Τα τελευταία χρόνια, τα πεπτίδια έχουν εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες τάσεις της βιομηχανίας ευεξίας. Διατίθενται κυρίως μέσω διαδικτύου και προωθούνται ως «λύση» για αύξηση της μυϊκής μάζας, καύση λίπους, επιβράδυνση της γήρανσης και ταχύτερη αποκατάσταση μετά την άσκηση. Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές υποσχέσεις κρύβεται ένα σημαντικό κενό επιστημονικών δεδομένων, ιδιαίτερα όσον αφορά την ασφάλειά τους στις γυναίκες.
Όπως επισημαίνουν οι καθηγητές Ανατομίας Adam Taylor και Φυσιολογίας Michelle Swainson του Πανεπιστημίου Lancaster, τα περισσότερα από αυτά τα σκευάσματα κυκλοφορούν χωρίς να έχουν υποβληθεί στις αυστηρές κλινικές δοκιμές που απαιτούνται για ένα φαρμακευτικό προϊόν. Παράλληλα, ελάχιστες μελέτες έχουν εξετάσει αν ο γυναικείος οργανισμός ανταποκρίνεται διαφορετικά σε σχέση με τον ανδρικό.
Γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα ανεπιθύμητες ενέργειες
Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι οι γυναίκες έχουν 1,5 έως 2 φορές περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν ανεπιθύμητες ενέργειες από φάρμακα συγκριτικά με τους άνδρες.
Η διαφορά αυτή δεν οφείλεται μόνο στη διαφορετική βιολογία. Οι γυναίκες λαμβάνουν συχνότερα φαρμακευτική αγωγή, καθώς ζουν περισσότερα χρόνια και εμφανίζουν συχνότερα χρόνιες παθήσεις, όπως οστεοπόρωση, ρευματοειδή αρθρίτιδα και συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Αυτό αυξάνει και την πιθανότητα αλληλεπιδράσεων μεταξύ διαφορετικών ουσιών.
Ταυτόχρονα, ο γυναικείος οργανισμός μεταβολίζει και αποβάλλει πολλά φάρμακα με διαφορετικό τρόπο, ενώ οι ορμονικές διακυμάνσεις και η εντονότερη ανοσολογική απόκριση μπορούν να επηρεάσουν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την εμφάνιση παρενεργειών.
Η ευαίσθητη ισορροπία των ορμονών
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίδραση ορισμένων πεπτιδίων στο ορμονικό σύστημα των γυναικών.
Ο εμμηνορροϊκός κύκλος ρυθμίζεται από ένα πολύπλοκο δίκτυο επικοινωνίας ανάμεσα στον εγκέφαλο, την υπόφυση και τις ωοθήκες. Οποιαδήποτε τεχνητή παρέμβαση στα επίπεδα των ορμονών μπορεί να διαταράξει αυτή τη λεπτή ισορροπία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα πεπτίδια ιπαμορελίνη και CJC-1295, τα οποία προωθούνται για αύξηση της αυξητικής ορμόνης και του αυξητικού παράγοντα IGF-1. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η παρατεταμένη αύξηση αυτών των ορμονών μπορεί να οδηγήσει σε κατακράτηση υγρών και οιδήματα, ενώ έχει συσχετιστεί με ορμονικές διαταραχές, δυσλειτουργία των ωοθηκών και πιθανώς αυξημένο κίνδυνο αποβολής.
Παράλληλα, παραμένει άγνωστο πώς επηρεάζονται άλλα όργανα που συμμετέχουν στη ρύθμιση του ενδοκρινικού συστήματος, όπως το ήπαρ, ο θυρεοειδής, το πάγκρεας και τα επινεφρίδια.
Το TB-500 στο μικροσκόπιο των επιστημόνων
Ένα ακόμη πεπτίδιο που προκαλεί προβληματισμό είναι το TB-500, συνθετικό παράγωγο της φυσικής πρωτεΐνης θυμοσίνη βήτα-4, η οποία συμμετέχει στην επούλωση των ιστών.
Αν και το προϊόν διαφημίζεται για την επιτάχυνση της αποκατάστασης μετά από τραυματισμούς, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η φυσική μορφή της πρωτεΐνης έχει εντοπιστεί και σε διάφορους τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του μαστού και ορισμένες μορφές καρκίνου του πνεύμονα.
Οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι η παρουσία της πρωτεΐνης σε καρκινικά κύτταρα δεν σημαίνει πως το πεπτίδιο προκαλεί καρκίνο. Ωστόσο, θεωρούν ότι η χρήση του χωρίς επαρκή κλινικά δεδομένα δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής.
Χαλκοπεπτίδια: Άλλο οι κρέμες, άλλο οι ενέσεις
Το GHK-Cu, ένα σύμπλεγμα πεπτιδίου και χαλκού, χρησιμοποιείται ευρέως σε καλλυντικά προϊόντα, με μελέτες να δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής κολλαγόνου και της ελαστικότητας του δέρματος.
Η εικόνα αλλάζει όταν η ίδια ουσία χορηγείται ενέσιμα.
Τα ενέσιμα πεπτίδια δεν είναι εγκεκριμένα για ανθρώπινη χρήση στις περισσότερες χώρες και η ένεση παρακάμπτει τους φυσικούς μηχανισμούς προστασίας του οργανισμού, επιτρέποντας πολύ μεγαλύτερη έκθεση στην ουσία. Επιπλέον, επειδή πολλά από αυτά τα προϊόντα διακινούνται εκτός ρυθμιστικού πλαισίου, δεν υπάρχει διασφάλιση ούτε για τη σύσταση ούτε για τη δοσολογία τους.
Τι γνωρίζουμε για την εγκυμοσύνη
Ένα από τα μεγαλύτερα κενά αφορά την ασφάλεια των πεπτιδίων κατά την εγκυμοσύνη.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν εάν οι ουσίες αυτές μπορούν να διαπεράσουν τον πλακούντα και να φτάσουν στο έμβρυο.
Παράλληλα, αυξημένα επίπεδα χαλκού στην εγκυμοσύνη έχουν συσχετιστεί σε ορισμένες μελέτες με μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου τοκετού, περιορισμό της ενδομήτριας ανάπτυξης και νευρολογικές διαταραχές στο παιδί. Αν και οι μελέτες αυτές δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η αβεβαιότητα επιβάλλει ιδιαίτερη προσοχή.
Ακόμη και το σημείο της ένεσης μπορεί να έχει σημασία
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ακόμη και η ανατομία του σώματος μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο δράσης ενός ενέσιμου πεπτιδίου.
Η διαφορετική κατανομή του λιπώδους ιστού μεταξύ ανδρών και γυναικών ενδέχεται να μεταβάλλει την απορρόφηση της ουσίας, ενώ η μικρότερη κατά μέσο όρο σωματική επιφάνεια και το διαφορετικό ποσοστό σωματικού νερού στις γυναίκες μπορεί να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη συγκέντρωση της ίδιας δόσης στον οργανισμό.
Η ανάγκη για περισσότερη έρευνα
Οι ειδικοί καταλήγουν ότι τα μη εγκεκριμένα πεπτίδια αποτελούν μια επιλογή με σημαντικές αβεβαιότητες για όλους τους χρήστες. Ωστόσο, οι ιδιαιτερότητες της γυναικείας φυσιολογίας, του ορμονικού συστήματος και της ανατομίας ενδέχεται να αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.
Μέχρι να υπάρξουν μεγάλες, καλά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες που να τεκμηριώνουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους, οι επιστήμονες συνιστούν ιδιαίτερη επιφύλαξη απέναντι σε προϊόντα που διακινούνται χωρίς έγκριση και χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.
Πηγή: The Conversation
