Η λιποπρωτεΐνη (α), είναι ένας τύπος λιποπρωτεΐνης που μοιάζει με την LDL («κακή» χοληστερόλη), αλλά πιο επικίνδυνη. Τα υψηλά επίπεδα Lp(α), όπως συνήθως ονομάζεται, μπορούν να διπλασιάσουν ή ακόμα και να τριπλασιάσουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής ενός ατόμου. Θεωρείται ένας κοινός ένοχος για τις καρδιακές παθήσεις που εμφανίζονται σε νεαρή ηλικία.

Γιατί λοιπόν τόσο λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν γι' αυτήν τιμή;

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: Η φυσιολογική τιμή της Lp(a) είναι <30mg/dl. Σε επίπεδα πάνω από 50mg/dl υπάρχει κίνδυνος για καρδιαγγειακές παθήσεις, λαμβάνοντας υπόψιν την παρουσία κλασικών παραγόντων κινδύνου, όπως είναι το κάπνισμα, η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία.

Μέχρι πρόσφατα, οι περισσότερες κατευθυντήριες οδηγίες δεν συνιστούσαν τη διενέργεια εξετάσεων για την Lp(a) — αλλά για έναν μάλλον πρακτικό λόγο. Η λιποπρωτείνη α καθωρίζεται από τα γονίδια δηλαδή από την κληρονομικότητα.

Οι διατροφικές συνήθειες και η άσκηση δεν έχουν ουσιαστικά καμία επίδραση στα επίπεδα της Lp(a) στην κυκλοφορία του αίματος. Επιπλέον, δεν υπήρχαν αποτελεσματικές θεραπείες για τη μείωση της Lp(a), η οποία αυξάνει επίσης τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και αορτικής στένωσης (πάχυνση και σκλήρυνση της αορτικής βαλβίδας).

Αυτή η αδυναμία παρέμβασης ωστόσο δεν φαίνεται κάτι που αντιμετωπίζεται ως θέσφατο πια από τους ειδικούς. Τώρα, με πέντε υποσχόμενες θεραπείες για τη μείωση της Lp(a) σε εξέλιξη, το τοπίο αλλάζει.

Τάσεις στις εξετάσεις Lp(a)

Διεθνείς ομάδες ειδικών συνιστούν μια εφάπαξ εξέταση Lp(a) για όλους. Στην Ευρώπη, αυτή η εξέταση είναι πια ρουτίνα ενώ φιγουράρει και στις εξετάσεις που γίνονται δωρεάν στο πλαίσιο του προγράμματος "Προλαμβάνω" για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Αν και οι στοχευμένες θεραπείες για τη μείωση της Lp(a) δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει στην αγορά, τα άτομα με υψηλά επίπεδα μπορεί να επωφεληθούν από πιο εντατική θεραπεία για τη διαχείριση του συνολικού κινδύνου καρδιακών παθήσεων. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τη λήψη φαρμάκων για τη μείωση της χοληστερόλης, όπως οι στατίνες, ακόμη και αν η LDL χοληστερόλη σας είναι φυσιολογική.

Η χαμηλή δόση ασπιρίνης διερευνάται επίσης ως πιθανή θεραπεία για την πρόληψη καρδιακών προσβολών σε άτομα με υψηλή Lp(a).

Μια εφάπαξ εξέταση;

Σε αντίθεση με την LDL, η οποία αυξάνεται με την ηλικία και επηρεάζεται από τη διατροφή και την άσκηση, η Lp(a) παραμένει σε μεγάλο βαθμό σταθερή καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου, οπότε μια εφάπαξ εξέταση αρκεί για τον έλεγχο. Ωστόσο, οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα τις αλλαγές που μπορεί να συμβούν στην Lp(a) στις γυναίκες κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης και σε άνδρες και γυναίκες με ορισμένες ιατρικές παθήσεις. Οι ακόλουθες ομάδες ατόμων συνιστάται ειδικά να υποβληθούν σε εξέταση:

• άτομα με πρόωρη καρδιαγγειακή νόσο, που ορίζεται ως εκείνα που έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο, περιφερική αρτηριακή νόσο ή αορτική στένωση πριν από την ηλικία των 55 (για τους άνδρες) ή 65 (για τις γυναίκες)
• άτομα που έχουν πατέρα, μητέρα, αδελφή ή αδελφό με πρόωρη καρδιαγγειακή νόσο
• άτομα με πολύ υψηλή LDL χοληστερόλη (190 mg/dL ή υψηλότερη)
• στενοί συγγενείς (αδέλφια, παιδιά και γονείς) οποιουδήποτε ατόμου με αυξημένο επίπεδο Lp(a).

Θεραπείες για τη μείωση της Lp(a)

Τα περισσότερα από τα φάρμακα που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης για τη μείωση της Lp(a) δρουν παρεμβαίνοντας στο RNA, το μόριο που αντιγράφει και μεταφέρει γενετικές οδηγίες από το DNA, το γενετικό σχέδιο του κυττάρου.

Επί του παρόντος, υπάρχουν τέσσερα φάρμακα με βάση το RNA που καταστέλλουν αποτελεσματικά το γονίδιο που παράγει Lp(a) στα ηπατικά κύτταρα: το lepodisiran, το olpasiran, το pelacarsen και το zerlasiran.

Όλα χορηγούνται ενέσιμα κάθε έναν έως έξι μήνες και έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τα επίπεδα Lp(a) κατά 80% έως 100%. Οι παρενέργειες φαίνεται να περιορίζονται σε ήπιο, βραχύβιο πόνο στο σημείο της ένεσης. Μεγαλύτερες, μακροχρόνιες δοκιμές που εξετάζουν εάν αυτά τα φάρμακα θα βοηθήσουν στην πρόληψη καρδιακών προβλημάτων βρίσκονται σε εξέλιξη, με τα αποτελέσματα να αναμένονται εντός των επόμενων ενός έως δύο ετών.

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα φαίνονται επίσης πολλά υποσχόμενα για ένα άλλο πειραματικό φάρμακο που ονομάζεται muvalapin, το οποίο δρα εμποδίζοντας τη συναρμολόγηση του σωματιδίου Lp(a). Όπως και τα φάρμακα με βάση το RNA, το muvalapin οδηγεί επίσης σε δραματική μείωση του Lp(a), αλλά λαμβάνεται ως ημερήσιο χάπι. Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, πόνο στην πλάτη και κόπωση.

Πηγή: Harvard Medical School