Οι αγωνιστές υποδοχέα GLP-1 (GLP-1 receptor agonists) -φάρμακα που μειώνουν την όρεξη, επιβραδύνουν τη γαστρική κένωση και αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού- χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο σε νέους με παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2.

Οι ερευνητές σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Childhood Obesity εξέτασαν αν εμφανίστηκαν διατροφικές ανεπάρκειες μετά την χορήγηση αυτών των φαρμάκων και πόσο συχνά οι έφηβοι λάμβαναν επαγγελματική διατροφική φροντίδα.

«Μεταξύ 2.031 ασθενών ηλικίας 10–17 ετών, το 16,8% εμφάνισε διατροφική ανεπάρκεια ή σχετική επιπλοκή μέσα σε έναν χρόνο, συχνότερα ανεπάρκεια βιταμίνης D. Η διατροφική θεραπεία ή συμβουλευτική δεν ήταν συχνή και συχνά καθυστερούσε. Ωστόσο, αυτή η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει ότι η θεραπεία GLP-1 προκάλεσε τις ανεπάρκειες επισημαίνει η κυρία Δήμητρα Ευθυμιοπούλου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος.

Κύρια ευρήματα

• Το 10,2% είχε τουλάχιστον μία διατροφική ανεπάρκεια ή σχετική επιπλοκή μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη αγωνιστή υποδοχέα GLP-1.
• Το ποσοστό έφτασε το 16,8% στους 12 μήνες — σχεδόν ένας στους έξι ασθενείς.
• Η ανεπάρκεια βιταμίνης D ήταν συχνότερη, επηρεάζοντας το 12,4% μέσα σε έναν χρόνο.
• Διατροφική αναιμία εμφάνισε το 1,5%, σιδηροπενική αναιμία το 1,4% και αφυδάτωση το 2,6% στους 12 μήνες.
• Μόνο το 23,3% έλαβε διατροφική θεραπεία/συμβουλευτική μέσα σε 180 ημέρες. Η πρώτη επίσκεψη πραγματοποιήθηκε κατά μέσο όρο 149 ημέρες μετά την έναρξη της θεραπείας.
• Η μελέτη εντοπίζει συσχετίσεις και πρότυπα φροντίδας, όχι απόδειξη ότι τα φάρμακα GLP-1 προκάλεσαν τις ανεπάρκειες.

Ο σχεδιασμός της μελέτης

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν αναδρομική μελέτη ασφαλιστικών δεδομένων στις ΗΠΑ από το 2017–2022. Περιέλαβε 2.031 ασθενείς ηλικίας 10–17 ετών που ξεκίνησαν για πρώτη φορά αγωνιστή υποδοχέα GLP-1 και δεν είχαν καταγεγραμμένη διατροφική ανεπάρκεια κατά τους προηγούμενους έξι μήνες. Οι ασθενείς παρακολουθήθηκαν για 12 μήνες. Οι διαγνώσεις διατροφικής θεραπείας και οι επισκέψεις συμβουλευτικής εντοπίστηκαν μέσω κωδικών ιατρικής χρέωσης και όχι εργαστηριακών αποτελεσμάτων ή λεπτομερών κλινικών αρχείων.

Τι διαπίστωσαν οι ερευνητές

• Οι διατροφικές διαγνώσεις αυξήθηκαν κατά τον πρώτο χρόνο: Μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη θεραπείας GLP-1, το 10,2% των εφήβων είχε διαγνωστεί με τουλάχιστον μία διατροφική ανεπάρκεια ή σχετική επιπλοκή. Στους 12 μήνες, το ποσοστό είχε αυξηθεί σε 16,8%. Οι ανεπάρκειες βιταμινών αποτελούσαν μεγάλο μέρος αυτού του προτύπου: το 7,9% είχε διάγνωση ανεπάρκειας βιταμινών στους έξι μήνες και το 12,9% στον έναν χρόνο. Η ανεπάρκεια βιταμίνης D αυξήθηκε από 7,6% σε 12,4% την ίδια περίοδο. Άλλα καταγεγραμμένα αποτελέσματα ήταν λιγότερο συχνά. Στους 12 μήνες, το 2,6% είχε αφυδάτωση, το 1,5% διατροφική αναιμία, το 1,4% σιδηροπενική αναιμία και το 0,8% απώλεια μυϊκής μάζας. Πρωτεϊνοθερμιδικός υποσιτισμός καταγράφηκε στο 0,1%. Οι αριθμοί αυτοί περιγράφουν διαγνώσεις μετά την έναρξη της θεραπείας. Δεν αποδεικνύουν ότι η ίδια η θεραπεία GLP-1 προκάλεσε τις καταστάσεις, περιορισμός που οι ερευνητές αναγνωρίζουν ρητά.
• Η ανεπάρκεια βιταμίνης D ήταν το συχνότερο εύρημα: Η ανεπάρκεια βιταμίνης D ξεχώρισε σαφώς μεταξύ των διατροφικών διαγνώσεων. Μέσα σε έναν χρόνο, το 12,4% των ασθενών είχε λάβει αυτή τη διάγνωση, έναντι πολύ χαμηλότερων ποσοστών για τις άλλες μεμονωμένες ανεπάρκειες. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η επαρκής διατροφή μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική στην εφηβεία, επειδή οι νέοι χρειάζονται επαρκή ενέργεια, πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα για ανάπτυξη, εφηβεία, οστική ανάπτυξη και αύξηση μυϊκής μάζας. Οι αγωνιστές υποδοχέα GLP-1 μπορούν να μειώσουν την πρόσληψη τροφής μέσω καταστολής της όρεξης και αυξημένου κορεσμού, γεγονός που αποτελεί λόγο για στενή παρακολούθηση της διατροφής κατά τη θεραπεία. Ωστόσο, η βάση ασφαλιστικών δεδομένων δεν περιείχε μετρήσεις διατροφικής πρόσληψης ή εργαστηριακές τιμές. Επομένως, η μελέτη δεν μπορεί να καθορίσει αν η μειωμένη πρόσληψη τροφής προκάλεσε την ανεπάρκειας βιταμίνης D — ούτε αν ορισμένες ανεπάρκειες προϋπήρχαν αλλά παρέμεναν αδιάγνωστες πριν την έναρξη της θεραπείας GLP-1.
• Η διατροφική συμβουλευτική συχνά καθυστερούσε: Η διατροφική θεραπεία ή συμβουλευτική —επαγγελματική διατροφική φροντίδα που εντοπίστηκε μέσω κωδικών ιατρικής χρέωσης— δεν καταγραφόταν συστηματικά σύντομα μετά την έναρξη της θεραπείας.
  Μόνο το 5,8% είχε τέτοια επίσκεψη μέσα σε 30 ημέρες, ποσοστό που αυξήθηκε σε 14,7% στις 90 ημέρες και 23,3% στις 180 ημέρες. Ακόμη και μετά από έναν χρόνο, μόνο το 38,3% είχε καταγεγραμμένη επίσκεψη διατροφικής θεραπείας/συμβουλευτικής. Σε όσους έλαβαν τέτοια φροντίδα, ο μέσος χρόνος έως την πρώτη επίσκεψη ήταν 149 ημέρες, δηλαδή σχεδόν πέντε μήνες.
  Οι συγγραφείς ερμηνεύουν αυτό το πρότυπο ως πιθανή χαμένη ευκαιρία για νωρίτερη διατροφική υποστήριξη. Ωστόσο, η βάση δεδομένων δεν μπορούσε να εξηγήσει γιατί οι επισκέψεις ήταν σπάνιες. Πιθανοί λόγοι που συζητούνται είναι η περιορισμένη πρόσβαση σε επαγγελματίες διατροφής, η έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης ή η προτίμηση του ασθενούς. Επίσης δεν μπορούσε να δείξει τι συμβουλευτική έλαβαν πραγματικά οι ασθενείς.
• Περισσότερες ανεπάρκειες σε όσους έλαβαν διατροφική φροντίδα: Ένα αρχικά απροσδόκητο αποτέλεσμα ήταν ότι οι ασθενείς που έλαβαν διατροφική θεραπεία ή συμβουλευτική είχαν μεγαλύτερη, όχι μικρότερη, διατροφική ανεπάρκεια. Στον έναν χρόνο, το 23,2% των ασθενών με επίσκεψη διατροφικής φροντίδας είχε ανεπάρκεια ή σχετική επιπλοκή, έναντι 14,8% όσων δεν είχαν τέτοια επίσκεψη. Ανεπάρκεια βιταμίνης D διαγνώστηκε στο 18,6% έναντι 10,5%, αντίστοιχα. Αυτό δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως ένδειξη ότι η διατροφική συμβουλευτική αύξησε τα διατροφικά προβλήματα. Οι ερευνητές προτείνουν άλλες πιθανές εξηγήσεις: οι ασθενείς μπορεί να παραπέμφθηκαν αφού είχε ήδη εντοπιστεί ανεπάρκεια ή οι επαγγελματίες διατροφής μπορεί να ζήτησαν επιπλέον εξετάσεις που αποκάλυψαν προηγουμένως μη αναγνωρισμένα προβλήματα.
  Επειδή η ανάλυση είναι περιγραφική και όχι αιτιώδης, δεν μπορεί να καθορίσει ποια εξήγηση είναι σωστή. Οι συγγραφείς αναφέρουν συγκεκριμένα ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα με αιτιώδεις σχεδιασμούς μελέτης.

Μύθος ή πραγματικότητα;

Μύθος: Η μελέτη αποδεικνύει ότι τα φάρμακα GLP-1 προκαλούν διατροφικές ανεπάρκειες στους εφήβους.

Πραγματικότητα: Οι διατροφικές ανεπάρκειες διαγνώστηκαν μετά την έναρξη της θεραπείας, αλλά η μελέτη που βασίστηκε σε ασφαλιστικά δεδομένα δεν μπορεί να αποδείξει αιτιότητα. Ορισμένες ανεπάρκειες μπορεί να προϋπήρχαν αλλά να παρέμεναν αδιάγνωστες έως μεταγενέστερη ιατρική φροντίδα.

Τι υποστηρίζεται από τα στοιχεία

• Η διατροφή απαιτεί προσοχή όταν οι έφηβοι ξεκινούν θεραπεία GLP-1, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους ανάπτυξης.
• Απαιτείται έγκαιρος διατροφικός έλεγχος, συμβουλευτική και παρακολούθηση στο πλαίσιο της παιδιατρικής φροντίδας GLP-1.
• Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται συμπληρώματα βιταμινών, μετάλλων, πρωτεΐνης ή άλλα διατροφικά συμπληρώματα.
• Συγκεκριμένες στρατηγικές συμπληρωμάτων δεν εξετάστηκαν στη μελέτη.

Η διατροφική αξιολόγηση

«Μεταξύ 2.031 εφήβων στις ΗΠΑ που ξεκίνησαν αγωνιστές υποδοχέα GLP-1, σχεδόν ένας στους έξι είχε διάγνωση διατροφικής ανεπάρκειας ή σχετικής επιπλοκής μέσα σε έναν χρόνο. Η ανεπάρκεια βιταμίνης D ήταν μακράν το συχνότερο εύρημα, ενώ η καταγεγραμμένη διατροφική φροντίδα ήταν περιορισμένη και συχνά άρχιζε μήνες μετά την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής. Τα αποτελέσματα εγείρουν ένα σημαντικό πρακτικό ερώτημα σχετικά με το αν η διατροφική αξιολόγηση πρέπει να ενσωματώνεται νωρίτερα στην παιδιατρική θεραπεία GLP-1. Ωστόσο, τα ευρήματα απαιτούν προσεκτική ερμηνεία: πρόκειται για ανάλυση ασφαλιστικών δεδομένων και όχι για κλινική δοκιμή και δεν μπορεί να αποδείξει ότι το φάρμακο προκάλεσε τις ανεπάρκειες ή ότι η συμβουλευτική τις προλαμβάνει. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η προληπτική διατροφική διαχείριση παράλληλα με τη θεραπεία GLP-1 αξίζει μεγαλύτερη προσοχή και περαιτέρω μελέτη» καταλήγει η κυρία Ευθυμιοπούλου.