Έντονη συναισθηματική ταλαιπωρία, που επηρεάζει πολλούς τομείς της ζωής, υφίστανται τα άτομα με παθήσεις στο τριχωτό του κεφαλιού τους. Οι ασθενείς νοιώθουν αμηχανία και ανησυχία, άγχος, κατάθλιψη και άλλα προβλήματα που περιστρέφονται γύρω από την ταυτότητά τους. Για τα παιδιά και τους εφήβους η ύπαρξή τους είναι πολύπλοκη πρόκληση, καθώς ήδη δυσκολεύονται με τη διαμόρφωση της ταυτότητάς τους.
Αν και πολλές από αυτές τις παθήσεις δεν αποτελούν σημαντικό ιατρικό κίνδυνο, η σημασία των μαλλιών για το κοινωνικό περιβάλλον μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε δύσκολα διαχειρίσιμα ψυχολογικά προβλήματα.
«Η κατάσταση του τριχωτού της κεφαλής και των μαλλιών έχει ισχυρό αντίκτυπο στην ψυχολογία των ανθρώπων κάθε ηλικίας και φύλου. Όταν τα μαλλιά είναι πυκνά, λαμπερά και δυνατά, είμαστε πιο σίγουροι και ικανοποιημένοι από την εμφάνισή μας. Αντίθετα, αν αντιμετωπίζουμε προβλήματα όπως η πιτυρίδα ή η αραίωση των μαλλιών, η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας κλονίζεται. Επομένως, η υγεία του τριχωτού της κεφαλής είναι αναπόσπαστο κομμάτι της σωματικής, ψυχικής και συναισθηματικής ευεξία μας», επισημαίνει ο Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
Η προληπτική και συνεπής φροντίδα του, όπως επίσης η διάγνωση και ο έλεγχος των δερματικών προβλημάτων που εμφανίζονται είναι το κλειδί για την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης. Πέραν της αισθητικής, μπορεί να βελτιώσει την αυτοαντίληψη και να γίνει πηγή θετικότητας, ενισχύοντας τα επίπεδα αυτοπεποίθησης.
Πολλοί τύποι παθήσεων του τριχωτού της κεφαλής έχουν παρόμοια συμπτώματα, όπως κνησμό, φλεγμονή και απολέπιση, που μπερδεύουν τον πάσχοντα, με συνέπεια την εφαρμογή ακατάλληλων θεραπειών και την παράταση της ταλαιπωρίας του. Η έγκυρη και έγκαιρη αναγνώρισή τους από δερματολόγο επισπεύδει τη ίαση και τελικά τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Οι δερματοπάθειες που έχουν σημαντικό ψυχολογικό αντίκτυπο είναι:
Πιτυρίδα
Η πιτυρίδα είναι μια από τις πιο συχνές παθήσεις του τριχωτού της κεφαλής, αφού οι μισοί περίπου την εμφανίζουν. Χαρακτηριστικό της είναι η απολέπιση και ο κνησμός, συμπτώματα που προκαλούνται από την ταχύτατη αποβολή των νεκρών κυττάρων.
Τα αίτια εμφάνισής της δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή, αλλά σε μια σειρά από γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Μπορεί επίσης να προκαλείται από ευαισθησία σε προϊόντα μαλλιών ή μυκητιασικές λοιμώξεις όπως από Malassezia.
Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα
Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι μια σοβαρή μορφή πιτυρίδας, μόνο που δεν περιορίζεται στο τριχωτό της κεφαλής, αλλά μπορεί να επηρεάσει το πρόσωπο, τα χείλη, τα βλέφαρα, ακόμη και το στήθος. Εμφανίζεται ως ήπια ερυθρές πλάκες στο δέρμα, συνοδευόμενες από λιπαρά κιτρινωπά-λευκά λέπια σε άτομα κάθε ηλικίας.
Αυτή η φλεγμονώδης διαταραχή μπορεί να προκληθεί από στρες, ορμονικές αλλαγές ή υπερπαραγωγή σμήγματος, καθώς και από υπερπολλαπλασιασμό του μύκητα Malassezia.
Ψωρίαση
Η ψωρίαση είναι μια άλλη σημαντική πάθηση που οδηγεί σε ταχεία ανανέωση των κυττάρων του δέρματος, με αποτέλεσμα την εμφάνιση παχιών ροζ ή ερυθρών πλακών με λευκά, ασημί λέπια.
Είναι μια αυτοάνοση διαταραχή που έχει περιόδους ύφεσης και έξαρσης. Ενώ η ψωρίαση μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε περιοχή του σώματος, αλλά έως και 80% των ασθενών με ψωρίαση έχουν ψωρίαση στο τριχωτό της κεφαλής - συχνά γύρω από τη γραμμή των μαλλιών.
Ανδρογενετική Αλωπεκία
Η ανδρογενετική αλωπεκία είναι η πιο συχνή αιτία τριχόπτωσης που παρατηρείται τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Η πάθηση επηρεάζει το 30% έως 50% των ανδρών μέχρι την ηλικία των 50 ετών - δεν περιορίζεται όμως σε αυτούς. Ενώ σε αυτούς η τριχόπτωση ξεκινά από τους κροτάφους σχηματίζοντας ένα σχήμα Μ, στις γυναίκες προκαλεί λέπτυνση των τριχών και αραίωση των μαλλιών.
Η πάθηση επηρεάζει περισσότερο τους άνδρες, στους οποίους μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία μόλις των 20 ετών, απ’ ότι τις γυναίκες, στις οποίες ξεκινά μετά τα 50.
Για την εμφάνισή της ευθύνονται γενετικοί και ορμονικοί παράγοντες, το στρες, η λήψη ορισμένων φαρμάκων, αυτοάνοσα νοσήματα, διατροφικές διαταραχές και ελλείψεις θρεπτικών συστατικών.
Γυροειδής αλωπεκία
Η γυροειδής αλωπεκία, μια αυτοάνοση διαταραχή που προκαλεί ξαφνική απώλεια τριχών από το κεφάλι, το πρόσωπο και άλλες περιοχές του σώματος. Το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού επιτίθεται στους θύλακες των τριχών, προκαλώντας τη συρρίκνωσή τους σε μέγεθος και τη δραματική επιβράδυνση της ανάπτυξης των μαλλιών.
Η βλάβη των θυλάκων δεν είναι συνήθως μόνιμη - οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν μετά από αρκετούς μήνες. Σε σοβαρές περιπτώσεις, ολόκληρο το τριχωτό της κεφαλής μπορεί να επηρεαστεί, οδηγώντας σε πλήρη φαλάκρα.
Θυλακίτιδα
Η θυλακίτιδα είναι μια λοίμωξη των θυλάκων της τρίχας στο τριχωτό της κεφαλής που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των θυλάκων της τρίχας. Εμφανίζεται στο τριχωτό της κεφαλής αλλά συχνότερα στα γένια, τα χέρια, την πλάτη, τους γλουτούς και τα πόδια, λόγω βακτηριακής, παρασιτικής ή μυκητιασικής λοίμωξης.
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ερυθρότητα, πρήξιμο, κνησμό και εξογκώματα που μοιάζουν με σπυράκια γεμάτα με πύον και μια τρίχα μέσα σε αυτά. Αυτά τα εξογκώματα μπορεί να είναι ευαίσθητα ή ακόμα και επώδυνα.
«Το τριχωτό της κεφαλής έχει παρόμοιες ανάγκες για ενυδάτωση, καθαριότητα και ισορροπημένη παραγωγή λιπαρότητας με το υπόλοιπο δέρμα. Η προστασία του από επιβλαβείς περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η υπερβολική έκθεση στον ήλιο ή η ρύπανση, παίζει επίσης ρόλο στη διατήρηση της υγείας του.
Όταν δεν προφυλάσσεται και δεν φροντίζεται σωστά, είναι πιθανότερο να εμφανιστούν δερματικά προβλήματα τόσο στα όριά του όσο και πέρα από το τριχωτό της κεφαλής, όπως ακμή στο μέτωπο.
Η εμφάνιση ορισμένων παθήσεων ξεφεύγει βέβαια, από η σφαίρα επιρροής μας. Οι επιλογές, όμως, για τη θεραπεία ή τη διαχείριση των συμπτωμάτων είναι πολλές. Οι πάσχοντες θα πρέπει να επισπεύδουν τη διάγνωση, αφού η έναρξη της αγωγής σε αρχικά στάδια εξασφαλίζει την ταχύτερη ύφεση ή πλήρη ίαση, προτού κλονιστεί και η ψυχική υγεία τους», καταλήγει ο δρ Στάμου.
