«Δυστυχώς τα προγνωστικά για την συχνότητα εμφάνισης καρκίνου είναι δυσοίωνα. Συγκεκριμένα, σε παγκόσμιο επίπεδο, τα νέα κρούσματα καρκίνου έχουν υπερδιπλαστεί από το 1990 έως το 2023, φτάνοντας τα 18,5 εκατομμύρια, ενώ η συχνότητα εμφάνισης σε ενήλικες κάτω των 50 ετών έχει αυξηθεί κατά σχεδόν 80% τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Τα νέα κρούσματα καρκίνου προβλέπεται να φτάσουν τα 33 εκατομμύρια έως το 2050, σημειώνοντας αύξηση 61% από το 2022. Τα καλά νέα είναι ότι, με βάση δεδομένα μεγάλων επιδημιολογικών μελετών, υπολογίζεται ότι περίπου το 40% των καρκίνων οφείλεται σε κακή διατροφή και έλλειψη άσκησης. Και τα δύο αποτελούν παράγοντες που μπορούμε να βελτιώσουμε στην καθημερινότητά μας και επομένως, να μειώσουμε σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου».
Πρόκειται για στοιχεία του καθηγητή Κλινικής Εργοφυσιολογίας, του Τμήματος Διαιτολογίας και Διατροφολογίας του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας (Ελλάδα) και του Πανεπιστημίου του Wolverhampton (Μεγάλη Βρετανία), Γ. Μέτσιου ο οποίος στις παρακάτω γραμμές αναλύει το θέμα καρκίνος και άσκηση.
Βελτίωση πολλαπλών μεταβλητών
Πράγματι, πληθώρα ερευνητικών μελετών, σύμφωνα με τον ίδιο, σε διαφορετικά εργαστήρια ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου και του δικού μας, δείχνουν ότι ή αύξηση της φυσικής δραστηριότητας έχει πολύ σημαντικά οφέλη όχι μόνο στη μείωση της εμφάνισης καρκίνου, αλλά και στο να βελτιώνει πολλαπλές μεταβλητές υγείας στα διάφορα στάδια του καρκίνου. Ειδικότερα ο κ. Μέτσιος τονίζει:
- Πρόληψη: Μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες, που συμπεριλαμβάνουν εκατομμύρια συμμετέχοντες, προτείνουν ότι η εμφάνιση συγκεκριμένων καρκίνων, όπως του παχέος εντέρου και του μαστού, μπορεί να μειωθεί έως και 30% με την άσκηση, ποσοστό το οποίο μπορεί να αυξηθεί ακόμα περισσότερο με τη σωστή διατροφή. Συγκεκριμένα, γνωρίζουμε ότι μέσω της άσκησης βελτιώνονται διάφοροι μηχανισμοί που οδηγούν στη μείωση πρωτο-εμφάνισης καρκίνου, όπως α) μείωση της χρόνιας φλεγμονής, β) ρύθμιση των ορμονικών επιπέδων (ινσουλίνη, ινσουλινοειδής αυξητικός παράγοντας-I), γ) ενίσχυση της αντικαρκινικής ανοσίας και δ) μείωση των κυτταροκινών που σχετίζονται με την παχυσαρκία.
- Προ-εγχειρητικά: Περίπου 50% των ασθενών με καρκίνο χρειάζεται να κάνουν χειρουργείο για αφαίρεση των καρκινικών κυττάρων. Την τελευταία 10ετία, κλινικές μελέτες δείχνουν σταθερά ότι στο χρονικό διάστημα μεταξύ παραπεμπτικού για εγχείρηση από τον θεράποντα ιατρό και εγχείρησης (συνήθως είναι περίπου 4 εβδομάδες), μπορεί - και μάλλον πρέπει με βάση τα επιστημονικά δεδομένα - να εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα εντατικής άσκησης (prehabilitation). Σε κλινικές μελέτες όπου ασθενείς έκαναν ένα εντατικό πρόγραμμα άσκησης 2-4 εβδομάδων, είχαν καλύτερη έκβαση στο χειρουργείο αλλά και γρηγορότερη και καλύτερη αποκατάσταση, σε σύγκριση με αυτούς που δεν έκαναν άσκηση και απλά περίμεναν την ώρα του χειρουργείου. Αυτό το θετικό αποτέλεσμα έχει ως βάση τις πολύ θετικές φυσιολογικές προσαρμογές που επιφέρει η άσκηση στα αγγεία, την καρδιακή και πνευμονική λειτουργία.
- Κατά τη διάρκεια χημειοθεραπείας: Στις δυτικές χώρες, περίπου 1 στους 4 ασθενείς με καρκίνο κάνουν χημειοθεραπεία. Η ήπια και μέτριας έντασης άσκηση κατά τη διάρκεια χημειοθεραπείας έχει πολύ σημαντικά οφέλη σε αυτό τον πληθυσμό, όχι μόνο στη βελτίωση των παρενεργειών της χημειοθεραπείας (όπως ναυτία, κόπωση) αλλά και στην ποιότητα ζωής. Επίσης, επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι με την άσκηση μπορεί να βελτιωθεί και η αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας, αφού προκαλεί αυξημένη ροή αίματος στον καρκινικό όγκο (και επομένως των δραστικών συστατικών της θεραπείας), μειώνει τη συστηματική φλεγμονή αλλά και διεγείρει αντικαρκινικές ανοσοποιητικές οδούς.
- Μετά τη θεραπεία: Πληθώρα κλινικών μελετών πολύ καλής μεθοδολογικής ποιότητας, δείχνουν ότι η αύξηση των επιπέδων φυσικής δραστηριότητας ακόμα και μετά το πέρας της θεραπείας, αυξάνουν σημαντικά το προσδόκιμο ζωής τους αλλά και μειώνουν την πιθανότητα μετάστασης. Η άσκηση αυξάνει τη ζήτηση γλυκόζης από υγιή όργανα (όπως οι πνεύμονες, μύες και το ήπαρ), αφήνοντας λιγότερη ενέργεια διαθέσιμη στα καρκινικά κύτταρα να κάνουν μετάσταση αλλά και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, κινητοποιώντας συγκεκριμένα ανοσοκύτταρα (φυσικά κύτταρα φονείς και Τ-λεμφοκύτταρα), που εντοπίζουν και εξαλείφουν τον καρκίνο.
Καταλήγοντας ο καθηγητής τονίζει τα εξής: «Όπως συλλεκτικά φαίνεται από τα παραπάνω δεδομένα, η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας (άσκησης) είναι πολύ σημαντική σε όλα τα στάδια του καρκίνου. Είναι λοιπόν πολύ σημαντική, η προώθηση της άσκησης - συνεπικουρικά με την καρκινική φαρμακοθεραπεία και συνολική αντιμετώπιση - να γίνεται ενεργά από τους επαγγελματίες υγείας, ώστε να βοηθηθούν οι ασθενείς με καρκίνο να αντιμετωπίσουν πολύ πιο αποτελεσματικά αυτή την ασθένεια».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
