, την Ισπανία, τη Σουηδία, τη Γερμανία, την Τσεχία και τη Σλοβενία.

«Μοιραζόμενοι παραδείγματα από την πραγματικότητα για το πώς μεταφράζεται η επιστημονική πρόοδος σε καλύτερη φροντίδα ασθενών, αυτές οι μελέτες περιπτώσεων δείχνουν τι μπορεί να επιτευχθεί», δήλωσε η Νάταλι Μολ, Γενική Διευθύντρια της EFPIA. Η ίδια προσθέτει πως «όταν η πρόοδος αυτή συνδυάζεται με επενδύσεις στα συστήματα υγείας, η καινοτομία προσφέρει όχι μόνο ελπίδα, αλλά και μια ισχυρή ευκαιρία να επανασχεδιάσουμε την πορεία του ασθενούς, επιτρέποντας πρώιμη διάγνωση και βελτιωμένη ποιότητα ζωής σε μεγάλη κλίμακα».

Μαθαίνοντας από τις βέλτιστες πρακτικές

Η μελέτη εντοπίζει 26 πρωτοβουλίες με δυνατότητα κλιμάκωσης σε όλη την Ευρώπη. Οι πρωτοβουλίες αυτές κατηγοριοποιούνται σε τρεις θεματικούς άξονες:

• Εργαλεία για έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση: νέες προσεγγίσεις μειώνουν τον χρόνο διάγνωσης, περιορίζουν το κόστος και διευκολύνουν την έγκαιρη παρέμβαση. Παράδειγμα η μελέτη Mindmore®, μια κλινικά επικυρωμένη ψηφιακή πλατφόρμα από τη Σουηδία, που μετατρέπει τις παραδοσιακές χαρτο-βασισμένες γνωστικές αξιολογήσεις σε ψηφιακή μορφή. Διευκολύνει την έγκαιρη ανίχνευση και τον ταχύτερο έλεγχο στις πρωτοβάθμιες δομές, εξοικονομώντας €150 ανά τεστ και αυξάνοντας τη ροή ασθενών κατά 119%. Μόνο στα 21 κέντρα της Στοκχόλμης, οι βελτιώσεις μεταφράστηκαν σε ετήσιες εξοικονομήσεις άνω των €2 εκατ. Ολοκληρωμένα και πολυεπιστημονικά πρότυπα φροντίδας: υιοθετούνται μοντέλα που βελτιώνουν την ποιότητα, την αποδοτικότητα και την εξατομίκευση της φροντίδας. Άλλο παράδειγμα το PASSCOG, που ξεκίνησε στη Γαλλία από τον Σύλλογο Aloïs, ενσωματώνει εκπαιδευμένους γενικούς ιατρούς, οι οποίοι υποστηρίζονται απομακρυσμένα μέσω γνωσιακής τηλε-εμπειρογνωμοσύνης. Αυτό μεταφέρει την αρχική αξιολόγηση από τα υπερφορτωμένα νοσοκομεία σε πιο προσιτές τοπικές κλινικές. Στους πρώτους 1.060 συμμετέχοντες, το 28% των διαγνωστικών πορειών ξεκίνησαν και ολοκληρώθηκαν από Γενικούς Ιατρούς, μειώνοντας τον χρόνο διάγνωσης από εννέα σε τέσσερις μήνες. Πανεθνική εφαρμογή προβλέπεται το 2026.
• Αποφάσεις βασισμένες σε δεδομένα και βελτιστοποίηση συστημάτων: μητρώα, εθνικές συνδέσεις δεδομένων και διασυνοριακές πρωτοβουλίες βελτιώνουν την παρακολούθηση και τον σχεδιασμό, μετατρέποντας τα δεδομένα σε καλύτερη διάγνωση και πιο δίκαιη φροντίδα. Παράδειγμα το μητρώο digiDEM Bayern, το οποίο παρακολουθεί πάνω από 1.500 ασθενείς με άνοια στη Βαυαρία, συλλέγοντας δεδομένα για μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, ποιότητα ζωής, επιβάρυνση φροντιστών και χρήση υπηρεσιών. Τα πραγματικά δεδομένα συμβάλλουν στη βελτίωση της φροντίδας και στην υποστήριξη του σχεδιασμού και της έρευνας.

Έκκληση για δράση

Η έκθεση προτείνει πέντε προτεραιότητες για την επιτάχυνση της προόδου στην Ευρώπη:

• Αντιμετώπιση του στίγματος και ενδυνάμωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας.
• Κίνητρα και κλιμάκωση προσβάσιμων, οικονομικά αποδοτικών διαγνωστικών λύσεων.
• Προώθηση πολυεπιστημονικών μοντέλων φροντίδας.
• Χρήση δεδομένων για διαμόρφωση πολιτικής και πρακτικής.
• Ενίσχυση συνεργασιών μεταξύ τομέων.

Μια επείγουσα πρόκληση

Σύμφωνα με στοιχεία του 2019, περίπου 7,85 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ (EU27) και 9,78 εκατομμύρια στην ευρύτερη Ευρώπη ζουν με άνοια. Η πλειοψηφία (60-70%) πάσχει από AD. Με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, οι αριθμοί αυτοί προβλέπεται να διπλασιαστούν έως το 2050, φτάνοντας τα 14,3 εκατ. στην ΕΕ και τα 18,8 εκατ. στην Ευρώπη.

Η οικονομική επιβάρυνση είναι τεράστια: Μόνο το 2019, το συνολικό κοινωνικό κόστος της άνοιας στην Ευρώπη εκτιμήθηκε σε 392 δισ. ευρώ

Το παραδοσιακό μοντέλο που εστίαζε στη διαχείριση προχωρημένων συμπτωμάτων υποχωρεί, δίνοντας τη θέση του σε μια πιο προδραστική, εξατομικευμένη και βασισμένη σε δεδομένα προσέγγιση. Αυτή δίνει έμφαση στην έγκαιρη και ακριβή διάγνωση (με γνωστικά τεστ, BBMs κ.ά.), στην πρόληψη με στόχο τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, αλλά και σε νέα μοντέλα φροντίδας που αγκαλιάζουν όχι μόνο τις κλινικές αλλά και τις ψυχοκοινωνικές ανάγκες των ασθενών.

Πηγή: EFPIA.COM