Τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδων Άμεσης Πρόσβασης Ασφαλούς Καταφυγίου («Safe Haven») αποκτά ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), σύμφωνα με τροπολογία που ενέταξε το Υπ. Υγείας σε νομοσχέδιο του Υπ. Δικαιοσύνης.

Αναφερόμενος στη ρύθμιση, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έκανε λόγο για παρέμβαση που στοχεύει στην αντιμετώπιση ενός «πολύ μεγάλου κοινωνικού προβλήματος», το οποίο αφορά «αστέγους, αδύναμους, τοξικομανείς και ευάλωτους συμπολίτες μας».

Όπως είπε, μέσω των νέων δομών οι ωφελούμενοι θα μπορούν να βρίσκουν «καταφύγιο, προστασία, τα φάρμακα που χρειάζονται και μια διαμονή, ώστε να μην χρειάζεται να είναι στους δρόμους».

Η τροπολογία

Βάσει της ρύθμισης ο ΕΟΠΑΕ θα μπορεί να ιδρύει και να λειτουργεί μονάδες «Safe Haven», στις οποίες θα παρέχονται, με ελάχιστα κριτήρια εισόδου που θα καθοριστούν με υπουργική απόφαση, υπηρεσίες άμεσης υποδοχής και μείωσης της βλάβης, καθώς και:

• πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας,
• ασφαλής παραμονή,
• υπηρεσίες ατομικής υγιεινής,
• προσωρινή διαμονή,
• διημέρευση και διανυκτέρευση.

Δικαιούχοι θα είναι ενήλικα άτομα με κάθε μορφής εξάρτηση, εθισμό ή εξαρτητική συμπεριφορά, τα οποία ζουν σε συνθήκες αστεγίας, επισφάλειας ή κοινωνικού αποκλεισμού και δεν έχουν άμεση πρόσβαση σε άλλες υπηρεσίες υποστήριξης. Η δυνατότητα παροχής υπηρεσιών επεκτείνεται και στα μέλη των οικογενειών τους, συμπεριλαμβανομένων των ανήλικων παιδιών.

Σύνδεση με τη θεραπεία

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας, οι μονάδες αποσκοπούν στην άμεση κάλυψη βασικών αναγκών των ωφελουμένων, στη μείωση των συνεπειών της χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών, στην προστασία της δημόσιας υγείας και στην προετοιμασία των εξαρτημένων ατόμων για ένταξη σε θεραπευτικά προγράμματα.

Ο ΕΟΠΑΕ θα έχει την ευθύνη για τον σχεδιασμό, την οργάνωση και τη λειτουργία των δομών, καθώς και για τη στελέχωσή τους με διεπιστημονικές ομάδες που θα περιλαμβάνουν νοσηλευτές, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους επαγγελματίες υγείας και κοινωνικών επιστημών.

Με υπουργικές αποφάσεις θα καθοριστούν, μεταξύ άλλων, οι προδιαγραφές λειτουργίας των μονάδων, τα κριτήρια εισόδου, η στελέχωση, η δυναμικότητα, το ωράριο λειτουργίας και η διασύνδεσή τους με τους Χώρους Εποπτευόμενης Χρήσης και τις υπόλοιπες υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ.

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο φέρεται να επιδιώκει να καλύψει ένα κενό σε εξειδικευμένες δομές που να καλύπτουν άμεσα το σύνολο των αναγκών ατόμων με εξαρτήσεις που ζουν σε συνθήκες αστεγίας, φτώχειας και κοινωνικής περιθωριοποίησης. Εκτιμάται ότι οι μονάδες «Safe Haven» θα λειτουργούν ως σημεία πρώτης υποδοχής, παρέχοντας ασφαλή φιλοξενία, βασικές υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, με στόχο τη σταδιακή σύνδεση των ωφελουμένων με θεραπευτικά προγράμματα και υπηρεσίες υποστήριξης.

Στην αιτιολογική έκθεση σημειώνεται επίσης ότι αντίστοιχες δομές λειτουργούν σε αρκετές χώρες, όπως η Πορτογαλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ, με διαφορετικά οργανωτικά μοντέλα αλλά κοινό στόχο την προστασία ευάλωτων πληθυσμών και τη διασύνδεσή τους με υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Η τροπολογία προβλέπει ακόμη ότι η κατοχή και η χρήση ναρκωτικών ουσιών από άτομα που λαμβάνουν υπηρεσίες στις μονάδες και εντός αυτών «δεν αποτελεί άδικη πράξη», διάταξη που εντάσσεται στο πλαίσιο των υπηρεσιών μείωσης της βλάβης που θα παρέχουν οι συγκεκριμένες δομές.